Choroba Alzheimera to przewlekła postępująca choroba zwyrodnieniowa mózgu, której głównym objawem są zaburzenia pamięci. Choroba dotyka ludzi starszych i jest najczęstszą przyczyną otępienia u osób po 65. roku życia. Szacuje się, że w Polsce z chorobą Alzheimera boryka się około 200 tysięcy osób. Jak rozpoznać chorobę Alzheimera? Jak pomóc choremu? Czy da się ją wyleczyć? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w poniższym tekście.
Choroba Alzheimera to poważne schorzenie neurologiczne, spowodowane odkładaniem się w mózgu toksycznych białek o patologicznej strukturze: białka tau oraz beta-amyloidu. Dużą rolę odgrywa też nieprawidłowe stężenie acetylocholiny – neuroprzekaźnika ważnego dla zapamiętywania.
Wyżej wspomniane białka nieodwracalnie niszczą komórki nerwowe w mózgu. Zmniejsza się również liczba połączeń synaptycznych. Prowadzi to do postępującego pogorszenia działania mózgu. Do objawów choroby Alzheimera należą coraz poważniejsze problemy z pamięcią, upośledzenie innych funkcji poznawczych oraz zaburzenia zachowania. Symptomy uniemożliwiają normalne funkcjonowanie chorego w codziennym życiu.
Choroba dotyka głównie osoby po 65. roku życia, chociaż zdarzają się objawy Alzheimera u młodszych osób – w tym przypadku podłoże często jest genetyczne, a przebieg cięższy niż u seniorów. Ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera rośnie z wiekiem.
Postępujący charakter i nieodwracalne zmiany w mózgu sprawiają, że z czasem choroba Alzheimera skutkuje pełną niepełnosprawnością fizyczną i psychiczną. Wczesna diagnoza i szybkie podjęcie odpowiednich działań pomogą opóźnić rozwój choroby i poprawić komfort chorego.
Przyczyny Alzheimera nie są do końca znane. Uważa się, że rozwój choroby jest spowodowany zarówno czynnikami środowiskowymi, jak i genetycznymi.
Ryzyko zachorowania zwiększa się, gdy występują czynniki takie, jak:
Początki Alzheimera są zwykle niezauważalne. Choroba rozwija się powoli, stopniowo upośledzając codzienne funkcjonowanie.
Kluczowa jest szybka diagnoza choroby Alzheimera, dlatego stosuje się różnego rodzaju testy. Jest to m.in. test zegara, krótka skala oceny stanu psychicznego czy test 10 pytań. Ze względu na dziedziczenie Alzheimera wykonuje się także testy genetyczne.
W diagnostyce choroby Alzheimera ważny jest dokładny wywiad z pacjentem oraz z jego bliskimi. Ponadto, aby wykluczyć inne choroby lub urazy mózgu, przeprowadzane są badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.
Choroba Alzheimera charakteryzuje się stopniowym nasilaniem symptomów. W zależności od intensywności i rodzaju objawów wyróżnić można 7 etapów przebiegu choroby Alzheimera. Zostały one opisane w poniższej tabeli.
| Brak objawów | Choroba niewykrywalna, nawet przez lekarza. |
| Bardzo łagodne zaburzenia funkcji poznawczych | Pierwsze objawy Alzheimera: zapominanie nazw oraz imion, gubienie przedmiotów, problemy z koncentracją. Lekkie nasilenie – zwykle niezauważane przez osoby trzecie, czasem nawet przez lekarza. |
| Łagodne zaburzenia poznawcze | Problemy z pamięcią i koncentracją możliwe do zauważenia przez osoby trzecie. Dołączają trudności w sferze planowania oraz zapominanie czytanej przed chwilą treści. |
| Umiarkowane zaburzenia poznawcze | Następuje nasilenie objawów. Problemy dotyczące pamięci, koncentracji, planowania, obliczeń matematycznych są wyraźnie zauważalne. Chory myli wydarzenia autobiograficzne, ma świadomość problemu. Pogorszenie nastroju i spadek aktywności, zaprzeczanie chorobie. |
| Średniozaawansowane zaburzenia poznawcze | Poważne problemy przy codziennych czynnościach, zapominanie danych takich jak adres czy numer telefonu, zapominanie o posiłku, odpowiednim ubraniu się. Niechęć do higieny, zaburzenia nastroju, agresja, spadek apetytu. Chory potrzebuje pomocy. |
| Zaawansowane zaburzenia poznawcze | Konieczna stała pomoc osób trzecich. W przebiegu choroby zmiany pogłębiają się. Chory może okresowo zapominać imiona osób bliskich, mylić członków rodziny. Pogłębienie zmian zachowania. Często potrzebna pomoc w higienie osobistej i konieczność podania posiłku. Możliwe zaburzenia snu i omamy. |
| Bardzo zaawansowane zaburzenia poznawcze | Utrata kontaktu z otoczeniem i możliwości samodzielnego poruszania się. Wymagane wsparcie przy wszystkich czynnościach życiowych. |
Choroba Alzheimera jest nieuleczalna, a symptomy nieuchronnie się nasilają. Stosuje się terapię farmakologiczną, jednak jest to leczenie jedynie objawowe, mające poprawić komfort życia pacjenta oraz spowolnić rozwój choroby. Leki nie usuwają przyczyny choroby.
