Zespół jelita drażliwego – objawy, leczenie i dieta

Zespół jelita drażliwego - objawy, leczenie i dieta

Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS), inaczej nazywany zespołem jelita nadwrażliwego jest przewlekłą chorobą czynnościową układu pokarmowego – jelita cienkiego i grubego. Przyczyny schorzenia nie zostały do końca wyjaśnione i cały czas pozostają nieznane. Podstawowymi objawami choroby są problemy z wypróżnianiem, bóle brzucha i wzdęcia.

Przyczyny zespołu jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego dawniej miał nieco inną nazwę: nerwica jelit. Jest to choroba przewlekła dotycząca jelita cienkiego oraz grubego. Obecnie wiadomo jedynie tyle, że choroba ta nie wynika z uszkodzeń anatomicznych jelit, ani z ich zmian biochemicznych, które wpływają na proces przemiany materii.

Znanymi i najważniejszymi czynnikami, które mają wpływ na rozwój schorzenia są:

  • niewłaściwa dieta;
  • nieodpowiedni styl życia;
  • nieregularne spożywanie posiłków;
  • stres;
  • problemy psychiczne – depresja, zaburzenia osobowości;
  • powikłania spowodowane przebyciem biegunki infekcyjnej;
  • zaburzenia na osi mózgowo-jelitowej;
  • zaburzenia funkcji motorycznej jelit;
  • nadwrażliwość trzewna;
  • zażywanie niektórych leków;

Zespół jelita wrażliwego – objawy

Typ występujących objawów jest bardzo ważny przy określaniu rodzaju IBS. Pierwszy z nich to zespół jelita wrażliwego o dominującym zaparciu. Objawia się on kłującym bólem brzucha występującym po lewej stronie podbrzusza, silnymi wzdęciami i zaparciami. Bolesność najczęściej wzmaga się po spożyciu posiłku, a ustępuje po wypróżnieniu lub oddaniu gazów. Zdarza się, że ból mija także w trakcie urlopu i wypoczynku. Drugi rodzaj to zespół jelita wrażliwego z dominującą biegunką. Towarzyszy mu wypróżnianie się wodnistym stolcem od razu po posiłkach, rano bądź pod wpływem stresu. Istnieją także przypadki, w których pacjent wykazuje objawy obydwu rodzajów choroby jelita wrażliwego, dlatego jeszcze kilkanaście lat temu podział ten nie istniał, a obydwie odmiany były traktowane jako nerwica żołądka i jelit. Objawy IBS w postaci zaparć lub biegunek nie są jedynymi symptomami schorzenia. Dodatkowo u chorych występują nudności, zgaga, wymioty, odbijanie, gazy, osłabienie, przygnębienie oraz gorsze samopoczucie.

Zespół jelita wrażliwego – leczenie

Prawidłowa diagnoza zespołu jelita drażliwego jest trudna, ponieważ badania obrazowe nie wykazują żadnych zmian, które mogłaby pozostawić choroba. Diagnostyka trwa bardzo długo, przez co przesuwa się moment zastosowania odpowiedniego leczenia. Obecnie chorobę jelita drażliwego określa się za pomocą kryteriów rzymskich, według których pacjenta uznaje się za chorego, gdy:

  • ból występuje przynajmniej 3 dni w miesiącu i zmniejsza się tuż po wypróżnieniu;
  • zmienia się wygląd stolca;
  • występują zburzenia wypróżnień.

Podstawową formą leczenia zespołu jelita drażliwego jest stosowanie odpowiedniej diety, unikanie sytuacji stresowych oraz reagowanie na objawy związane z chorobą. Preparaty lecznicze dobierane są w zależności od postaci choroby przez lekarza gastrologa. Są to np.:

  • w przypadku biegunki: loperamid, difenoksylat, chlestyramina;
  • w przypadku zaparć: laktuloza, otręby;
  • w przypadku wzdęć: simetikon, dimetikon;
  • w przypadku bólu po posiłku: hiscyna, bromek oksyfenonium;
  • w przypadku przewlekłego bólu: paroksetyna, amitryptylina;
  • w przypadku uczucia niepokoju: benzodiazepiny.

Prócz preparatów leczniczych można wspomagać leczenie i dietę sprawdzonymi ziołami, np.:

  • korzeń arcydzięgla – wspomaga apetyt i działa spazmolitycznie;
  • rumianek – działa przeciwzapalnie, wiatropędnie, przeciwbakteryjnie, przeciwwrzodowo i spazmolitycznie;
  • kminek – działa przeciwbakteryjnie, wiatropędnie i spazmolitycznie;
  • owoc ostropestu – działa przeciwdyspeptycznie oraz chroni wątrobie;
  • melisa – działa wiatropędnie i uspokajająco;
  • mięta pieprzowa – działa przeciwwymiotnie, spazmolitycznie, przeciw fermentacyjnie i znieczulająco;
  • ziele glistnika – działa przeciwzapalnie i spazmolitycznie;
  • korzeń lukrecji – działa ochronnie na śluzówkę jelit, przeciwzapalnie i spazmolitycznie;
  • ubiorek gorzki – działa prokinetycznie, przeciwzapalnie i ochronnie na błonę śluzową układu pokarmowego.

Ogromną rolę w leczeniu zespołu jelita drażliwego oraz łagodzeniu jego objawów pełnią leki i suplementy diety dostępne bez recepty w aptekach i sklepach medycznych. Jednakże to dieta przy zespole jelita drażliwego jest kluczowym elementem w procesie leczenia. Pełni ona funkcję ochronną przed wystąpieniem nieprzyjemnych objawów. Najważniejsze, by spożywać posiłki regularnie oraz odpowiednio nawadniać organizm, przyjmując dużo płynów. Chorzy powinni jeść chude mięso, ryby oraz nabiał. Jako przekąski między posiłkami powinni wybierać suszone owoce, a smalec zastąpić oliwą z oliwek lub masłem. Osoby chore powinny także znacznie ograniczyć spożywanie słodyczy. Zamiast nich można spożywać np. owoce. Obecnie ogromną pomocą w utrzymaniu prawidłowej diety przy zespole jelita drażliwego stanowią odżywki medyczne tj. Fresubin Energy. Jest to lekkostrawny, w pełni kompletny i odżywczy posiłek, który nie zawiera błonnika i dostarcza do organizmu odpowiednią dawkę witamin i minerałów, potrzebnych do zachowania właściwej i zbilansowanej diety.

Zespół jelita drażliwego jest chorobą nieuleczalną. U większości dotkniętych nią osób uciążliwe objawy, nawet jeśli zostaną chwilowo całkowicie wyciszone, po pewnym czasie wracają. Pomimo dużego dyskomfortu i pogorszenia jakości życia, schorzenie nie prowadzi do poważnych wyniszczeń organizmu.

Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.