Stomia jest pewnego rodzaju ratunkiem, gdy układ wydalniczy lub przewód pokarmowy nie może działać poprawnie. Dzięki niej pacjent jest w stanie wydalić z organizmu produkty przemiany materii. Przy jakich chorobach konieczne jest wyłonienie stomii? Czy osoby ze stomią mogą funkcjonować normalnie? Przeczytaj artykuł i poznaj odpowiedzi na te pytania.
Stomia to przetoka, która spełnia niektóre zadania układu moczowego lub trawiennego. Jeśli z pewnych względów naturalne wydalanie moczu lub kału jest niemożliwe, wtedy chirurgicznie tworzy się pacjentowi specjalną przetokę – drogę zastępczą, łączącą przewód pokarmowy lub układ moczowy ze skórą.
Wyłonienie przetoki wiąże się z tym, że na jej końcu na skórze znajduje się otwór, którym mają wypływać wydzieliny. Aby zabezpieczyć ich wypływ i uchronić się przed pobrudzeniem skóry czy ubrania, przy ujściu przetoki instaluje się specjalny zbiornik, w którym zbiera się kał lub mocz. Rolę zbiornika pełnią specjalne plastikowe worki: kolostomijne, ileostomijne lub urostomijne.
W przypadku jelita grubego lub cienkiego przetokę instaluje się w brzuchu. Stomia jelitowa jest metodą zapobiegającą groźnemu dla życia zakażeniu organizmu, do którego mogłoby dojść na przykład wskutek przedostania się resztek pokarmowych z jelita do wnętrza ciała.
W zależności od tego, gdzie wyłoniona jest stomia, można wyróżnić kilka jej rodzajów w obrębie przewodu pokarmowego lub układu moczowego:
Powyżej wymieniono rodzaje stomii odprowadzających (kałowych lub moczowych). Warto jednak jeszcze wspomnieć o innym ważnym rodzaju stomii – stomii odżywczej. Stomię odżywczą wyłania się, jeśli naturalne przyjmowanie pokarmów nie jest możliwe. Stomia odżywcza umożliwia sztuczne żywienie dojelitowe.
Jakie są jeszcze rodzaje stomii? Można podzielić je również na czasowe oraz definitywne. Stomia czasowa jest odwracalna, czyli utrzymywana tylko do momentu, kiedy przyczyny jej założenia ustaną, na przykład do czasu wyleczenia jakiejś choroby lub tylko na czas wykonania zabiegu operacyjnego przeprowadzanego w obrębie jelit lub układu moczowego. Wtedy podczas kolejnego zabiegu chirurgicznego przywraca się naturalną drogę odprowadzania kału lub moczu.
Z kolei stomia definitywna jest rozwiązaniem nieodwracalnym, tzn. pacjent funkcjonuje ze stomią do końca życia. Najczęściej stomia definitywna powstaje wtedy, kiedy wskazane jest usunięcie całego pęcherza lub dużego fragmentu przewodu pokarmowego, np. całej odbytnicy wraz z odbytem. Niekiedy konieczne jest usunięcie całego jelita grubego.
Najczęściej stomię zakłada się wtedy, gdy układ wydalniczy lub trawienny nie pracuje prawidłowo ze względu na przebyte choroby. W przypadku jelit będą to przede wszystkim nowotwory, np. nowotwór jelita grubego, lub stany zapalne jelit, np. nieswoiste choroby zapalne jelit, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna. Wtedy pojawia się ryzyko zakażenia organizmu ze względu na niewydolną pracę dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Przetoka jelitowa zapobiega właśnie takim niebezpiecznym sytuacjom. Natomiast przetoka zakładana na układ moczowy jest zazwyczaj konsekwencją niewydolności narządów moczowych lub poważnych stanów zapalnych.
Pacjenci są zmuszeni do noszenia stomii nie tylko w wyniku chorób. Przyczyną mogą być także uszkodzenia układu wydalniczego lub pokarmowego, będące konsekwencją na przykład wypadku samochodowego.