Uzupełnieniem farmakologii może być terapia kognitywna, reminiscencyjna oraz zajęciowa, mająca na celu trening pamięci i utrwalanie nieutraconych jeszcze umiejętności poznawczych. Leczenie Alzheimera można wesprzeć również właściwą dietą. Pomocne okazuje się przestrzeganie zdrowej diety bogatej w antyoksydanty, nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik i witaminy.
Istotny wpływ na stan chorego ma odpowiednia opieka. Do zadań opiekuna na wczesnym etapie choroby należy pomoc w pamiętaniu o ważnych sprawach, stosowanie notatek i przypomnień. Później konieczne będzie wsparcie w codziennych czynnościach: regulowanie rytmu snu i czuwania, karmienie, dbanie o higienę. Gdy następuje brak werbalnego kontaktu, istotne staje się zapewnienie poczucia bliskości poprzez dotyk.
Z powodu choroby Alzheimera pacjenci często nie chcą jeść. Wiąże się to m.in. z utratą apetytu, depresją czy problemami z przełykaniem. Może to prowadzić do niedożywienia, skutkującego utratą wagi i energii, pogorszeniem sprawności psychicznej i fizycznej, większą podatnością na choroby i brakiem sił do walki z nimi. Dlatego warto sięgnąć po odżywki medyczne o wysokiej zawartości łatwo przyswajalnego białka, dostępne w wygodnej postaci butelkowanego napoju. Taki pełnowartościowy i lekkostrawny posiłek uzupełni niedobory i przywróci energię.
W przypadku choroby Alzheimera istotne jest zapewnianie osobom z grupy ryzyka, a także pacjentom w początkowych fazach schorzenia dostępu do różnego rodzaju aktywności umysłowych.
Istnieją liczne ćwiczenia pamięci dla chorych na Alzheimera oraz propozycje zagadek słownych, łamigłówek i krzyżówek. Dobrym pomysłem będą aktywności takie, jak: wspólne czytanie, oglądanie sztuk teatralnych, układanie puzzli, prace artystyczne i spacery.
Warto też wiedzieć, jak rozmawiać z osobą chorą na Alzheimera. Mówimy wolno i wyraźnie, w jasny sposób, unikając pytań otwartych. Nie dyskutujemy na siłę – raczej odwracamy uwagę od problematycznego zagadnienia.
Choroba Alzheimera jest trudnym doświadczeniem dla samego chorego i jego otoczenia. Wczesna diagnoza pozwala szybko podjąć odpowiednie działania i opóźnić rozwój zaburzenia.
Ryzyko zapadnięcia na chorobę Alzheimera jest mniejsze u osób prowadzących zdrowy tryb życia. Kluczowa jest regularna aktywność fizyczna o dużym nasileniu, zdrowe odżywianie (zalecana jest dieta śródziemnomorska), odpowiednia ilość snu oraz aktywne życie społeczne.
Warto zwrócić uwagę również na tworzenie tzw. rezerwy poznawczej, czyli gromadzenie jak największej ilości wiedzy i umiejętności, dzięki której nawet mózg dotknięty chorobą Alzheimera dłużej funkcjonuje normalnie, pomimo zmian organicznych. Należy stymulować się intelektualnie różnymi aktywnościami i nowymi bodźcami dla prawidłowego funkcjonowania mózgu.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
