Cukrzyca – powikłania i skutki

Cukrzyca jest zaliczana do chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że na świecie cierpi na tę przypadłość aż 422 miliony osób. Powikłania cukrzycy są bardzo groźne, albowiem mogą stać się bezpośrednią przyczyną niepełnosprawności, a nawet zgonu. Zachęcamy do przeczytania artykułu, aby dowiedzieć się więcej faktów na temat powikłań i skutków cukrzycy.

Czym jest cukrzyca?

Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, dla której charakterystyczny jest podwyższony poziom glukozy we krwi, związany z nieprawidłowym wydzielaniem (lub działaniem) insuliny w ludzkim organizmie. Cukrzycę zaliczamy do chorób przewlekłych. Bardzo istotne w przypadku tej przypadłości jest wczesne rozpoznanie i odpowiednia kontrola choroby, ponieważ pozwoli to zapobiec różnym powikłaniom. W leczeniu cukrzycy często wymagana jest zmiana dotychczasowego stylu życia – zabronione jest chociażby palenie papierosów czy nadużywanie alkoholu.

Powikłania cukrzycy można podzielić na dwie grupy: ostre powikłania cukrzycy (wczesne) oraz powikłania późne (przewlekłe).  Niewłaściwe leczenie cukrzycy przyczynia się również do ogólnego osłabienia układu odpornościowego – a co za tym idzie, pojawianiem się infekcji, które są trudne do wyleczenia i wciąż nawracają.

Cukrzyca powikłania może mieć bardzo różne – podwyższony stan stężenia cukru w organizmie sprzyja jednak przede wszystkim rozwojowi infekcji i zakażeń pochodzenia grzybiczego. Najczęściej występują one w jamie ustnej oraz w drogach rodnych. W przypadku mężczyzn może to oznaczać zaburzenia erekcji (uszkodzenie naczynek i kłopoty z przepływem krwi), a u kobiet częste i nawracające infekcje intymne.

Do najpopularniejszych skutków cukrzycy zaliczamy podwyższenie glukozy we krwi, nadciśnienie tętnicze, rogowacenie ciemne skóry, udar mózgu. U chorych na cukrzycę również występują infekcje bakteryjne, ostre stany zapalne, a także zaburzenia psychiczne, np. lęki czy depresja. Chorzy często skarżą się też na wiele dolegliwości bólowych.

Cukrzyca – powikłania ostre, czyli hiperglikemia, kwasica ketonowa, śpiączka ketonowa

Ostre powikłania cukrzycy to między innymi:

• Kwasica ketonowa – to powikłanie cukrzycy jest ściśle powiązane z hiperglikemią. Co istotne, może pojawić się w przypadku każdego typu cukrzycy, największym zagrożeniem jest jednak dla cukrzyków typu I. Jest następstwem głębokiego niedoboru insuliny,  innych ostrych stanów chorobowych, nadużywania alkoholu, źle dobranego sposobu leczenia oraz nieprzestrzegania jego zasad. Kwasica ketonowa objawia się poprzez bóle brzucha, nudności, wymioty, ogólne przemęczenie, nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu. Charakterystyczna dla tej przypadłości jest także woń z ust, która przypomina zapach gnijących jabłek.
• Śpiączka ketonowa – jest efektem kwasicy ketonowej. Zaliczana jako zaburzenia świadomości; do śpiączki ketonowej dochodzi, gdy ciała ketonowe zaczynają działać toksycznie na mózg. Dochodzi do jego obrzęku, a chory zapada w śpiączkę. Zaburzenia świadomości mogą dotyczyć chorych na cukrzycę typu 1, jak i 2. Aż 5–10% takich przypadków kończy się śmiercią.
• Kwasica mleczanowa – dochodzi do niej wskutek nadmiernego gromadzenia się w organizmie mleczanów. Wyróżniamy dwa rodzaje kwasicy mleczanowej: tlenową i beztlenową. Kwasica tlenowa najczęściej towarzyszy chorobom wątroby, nerek i nadużywaniu alkoholu, natomiast kwasica beztlenowa jest skutkiem niedotlenienia tkanek, wstrząsu, niewydolności oddechowej, niewydolności serca, sepsy czy ciężkiego krwotoku.
• Hiperglikemia – czyli inaczej zbyt wysoki poziom cukru we krwi. U cukrzyków hiperglikemia jest zazwyczaj skutkiem niewłaściwego leczenia: nieodpowiednich leków, niedobranych dawek insuliny lub nieprzyjmowania wszystkich dawek leków przeciwcukrzycowych. Do hiperglikemii może dojść również wskutek zaniechania leczenia. Jej najczęstszym skutkiem są zaburzenia biochemiczne i metaboliczne.
• Hipoglikemia – przeciwieństwo hiperglikemii, czyli inaczej zbyt niski poziom cukru we krwi. Hipoglikemię może wywołać zbyt duża dawka insuliny, nieprawidłowa dieta, nieregularne spożywanie posiłków oraz leki starej generacji, które samodzielnie nie kontrolują poziomu cukru we krwi.

