Refluks żołądkowo-przełykowy to, mówiąc obrazowo, cofanie się zawartości żołądka do przełyku. W skrajnych przypadkach może powodować wymioty, jednak najczęściej kończy się zgagą, czasem bólem w okolicach szyi. Skąd bierze się refluks, jakie są przyczyny choroby refluksowej przełyku, jak łagodzić przenoszenie się treści żołądkowej do przełyku i jak unikać objawów choroby refluksowej?
Dolny zwieracz przełyku, odpowiedzialny za przesuwanie się pokarmów z przełyku do żołądka, powinien działać jak drzwi w jedną stronę: wpuszczać pokarm do żołądka i nie pozwalać mu wracać do przełyku. Tak działa zdrowy przewód pokarmowy. Jeśli dojdzie do stanu zapalnego błony śluzowej przełyku i gardła, jego skutkiem może być obniżenie napięcia dolnego zwieracza przełyku, który zamiast na kilka sekund, otwiera się na ponad minutę. Nie jest on w stanie skutecznie zatrzymać treści żołądkowej w żołądku. W efekcie dochodzi do wielokrotnego zarzucania treści żołądka w stronę przełyku, co z kolei powoduje pojawienie się zgagi – odczucia pieczenia w gardle i przełyku.
Najczęstsze przyczyny choroby refluksu żołądkowo-przełykowego to:
Na ogół refluks objawia się dość jednoznacznie i zdiagnozowanie go jest dość proste nawet bez konsultacji z lekarzem. W rzadkich przypadkach skutki choroby refluksowej przełyku mogą być zbliżone do objawów innych chorób. Jakie są typowe objawy zaburzenia połykania? Refluks to między innymi takie problemy jak:
Charakterystyczne dla choroby refluksowej jest nasilenie objawów w pozycji horyzontalnej, szczególnie po sutym posiłku, oraz po spożyciu potraw tłustych. Objawy mogą nasilać się także przy schylaniu.
Objawy, które powinny być impulsem do szybkiego kontaktu z lekarzem, dają również sygnał organizmowi, że trzeba się zająć problemem. Takimi wskazówkami są:
Chociaż choroba refluksowa jest ściśle związana z układem pokarmowym, też wykazywać objawy charakterystyczne dla innych chorób, co niekiedy znacznie utrudnia diagnozę. Warto wiedzieć, że oprócz dolegliwości stricte żołądkowo-przełykowych, refluks może objawiać się także w inny sposób. Są to takie niepokojące zachowania jak:
Mogłoby się wydawać, że skoro przewód pokarmowy nie sygnalizuje problemów z trawieniem, to można jeść wszystko bez wyjątku. Niestety, nie jest to takie proste. Co prawda dieta przy refluksie nie jest tak restrykcyjna, jak na przykład dieta przy chorobie wątroby, jednak na liście znajduje się kilka rzeczy zakazanych. Należą do nich:
Refluks może pojawiać się także po spożyciu mniej oczywistych potraw czy konkretnych produktów, dlatego warto obserwować swój organizm, a nawet zapisywać dokładnie co się jadło. Zdarza się, że przyczyną refluksu jest np. czosnek, powszechnie uznawany za zdrowy, świeże pieczywo, a nawet niektóre ciasta.
Lista produktów, które mogą przynieść ulgę podczas odczuwania schorzenia, jakim jest choroba refluksowa przełyku, szczególnie przy zgadze, jest bardzo krótka. Są to produkty typu: mleko czy wody mineralne z dużą ilością wapnia. Duża ilość wapnia neutralizuje kwas żołądkowy i powoduje chwilowe ustąpienie objawów. Jednak trzeba pamiętać, że picie mleka i wód wapniowych nie zwalnia od wizyty u lekarza.
Warto także zmodyfikować nieco styl życia, szczególnie menu: zamiast dużo i rzadko, lepiej jeść mało i często. Trzeba też pamiętać o tym, że objawy refluksu nasilają się w pozycji leżącej i dlatego ostatni posiłek powinien być zjedzony najpóźniej trzy godziny przed snem. Osoby z chorobą refluksową powinny spróbować spać na poduszce ułożonej na podgłówku, w pozycji półsiedzącej, zrezygnować z ciasnych ubrań i ciasno zapinanych pasków. Osoby z nadwagą powinny pomyśleć o odchudzaniu.
Dolegliwości związane z refluksem są dość powszechne. Szacuje się, że cierpi na nie około 20 % dorosłych, czyli co piąty człowiek. Z tego powodu objawy refluksu często są bagatelizowane bądź traktowane jako niegroźne. Tylko niewielka grupa ludzi z refluksem żołądkowo-przełykowym zgłasza się do lekarza. Tymczasem nieleczona choroba refluksowa może prowadzić do stanów zapalnych w obrębie błony śluzowej żołądka i przełyku, wrzodów na ścianie żołądka i przełyku, a nawet do nowotworów. Warto wiedzieć, że choroba refluksowa nasila się z wiekiem, dlatego lepiej leczyć ją gdy objawy nie są jeszcze bardzo dokuczliwe. Niestety, ta dolegliwość nie ustępuje samoistnie.
Choroba refluksowa najczęściej diagnozowana jest na podstawie wywiadu. Gdy objawy są niejednoznaczne, lekarz może zlecić następujące badania:
Farmakologiczne leczenie choroby refluksowej polega na podawaniu leków zobojętniających kwas solny w żołądku, zwiększających napięcie w obrębie dolnego zwieracza przełyku i zmniejszających produkcję soków żołądkowych. W bardzo rzadkich i trudnych przypadkach może zajść konieczność operacyjnego leczenia refluksu.
Pierwszą zasadą po zauważeniu objawów refluksu i gorszego samopoczucia jest zmiana stylu życia. Nawyki żywieniowe, więcej ruchu, właściwa dieta – od tego powinno się zacząć. Domowe sposoby na refluks z pewnością nie wyleczą choroby, lecz sprawnie mogą złagodzić dolegliwości i objawy. To dobre rozwiązanie dla osób, które nie mogą korzystać z farmakologicznych sposób, czyli dzieci i kobiet w ciąży. Najpewniejszym sposobem na wyleczenie jest jednak bycie pod stałą opieką lekarza.
Nieleczona choroba refluksowa przełyku lub jego całkowity brak mogą spowodować narażenie błony śluzowej przełyku na nadmierne działanie soku żołądkowego. W efekcie może rozwinąć się stan zapalny, z którego pojawią się kolejne nieprzyjemne konsekwencje. Najczęściej zauważanym powikłaniem choroby, jaką jest refluks, stanowi nadżerka przełyku. Do innych uszkodzeń, które może wywołać choroba refluksowa przełyku należą: zwężenie przełyku, owrzodzenia, przełyk Barrett, krwawienia, przebicie wrzodu czy rak przełyku.
Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
