Choroba Parkinsona to postępujące zaburzenie neurologiczne, którego pierwszymi objawami jest nadmierna sztywność mięśni, spowolnienie ruchu i drżenie spoczynkowe. Symptomy te prowadzą do narastającej niesprawności, a powikłania spowodowane chorobą często okazują się śmiertelne. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą jednak spowolnić progresję choroby oraz złagodzić jej dokuczliwe skutki. Co warto wiedzieć na temat tego schorzenia? Jakie są objawy choroby Parkinsona i jak przebiega jej leczenie?
Parkinson jest jedną z najczęstszych chorób zwyrodnieniowych układu nerwowego. Cechuje się stopniowym zanikiem komórek nerwowych produkujących dopaminę. Komórki te zlokalizowane są w istocie czarnej mózgu, a ich utrata bezpośrednio wpływa na funkcje motoryczne organizmu. Dopamina jest bowiem kluczowym neuroprzekaźnikiem, niezbędnym dla płynności oraz precyzyjnej koordynacji wykonywanych ruchów.
Choroba Parkinsona dotyka milionów osób na całym świecie – obecnie zmaga się z nią 6–8 mln ludzi, a do 2040 roku liczba ta może się nawet podwoić. Jest to druga pod względem częstości występowania choroba neurodegeneracyjna, zaraz po powszechnie znanej chorobie Alzheimera. Szacuje się, że w Polsce na chorobę Parkinsona cierpi ok. 90 tys. osób, jednakże rzeczywista liczba może być wyższa z uwagi na trudności diagnostyczne we wczesnych stadiach choroby.
Dokładne przyczyny choroby Parkinsona nie są w pełni poznane. Naukowcy uważają, że wywoływać mogą ją zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Powodów jej występowania może jednak być więcej, a należą do nich m.in. neuroinfekcje, stres oksydacyjny czy czynniki toksyczne (endo- i egzogenne). Na zachorowanie narażone są osoby od 50. do 60. roku życia. Zaledwie 5–10% wszystkich przypadków stanowią pacjenci, którzy zachorowali przed 40. rokiem życia. Na zespół Parkinsona częściej chorują mężczyźni, w szczególności rasy białej – u Afroamerykanów i Azjatów schorzenie występuje rzadziej.
Wciąż nie są znane powody, dla których występuje choroba Parkinsona, dziedziczenie może być jednak jedną z nich. Spośród 12 wyodrębnionych mutacji genów, które odpowiedzialne są za powstawanie choroby, tylko połowa została wykryta w rodzinach, w których na Parkinsona cierpiało kilka osób. Oznacza to, że choć istnieje spore prawdopodobieństwo odziedziczenia schorzenia, możliwe jest również zachorowanie samoistne. Co więcej, nawet jeśli w rodzinie problem ten pojawiał się wcześniej, nie istnieje stuprocentowe ryzyko wystąpienia choroby Parkinsona.
Wczesne objawy choroby Parkinsona są niespecyficzne i zazwyczaj narastają stopniowo, co może utrudniać rozpoznanie schorzenia. Często początkowo pozostają one zupełnie niezauważone przez pacjenta lub bywają mylone z naturalnym procesem starzenia się organizmu.
Jakie symptomy wywołuje choroba Parkinsona? Objawy ruchowe, które obserwuje się najczęściej, to:
Oprócz wymienionych głównych objawów choroby Parkinsona towarzyszą jej także inne symptomy: zaburzenia mowy (która staje się słabo artykułowana, ściszona, monotonna), zaburzenia poznawcze (w tym pogorszenie pamięci i spowolnienie myślenia) oraz objawy psychiczne. Pismo chorego staje się mniejsze, „ciasne”; pojawiają się trudności z koncentracją i orientacją w czasoprzestrzeni. Mogą również wystąpić problemy skórne, np. łojotokowe zapalenie skóry. Z obserwacji naukowców wynika, że przed wystąpieniem typowych objawów choroby Parkinsona zaobserwować można inne, niepokojące sygnały, m.in. objawy oczne (rzadkie mruganie), zaburzenia węchu, nadmierne pocenie się czy zaparcia.
Choroba Parkinsona to schorzenie, które nie ogranicza się wyłącznie do objawów ruchowych; niezwykle istotnym jej aspektem są również zaburzenia psychiczne. Bardzo często u chorych obserwuje się zaburzenia nastroju, a nawet głęboką depresję. Czasem nawet poprzedza ona wystąpienie pierwszych zauważalnych symptomów ruchowych, będąc jednym z wczesnych, niespecyficznych zwiastunów. Innymi częstymi problemami są różnego rodzaju zaburzenia lękowe, nagłe napady paniki czy też uciążliwe fobie społeczne, co dodatkowo pogłębia izolację chorego. W miarę dalszego postępu choroby pojawiają się poważne zaburzenia snu. U części pacjentów, szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby Parkinsona, mogą niestety wystąpić również zaburzenia psychotyczne. Przejawiają się one jako halucynacje wzrokowe lub różnego rodzaju urojenia, a także postępujące zaburzenia funkcji poznawczych, prowadzące niekiedy do rozwoju pełnoobjawowego otępienia.
