Żywienie dojelitowe

 

Pielęgnacja

pozajelitowe

Pielęgnacja gasTroStomii PEG

Jest wiele rodzajów gastrostomii i może się zdarzyć, że niektóre typy zgłębnika gastrostomijnego wymagają szczególnej pielęgnacji. Należy zawsze zapoznać się dokładnie z zaleceniami producenta!

Poniżej przedstawiono ogólne uwagi dotyczące pielęgnacji.

Bezpośrednio po założeniu gastrostomii endoskopowej typu PEG (zwykle przez 14 dni do czasu wytworzenia kanału skórnego)

  1. Umyj dokładnie ręce.
  2. Pozostaw zacisk mocujący na miejscu.
  3. Poluzuj zewnętrzny dysk mocujący.
  4. Używając wody lub soli fizjologicznej, delikatnie oczyść okolice przetoki. Następnie osusz dokładnie to miejsce.
  5. Pod zewnętrzną płytką mocującą umieść jałowy opatrunek w kształcie litery Y, tak aby zostawić odrobinę luzu, około 2-3 mm. Zbyt mocne dociśnięcie płytki może spowodować odleżyny.
  6. Zgłębnik należy codziennie obracać o 180 stopni oraz delikatnie wsuwać i wysuwać, najlepiej podczas mycia.
  7. Przez 14 dni po założeniu gastrostomii nie należy się kąpać w wannie, ani w basenie.

WAŻNE! Przetoka potrzebuje około 14 dni na zagojenie. Dokładna pielęgnacja skóry wokół niej redukuje ryzyko infekcji i podrażnienia. Przez pierwsze 24 godziny zewnętrzny dysk mocujący powinien przylegać do skóry (niezbyt ściśle). Po tym czasie należy poluzować dysk na odległość 2-3 mm w celu umieszczenia opatrunku. W pierwszej dobie od założenia nie należy obracać drenem.

W ciągu pierwszych 7 dni opatrunek należy zmieniać codziennie. Potem co 2-3 dni.

Po zagojeniu się przetoki

  1. Umyj dokładnie ręce.
  2. Odsuń zewnętrzny dysk mocujący, tak aby móc pod nim umyć skórę.
  3. Umyj skórę wokół przetoki łagodnym roztworem wody z mydłem. Osusz dokładnie skórę i zewnętrzny dysk mocujący.
  4. Wsuń delikatnie gastrostomię (na około 1,5 cm) do środka i obróć o 180°. Należy tak robić, aby zapobiec przyrośnięciu gastrostomii do ściany żołądka. Najlepiej przekręcaj zgłębnik codziennie.
  5. Delikatnie wyciągnij zgłębnik do poprzedniej pozycji. Przesuń z powrotem zewnętrzny dysk mocujący na odległość około 2-3 mm od skóry.

Dysk mocujący trzeba dopasować za każdym razem, gdy pacjent przybierze lub straci na wadze.

UWAGA! Do pielęgnacji skóry nie należy używać kremów, maści oraz talku (chyba że lekarz zaleci inaczej). Mogą one uszkodzić zgłębnik oraz spowodować podrażnienie skóry, a w konsekwencji stan zapalny. Do pielęgnacji skóry wokół przetoki nie należy używać środków odkażających typu skinsept. Polecane są środki typu softasept.

Po całkowitym zagojeniu się przetoki można się kąpać, a nawet pływać. Należy upewnić się, czy zgłębnik jest zamknięty i założony jest łącznik. Po kąpieli zawsze należy dokładnie osuszyć okolice gastrostomii.

UŁOŻENIE CHOREGO PODCZAS KARMIENIA

Pacjentów leżący - pozycja półleżąca

Karmienie powinno odbywać się przy ułożeniu z górną połową ciała uniesioną (pod kątem 45° lub większą). Jeżeli nie jest to możliwe głowa powinna być podniesiona przy pomocy poduszek. Taka pozycja pozwala na łatwiejsze przesuwanie pokarmu do dalszych części przewodu pokarmowego, a także zapobiega dostaniu się pokarmu do układu oddechowego. Należy unikać pozycji na lewym boku, ponieważ istnieje możliwość przeciekania przez przetokę.

Pacjenci, którzy nie muszą leżeć w łóżku – pozycja siedząca, wyprostowana

Aby treść pokarmowa nie cofnęła się do zgłębnika, pacjent do dwóch godzin po karmieniu powinien zostać w pozycji pionowej.

Podawanie SPecjalnej żywności

  1. Karmienie dieta przemysłową należy zacząć nie wcześniej niż 6 do 8 godzin po założeniu PEG. Wcześniej do gastrostomii mogą być podawane wlewy kroplowe (grawitacyjne) sterylnych płynów.
  2. Jeżeli podamy choremu 15-30 minut przed karmieniem skórkę od chleba do żucia, gumę czy cukierka do ssania, pobudzimy wydzielanie soków trawiennych. Należy zawsze zapytać lekarza, czy można to zrobić.
  3. Zwykle konieczne jest zachowanie przerwy nocnej w karmieniu – co najmniej 4 do 8 godzin.
  4. Specjalna żywność powinna być podawana bez podgrzewania czy schładzania, najlepiej w temperaturze pokojowej.
  5. Jeżeli chory ma częściowo zachowaną zdolność przełykania, można podawać mu w małych ilościach letnie płyny (herbata, woda mineralna niegazowana). Jeżeli pacjent zjada śladowe ilości pokarmów drogą naturalną warto po jedzeniu doustnym przepłukać PEG.
  6. Żeby zapobiegać zatkaniu się zgłębnika, przed rozpoczęciem każdego posiłku i po zakończeniu (i nie rzadziej niż co 8 h) zgłębnik trzeba przepłukać 25 ml wody przegotowanej (używać strzykawki min. 30 ml)
  7. Należy pamiętać o higienie jamy ustnej i nosa, nawet gdy chory nie przyjmuje niczego doustnie. Zaleca się płukanie jamy ustnej naparami z ziół lub gotowymi ziołowymi preparatami. Gdy pojawi się grzybica należy skontaktować się z lekarzem.
  8. Przez pierwsze 14 dni po założeniu PEG, gdy pozwala na to stan pacjenta, lepiej korzystać z natrysku niż kąpieli w wannie. Po umyciu zawsze należy starannie osuszyć przetokę.