Cukrzycowa choroba nerek, retinopatia cukrzycowa – przewlekłe powikłania cukrzycy

Skutkiem niewyrównania poziomu glikemii są przewlekłe powikłania cukrzycy (późne powikłania cukrzycy). Dzielimy je na mikroangiopatie (uszkodzenia małych naczyń krwionośnych) oraz makroangiopatie (duże i średnie naczynia krwionośne, np. udar mózgu, zawał serca). Powikłaniami cukrzycy są także neuropatie cukrzycowe, czyli uszkodzenia nerwów. Jakie są najczęstsze przewlekłe powikłania cukrzycy i czym się charakteryzują?

• Retinopatia cukrzycowa – jest najczęstszą przyczyną pogorszenia aparatu wzroku, a czasami nawet jego utraty, są retinopatia cukrzycowa i występujący z nią obrzęk – plamka żółta. Jest bezpośrednią konsekwencją hierglikemii.
• Nefropatia cukrzycowa – to inaczej cukrzycowa choroba nerek powiązania z uszkodzeniem małych naczyń krwionośnych. W tym przypadku dochodzi do zniszczenia struktury nerek, a wraz z postępowaniem choroby następuje pogorszenie funkcjonowania tego narządu. Bezpośrednią konsekwencją nefropatii cukrzycowej jest schyłkowa niewydolność nerek.
• Neuropatia cukrzycowa – czyli uszkodzenie nerwów, bardzo groźne przewlekłe powikłanie cukrzycy. Zmiany są konsekwencją hiperglikemii i dotykają autonomicznego układu nerwowego – najpoważniejsze powikłanie neuropatii cukrzycowej to zmiany we włóknach nerwowych (osłabienie struktury kości) oraz zanik osłonek nerwów (demielinizacji). Rozpoznanie neuropatii cukrzycowej odbywa się na podstawie badań u diabetyka. Wyróżniamy dwa rodzaje neuropatii cukrzycowej: autonomiczną i bólową lub obwodową (czuciowo-ruchową).
• Zespół stopy cukrzycowej – powikłanie niewyrównanej cukrzycy. Charakterystycznymi objawami są choroby naczyń obwodowych (miażdżyca, niedokrwienie), osłabienie siły mięśniowej, infekcje bakteryjne, destrukcja tkanek głębokich stopy (deformacja stopy) z zanikiem czucia oraz neuropatyczne owrzodzenie stopy. Istnieją trzy rodzaje stopy cukrzycowej, a są to: stopa cukrzycowa neuropatyczna, niedokrwienna oraz postać mieszana (neuropatia towarzyszy niedokrwieniu). Zespołu stopy cukrzycowej  nigdy nie należy lekceważyć.

Skutki przewlekłych powikłań cukrzycy

Cukrzyca skutki ma bardzo różne. Nieleczona cukrzyca skutkuje niewydolnością nerek. Do tej sytuacji dochodzi w wyniku hiperglikemii – przepływ krwi przez kłębuszki nerkowe się zwiększa, przez co gromadzi się w nich więcej różnego rodzaju substancji, które zaburzają ich pracę. Na początku choroba przebiega bezobjawowo, co tylko utrudnia jej wykrycie i leczenie.

Jako że u cukrzyków występuje zwiększone stężenie glukozy we krwi, ma to negatywny wpływ na naczynia krwionośne. Może to między innymi doprowadzić do zwiększenia ciśnienia tętniczego.

Na wysokie stężenie glukozy we krwi uważać powinny również kobiety w ciąży, u których może rozwinąć się cukrzyca ciążowa. Rozwój choroby stanowi zagrożenie dla płodu.

Cukrzycy przynależą do grupy podwyższonego ryzyka uszkodzenia nerwów – mówimy wtedy o tzw. neuropatii cukrzycowej. W zależności od typu cukrzycy rozwija się ona stopniowo lub błyskawicznie. Pierwsze objawy towarzyszące tej chorobie to mrowienie w stopach i rękach, mniejsza wrażliwość na bardzo wysokie i bardzo niskie temperatury, dotyk czy nawet ukłucia. Wraz z rozwojem schorzenia pojawia się drętwienie oraz intensywne odczuwanie na przemian gorąca lub zimna, swędzenie lub pieczenie skóry. Chorych na cukrzycę typu 2 często dotykają także choroby skórne, w tym rogowacenie ciemne, a nawet obumieranie tłuszczowate skóry.

Cukrzyca powikłania ma niestety bardzo poważne, może nawet doprowadzić do utraty wzroku – w wyniku hiperglikemii może bowiem dojść do zmian w siatkówce oka. W takim przypadku mówi się o retinopatii cukrzycowej lub inaczej cukrzycowej chorobie oczu. Na początku chory nie odczuwa żadnych zmian, choroba nie daje żadnych objawów, jednak z czasem stopniowo pogarsza się ostrość widzenia – czasem aż do utraty wzroku.

Często u diabetyków dochodzi też do uszkodzenia nerwów kończyny dolnej. Wskutek niedokrwienia tej części ciała powstaje zespół stopy cukrzycowej. U chorego zanika odczuwanie bólu, przez co łatwo może dojść do niezauważonego zakażenia. Niedokrwienie dodatkowo utrudnia gojenie się ran, czego efektem jest często utrata kończyny.

Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.