Nie istnieje jeden test, który potwierdzałby chorobę Parkinsona. Diagnozę stawia się na podstawie wywiadu oraz badań fizykalnych i neurologicznych. Ponieważ podobne objawy występują również przy innych chorobach, należy przeprowadzić badania i testy, które je wykluczą.
Niestety, nie istnieje jeszcze skuteczna terapia przyczynowa, która pozwoliłaby powstrzymać postęp choroby. Jak zatem leczony jest Parkinson? Leczenie to przede wszystkim kontrola i łagodzenie objawów. Kuracja objawowa pozwala pacjentowi – szczególnie w pierwszych latach choroby – zachować sprawność ruchową i samodzielność. Skuteczna w leczeniu jest głęboka stymulacja mózgu oraz leki doustne, które pomagają kontrolować fizyczne i psychiczne objawy choroby Parkinsona. Podstawą współczesnego leczenia farmakologicznego jest niezmiennie lewodopa (L-DOPA), która w strukturach mózgu ulega przekształceniu w brakującą dopaminę. Z czasem jednak, pomimo systematycznego stosowania i dostosowywania dawkowania, skuteczność leków maleje.
Odpowiednie leczenie to zbyt mało, by zminimalizować objawy i zapewnić dobre samopoczucie osobom, u których wystąpiła choroba Parkinsona. Rehabilitacja, zmiany stylu życia i dbanie o wypoczynek również są ważne! Nie można zapominać także o prawidłowej, zdrowej diecie.
W jaki sposób powinni żywić się chorzy, u których zdiagnozowana została choroba Parkinsona? Dieta, choć nie wyleczy chorego, może wpłynąć na skuteczność działania leków, samopoczucie pacjenta i utrzymanie właściwej masy ciała. Ta często stanowi poważny problem – ze względu na trudności w posługiwaniu się sztućcami oraz współwystępowanie depresji chorzy nie mają apetytu i tracą na wadze. Zdarzają się również inne zaburzenia pracy układu pokarmowego, m.in. zaparcia czy zbyt szybkie odczuwanie sytości. Ważne jest zatem, aby podzielić jadłospis na kilka (ok. 6) mniejszych posiłków i nie zapomnieć o odpowiedniej podaży wody (6–8 szklanek w ciągu dnia). Nie należy zapominać o umiarkowanej aktywności fizycznej, która usprawni perystaltykę jelit. W przypadku zaparć do codziennego menu warto wprowadzić produkty bogate w błonnik: nasiona strączkowe, surowe warzywa i owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe.
Do najważniejszych czynników, od których zależą rokowania dotyczące oczekiwanej długości życia pacjentów z rozpoznaną chorobą Parkinsona, należą przede wszystkim wiek pacjenta w momencie postawienia diagnozy oraz jego ogólny stan zdrowia. Istotne jest również indywidualne tempo progresji samej choroby, a także efektywność wdrożonego leczenia farmakologicznego i rehabilitacyjnego. Należy jednak z całą mocą podkreślić, że choroba Parkinsona sama w sobie nie jest bezpośrednią przyczyną śmierci pacjenta.
Dzięki znaczącym postępom we współczesnej medycynie obecnie wielu pacjentów z chorobą Parkinsona dożywa wieku zbliżonego do średniej długości życia w całej populacji. Najczęstszymi przyczynami zgonów w tej specyficznej grupie chorych są niestety wtórne infekcje, szczególnie groźne zapalenie płuc. Wynika ono często z zaburzeń procesu połykania i niebezpiecznej aspiracji treści pokarmowej do dróg oddechowych. Do innych przyczyn należą także problemy kardiologiczne, takie jak choroba niedokrwienna serca czy niewydolność krążenia, oraz nieszczęśliwe upadki.
Wczesne rozpoznanie choroby Parkinsona, wdrożenie kompleksowego leczenia (obejmującego farmakoterapię, rehabilitację oraz niezbędne wsparcie psychologiczne), a także szczególna dbałość o zdrowy, aktywny styl życia mogą znacząco poprawić jakość życia. Takie postępowanie może również pozytywnie wpłynąć na jego ostateczną długość, dając pacjentom więcej dobrych lat.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