Dla wielu osób konieczność wyłonienia stomii, nazywanej czasem sztucznym odbytem, jest czymś niewyobrażalnym. Wydaje im się, że nie można z nią żyć normalnie. Najczęściej stomia jednak nie wpływa negatywnie na jakość życia i nie ogranicza pacjenta. Chory może funkcjonować prawie tak samo aktywnie jak wcześniej. Ma możliwość uprawiania sportów (z wyjątkiem pływania), prowadzenia życia seksualnego czy aktywnego uczestniczenia w życiu towarzyskim.
Niestety, w wielu przypadkach tak się nie dzieje. Osoby ze stomią często zamykają się we własnym domu, unikają kontaktu z innymi ludźmi, przestają uprawiać sport czy dążyć do współżycia seksualnego. Jest to związane nie ze stanem zdrowotnym czy zaleceniami lekarza, a po prostu z ich stanem psychicznym. Tacy pacjenci mogą skorzystać z porad psychologa i postarać się zaakceptować stomię. W kraju działają też różne ośrodki, które wspierają stomików.
Sama stomia w dzisiejszych czasach stanowi na tyle nowoczesne rozwiązanie, że zazwyczaj jest całkowicie niewidoczna dla innych osób. Bez problemów można schować ją pod ubraniem. Szczególnie, jeśli zakłada się specjalną bieliznę, która nie tylko ma miejsce na worki stomijne, ale również sprawia, że nie są one widoczne pod ubraniem.
Worki stomijne są wytworzone ze specjalnych materiałów wyróżniających się bardzo dużą trwałością. Rzadko dochodzi do rozerwania woreczka i wylania się zawartej w nim treści. Stomia posiada też specjalne wypełnienie, które neutralizuje przykre zapachy, co jest ogromnie ważne dla każdego chorego.
Stomia nie jest przeciwskazaniem do prowadzenia normalnego życia, rodzicielstwa czy nawiązywania kontaktów seksualnych, choć u wielu chorych szczególnie na początku pojawia się niskie poczucie własnej wartości, spadek libido, a nawet depresja. Dlatego tak ważne jest, by rodzina wspierała chorego od samego początku. Powinna zadbać o to, by miał stały kontakt z przyjaciółmi oraz w miarę możliwości jak najszybciej powrócił do życia zawodowego.
Jedyną trudnością na początku noszenia stomii może być nauczenie się jej obsługi oraz prawidłowej pielęgnacji. W szpitalach, w których zakłada się przetokę, pracują również specjalnie wyszkolone pielęgniarki, które uczą każdego chorego powyższych czynności. Po wyjściu ze szpitala można również skorzystać z pomocy specjalistów w poradni stomijnej, również w przypadku ewentualnych problemów z noszeniem stomii.
Opróżnianie woreczków w gruncie rzeczy nie jest niczym trudnym lub pracochłonnym, ale na początku wymaga posiadania pewnej wprawy. Nie należy się spieszyć i zmieniać worki stomijne dokładnie. Precyzyjne założenie worka uchroni przed nieszczelnością i wypływem wydzielin przez ujście przewodu pokarmowego lub układu moczowego. Koniecznością jest również dbanie o higienę, utrzymując powierzchnię brzucha, a zwłaszcza skórę wokół stomii, w czystości. Niewskazane są jednak do tego preparaty drażniące, np. spirytus.
Normalne życie ze stomią jest jak najbardziej możliwe, a chory nie musi wprowadzać do niego rewolucyjnych zmian. Trzeba jednak dodać, że pewne modyfikacje w stylu życia będą oczywiście konieczne – jak w przypadku prawie każdej choroby.
Pacjent powinien zwracać większą uwagę przede wszystkim na swoją dietę. Musi być odpowiednio zbilansowana i pozbawiona składników wzdymających czy ogólnie źle wpływających na funkcje trawienne. Na początku, jeszcze podczas pobytu w szpitalu oraz przez pewien czas po wyjściu z niego, warto zastosować żywienie specjalistyczne, które nadmiernie nie obciąża układu trawiennego, zawiera wszelkie niezbędne składniki odżywcze o bardzo dobrej wchłanialności oraz szybko przywraca siły choremu.
Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