PIELĘGNACJA

  1. Jałowy opatrunek zakładamy pod zewnętrzną płytkę mocującą w ten sposób, aby zostawić ok. 2-3 mm luzu. Gdy dociśniemy płytkę do skóry zbyt mocno, mogą powstać odleżyny.
  2. Pierwsza zmiana opatrunku powinna mieć miejsce rano, kolejnego dnia po zabiegu. Przez pierwszy tydzień po założeniu PEG opatrunek zmieniamy codziennie, a po wstępnym gojeniu się rany co 2-3 dni.
  3. Obserwować ranę pod względem krwawienia, wysięku, zaczerwienienia, stwardnienia i odczynów alergicznych – zwłaszcza u chorych otyłych, u pacjentów z cukrzycą, niedożywionych i przyjmujących leki immunosupresyjne. Powinno się codziennie dezynfekować skórę w okolicach rany, np. preparate, Softasept. Nie używamy do tego preparatów zawierających fenoksyetanol (np. Octanisept ) i jodynę (Betadine, Povidone, Braunol ), ponieważ mogą niszczyć cewnik.
  4. W celu umycia i dezynfekcji okolic przetoki trzeba poluzować zewnętrzną płytkę mocującą i odsunąć ją od skóry na ok. 1-2 cm. Oczyścić skórę, osuszyć ją i przysunąć płytkę na pozycję ok. 2 mm od skóry. Płytka mocująca zewnętrzna ma zapobiegać przesuwaniu się zgłębnika. Po całkowitym zagojeniu się przetoki skórę wystarczy umyć wodą z mydłem (pH 5,5).
  5. Przed założeniem opatrunku osuszyć dokładnie skórę i zgłębnik. Nie nakładać kremów i talku w okolicach PEG, gdyż mogą podrażnić skórę i być przyczyną powstania zakażenia przetoki. Mogą  także źle oddziaływać na materiał, z którego wykonany jest zgłębnik, powodując jego przeciek lub rozciągnięcie. Krem zawiera tłuszcz, który może sprawić, że dysk zewnętrzny ześlizgnie się, zgłębnik zacznie się przemieszczać, co wzmaga ryzyko przecieku w trakcie karmienia i może być przyczyną zakażenia.
  6. Zgłębnik trzeba codziennie obracać o 180 stopni, najlepiej podczas mycia. W tym celu należy poluzować płytkę mocującaą zewnętrzną, zostawiając zacisk D bez zmian. Płytkę posunąć do góry, oczyścić skórę oraz zgłębnik. Potem wsunąć zgłębnik na ok. 1,5 cm w przetokę, obrócić o 180 stopni i z powrotem podciągnąć do góry. Następnie osuszyć zgłębnik i skórę, a następnie przesunąć płytkę mocującą zewnętrzną na poprzednią pozycję (ok. 2 mm od skóry).
  7. Zgłębnik powinno się zabezpieczyć przed przesuwaniem przez przymocowanie go do skóry przylepcem lub przypięcie specjalnym mocowaniem do ubrania.
  8. Regularne przepłukiwanie zgłębnika minimalizuje ryzyko zatkania. Gdy mimo to do tego dojdzie, powinno wystarczyć przepłukanie wodą gazowaną lub roztworem napoju typu cola. Nie można też przepychać zgłębnika, bo można go uszkodzić. W przypadku trudności poprosić o pomoc lekarza.
  9. Gdy zgłębnik wypadnie, na przetokę kładziemy czysty i suchy ręcznik albo gazę i wzywamy lekarza. Należy natychmiast założyć zgłębnik by przetoka nie zaczęła zarastać. Gdy zgłębnik przecieka albo pękł zgłaszamy to lekarzowi – jest możliwość wymiany części lub całego zgłębnika.

Pielęgnacja jejunostomii

Okolice jejunostomii powinny być myte codziennie, aby uniknąć zakażenia.

Przygotuj:

  • sterylną wodę lub roztwór soli fizjologicznej,
  • gazę opatrunkową.
  1. Umyj dokładnie ręce.
  2. Pozostaw zacisk mocujący na miejscu. Jeżeli wokół jejunostomii założone są szwy, obejrzyj dokładnie, czy nie są poluzowane lub któregoś nie brakuje.
  3. Obejrzyj okolice jejunostomii i skórę pod szwami czy występuje zaczerwienienie, zakażenie lub nadwrażliwość.
  4. Oczyść okolice jejunostomii gazą i sterylną wodą lub roztworem soli fizjologicznej. Dokładnie osusz skórę.
  5. Oczyść skórę pod zaciskiem mocującym, używając gazy i sterylnej wody lub roztworu soli fizjologicznej. Dokładnie osusz skórę.
  6. Obserwuj czy nie ma pęknięć lub zagięć jejunostomii.
UWAGA! Podczas pielęgnacji unikaj przesuwania i obracania zgłębnika oraz dysku mocującego. Do pielęgnacji okolic jejunostomii nie należy używać kremów ani proszków (talku). Polecane są środki na bazie poliheksanidu. Ważne jest, aby kontrolować szwy i umiejscowienie jejunostomii.

Do góry