Stomia – dieta i zasady żywienia chorych

Stomia – dla jednych wyrok, dla innych etap choroby, który trzeba przetrwać. Życie ze stomią nie musi różnić się od normalnego pod warunkiem zachowania higieny i przestrzegania prawidłowej diety, szczególnie w początkowym okresie.

Co to jest stomia?

Stomię stosuje się w przypadku chorób jelita grubego, jelita cienkiego lub moczowodów. Jest ona sztucznym, najczęściej wyprowadzonym przez powłoki brzuszne, zakończeniem przewodu pokarmowego. Ostatnim odcinkiem stomii jest woreczek, do którego wydalany jest, w zależności od rodzaju stomii. kał lub mocz. Konieczność zastosowania stomii wynika z niewydolności jelit, często spowodowanych nowotworami, chorób układu moczowego lub jest następstwem mechanicznych urazów doznanych w wypadkach.

Stomia – rozwiązanie tymczasowe, czy stałe?

Stomia na ogół jest rozwiązaniem tymczasowym, niezbędnym do prawidłowego przywrócenia pracy organizmu. Najczęściej taka konieczność zachodzi przy operacji jelit lub dróg moczowych. Jednak zdarzają się sytuacje, w których ze stomią trzeba żyć do końca życia.

Dieta po stomii – pierwsze dni

Pierwsze dni po operacji pacjent musi stosować rygorystyczną dietę. Początkowo w szpitalu stosuje się żywienie pozajelitowe. Po kilku dniach możliwe jest przejście na dietę płynną – chorym podaje się zupy na bazie świeżych warzyw (ziemniak, marchewka) i kleiku. Jeśli nie wystąpią powikłania, można powoli rozszerzać dietę o pokarmy stałe. Ważne jest, by starać się unikać tłuszczów, szczególnie jeśli stomia jest następstwem nieprawidłowej pracy jelita cienkiego. Pierwsze dni po stomii, gdy można już przyjmować pokarmy płynne, to dobry moment do włączenia do diety preparatu Fresubin Energy. Jest to kompletna dieta doustna w płynnej postaci, mogąca stanowić jedyne źródło żywienia. Fresubin Energy DRINK dostarcza wszystkich niezbędne składniki odżywcze: biało, węglowodany, tłuszcze oraz witaminy i mikroelementy. Fresubin Emergy DRINK to dieta bezresztkowa dlatego jest polecana zwłaszcza pacjentom w okresie przed i po operacji. Chęć stosowania diety warto jest przedyskutować z lekarzem. W dalszej perspektywie warto jest sięgnąć po diety zawierające błonnik np. wysoko białkowy Supportan DRINK lub o niskim indeksie glikemicznym Diben DRINK.

Dieta dla osób ze stomią – zalecenia ogólne

Ogólne zalecenia dla osób żyjących ze stomią są takie same niezależnie od rodzaju stomii. Zarówno przy stomii jelit: cienkiego i grubego oraz przy stomii przewodu moczowego trzeba przestrzegać kilku zasad zdrowego żywienia:

  • Codziennie należy przyjąć pięć niedużych, lekkostrawnych posiłków. W miarę możliwości trzeba się postarać jadać codziennie o tych samych godzinach. W ten sposób jelita na nowo przyzwyczajają się do regularnej pracy.
  • Woda to podstawa diety dla osób ze stomią. Dwa litry dziennie wody w diecie to konieczność w procesie rekonwalescencji. Dla ułatwienia można przyjąć, że przez osiem godzin co godzinę należy wypić szklankę wody.
  • Przygotowywane potrawy lepiej jest gotować lub dusić w folii niż smażyć.
  • Dieta powinna być bogata w błonnik. Wskazane są pieczywa pełnoziarniste, oraz owoce i warzywa bogate w ten związek, np. jabłka i brokuły. Równie cennym źródłem błonnika są płatki owsiane i brązowy ryż.
  • Niewskazane są wszelkie rośliny powodujące wzdęcia i gazy, a więc rośliny strączkowe, kapusta, szparagi, a także cebula. Zaleca się także ograniczenie słodyczy w diecie.
  • Z diety należy bezwzględnie wykluczyć alkohol i ostre przyprawy.
  • W codziennym menu powinien się znaleźć jogurt naturalny.

Rozszerzanie diety po stomii należy przeprowadzać cierpliwie i świadomie. Kolejne produkty powinny pojawiać się na talerzu nie częściej niż co trzy dni, za każdym razem trzeba zwrócić baczną uwagę na reakcję organizmu. Jeśli wystąpią wzdęcia, gazy, bóle brzucha, zaparcia lub biegunka, taki produkt należy potraktować jako niekorzystny i wyeliminować z diety.

Dieta przy stomii – kiedy pojawią się problemy

Może zdarzyć się też tak, że niepokojące objawy pojawią się nagle i trudno określić, który produkt je spowodował. W tej sytuacji z diety należy wyeliminować określone grupy produktów lub wprowadzić nowe, których udział procentowy w diecie był zbyt mały.

Zaparcia najczęściej są efektem niedoborów w diecie błonnika, dlatego należy sięgnąć po owoce i warzywa bogate w błonnik, a także po otręby, płatki owsiane i pełnoziarniste pieczywo. Wskazane są także suszone owoce. Z diety należy wyeliminować jasne pieczywo, czekoladę, kakao, oraz nadmiar tłuszczu i pikantnych przypraw.

Biegunka może być efektem nadmiaru w codziennym menu produktów słodkich bądź tłustych. Na jej pojawienie się mogą mieć wpływ także ostre przyprawy, nadmiar surowych owoców i warzyw oraz roślin strączkowych – groch, fasola, bób. Przy biegunce organizm jest bardzo narażony na odwodnienie, dlatego trzeba pamiętać o zwiększonym przyjmowaniu płynów. Można sięgnąć po preparaty uzupełniające niedobory elektrolitów. Są one dostępne w aptekach bez recepty.

Gazy mogą pojawić się nawet w przypadku częstego żucia gumy oraz pośpiesznego połykania dużych porcji pokarmu. Sprzyjają im także rozmowy przy jedzeniu. Jeśli żaden z wymienionych powodów nie jest przyczyną przypadłości, należy ograniczyć lub całkowicie wyeliminować następujące produkty: alkohol, kawa, napoje gazowane, cebula, rośliny strączkowe. Przyczyną nadmiernego gromadzenia się gazów mogą być także jaja. Powstawaniu gazów zapobiegają produkty zawierające probiotyki: maślanka, kefir i jogurt, oraz herbaty ziołowe, w szczególności rumianek i koper.

Lekarze są zgodni co do tego, że stomia nie jest powodem do rezygnacji z prowadzenia normalnego trybu życia. Także żywienie przy stomii z czasem przestaje być tak restrykcyjne jak na początku. Chory, który żyje ze stomią dłuższy czas, potrafi sam określić, co może jeść, a z czego powinien zrezygnować. Mogą to być bardzo indywidualne objawy i produkty, dlatego nie należy sugerować się tylko ogólnymi wytycznymi, ale przede wszystkim dokładnie obserwować swój organizm. Zdarzają się negatywne reakcje na pozornie prozdrowotne produkty – na przykład banany lub orzechy. Dla wygody dobrze jest zapisywać kolejne etapy rozszerzania diety o nowe produkty. Będzie to dużym ułatwieniem przy zauważeniu nieprawidłowości związanych z pracą jelit.