Czym jest zespół Guillaina-Barrégo? Przyczyny, objawy, rehabilitacja

Zespół Guillaina-Barrégo to choroba atakująca nerwy obwodowe i prowadząca do osłabienia mięśni. Może przebiegać łagodnie, lecz także powodować porażenie kończyn czy mięśni twarzy, a nawet stanowiące zagrożenie życia zaburzenia oddychania. Jak rozpoznać syndrom GBS i jak skutecznie z nim walczyć?

Czym jest zespół Guillaina-Barrégo?

Zespół Guillaina-Barrégo, nazywany też syndromem GBS czy zespołem GB, to ostra demielinizacyjna poliradikuloneuropatia. Charakterystyczne dla tej choroby jest atakowanie nerwów obwodowych, przez co w krótkim czasie, trwającym zwykle kilka dni lub kilka tygodni, dochodzi do znacznego osłabienia mięśni osoby chorej.

Zespół Guillaina-Barrégo ma podłoże autoimmunologiczne, co oznacza, że u jego podstaw leżą problemy z prawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego. Jest to choroba rzadka, częściej dotykająca mężczyzn niż kobiety. Może nas zaatakować niezależnie od wieku.

Przyczyny choroby Guillaina-Barrégo

Choroba Guillaina-Barrégo związana jest z nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego – limfocyty z nieustalonych dotąd przyczyn uszkadzają komórki nerwowe, poprzez niszczenie ich osłonki mielinowej.

Do czynników ryzyka należą infekcje wirusowe i bakteryjne. Zaobserwowano, że polineuropatia Guillaina-Barrégo często pojawia się po infekcjach pokarmowych lub górnych dróg oddechowych. Pierwsze symptomy zauważyć można zwykle po upływie 1-6 tygodni od zakończenia infekcji. Wśród drobnoustrojów mogących odpowiadać za rozwijanie się tej choroby wymieniane są np. bakteria Mycoplasma pneumoniae czy wirus Epsteina-Barra. Do prawdopodobnych czynników ryzyka zalicza się m.in. zabiegi chirurgiczne.

Jakie są objawy zespołu Guillaina-Barrégo?

Objawy zespołu Guillaina-Barrégo podzielić możemy na wczesne i nieco późniejsze. Charakterystycznymi pierwszymi objawami są:

  • mrowienie lub drętwienie, rozpoczynające się od stóp i dłoni,
  • osłabienie siły mięśni, głównie mięśni kończyn dolnych.

Choroba rozwija się w różnym tempie, zwykle największe nasilenie osiągając po ok. miesiącu. Na dalszym etapie zaobserwować można m.in.:

  • mrowienie i drętwienie rozprzestrzeniające się na dalsze partie ciała,
  • osłabienie siły mięśni kończyn górnych i tułowia,
  • trudności z wykonywaniem takich ruchów jak unoszenie nóg czy zaciskanie pięści,
  • bóle mięśniowe,
  • utrudnione mówienie, połykanie czy żucie pokarmów,
  • w niektórych przypadkach porażenie nerwu twarzowego.

Choroba GB może mieć zróżnicowany przebieg. Czasami kończy się na łagodnym osłabieniu mięśni niestanowiącym poważnego zagrożenia. Niekiedy jednak dochodzi do porażenia kończyn i niemożności samodzielnego funkcjonowania, a także do osłabienia mięśni oddechowych, co skutkować może groźnymi zaburzeniami oddychania. Rokowania przy zespole Guillaina-Barrégo są stosunkowo dobre – zdecydowana większość chorych wraca do całkowitej sprawności. Ok. 20% pacjentów borykać się będzie nadal z osłabieniem mięśniowym czy mrowieniem, a w przypadku ok. 5% chorych następuje zgon.

Jak diagnozuje się zespół Guillaina-Barrégo?

Diagnozy zespołu Guillaina-Barrégo dokonuje lekarz neurolog. Pierwszym etapem jest przeprowadzenie wywiadu z pacjentem i szczegółowego badania neurologicznego. Kolejnym krokiem jest diagnostyka, polegająca głównie na dokonaniu oceny stanu nerwów obwodowych oraz wykonaniu badania płynu mózgowo-rdzeniowego, pobranego podczas punkcji lędźwiowej.

Leczenie zespołu Guillaina-Barrégo

Leczenie zespołu Guillaina-Barrégo polega na przeprowadzeniu tzw. terapii immunomodulacyjnej, mającej przywrócić prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. W tym celu stosuje się wymianę osocza, polegającą na przetaczaniu pacjentowi oczyszczonej ze szkodliwych elementów krwi. Zalecane jest także leczenie polineuropatii immunoglobuliną, polegające na wykonaniu wlewu dożylnego preparatu bazującego na immunoglobulinach ludzkich.

W przypadku syndromu GBS zwykle konieczna jest hospitalizacja i stała obserwacja lekarska. Poważne przypadki związane z zaburzeniami oddychania wymagają korzystania z respiratora.

Jak wrócić do zdrowia po chorobie Guillaina-Barrégo?

Wyjątkową rolę podczas leczenia zespołu Guillaina-Barrégo odgrywa rehabilitacja. Starannie dobrane ćwiczenia, przeprowadzane najpierw pod okiem specjalistów, a później kontynuowane samodzielnie w domu, pozwalają wielu pacjentom na powrót do pełnej sprawności. Ważną kwestią jest odpowiednia opieka nad pacjentami leżącymi m.in. zapewnienie właściwej diety i profilaktyka odleżyn czy zakrzepicy żył głębokich.

Rokowania w dużej mierze zależą od ogólnego stanu chorego, dlatego tak istotne jest np. zachowanie zdrowej, zbilansowanej i pełnowartościowej diety. Pozwoli ona uniknąć niedożywienia (poznaj objawy i skutki niedożywienia), związanego z dalszym spadkiem aktywności i pogłębieniem osłabienia mięśniowego. Dobrym pomysłem będzie sięgnięcie po specjalistyczne odżywki medyczne w formie łatwych do wypicia drinków, które ułatwią regularne przyjmowanie pokarmów osobom z brakiem apetytu czy utrudnionym przełykaniem (zobacz, dlaczego warto uzupełnić dietę chorego). Na rynku dostępne są odżywki z wysoką zawartością argininy i glutaminy, pomagające w walce z odleżynami i zapobiegające ich powstawaniu.

Zespół Guillaina-Barrégo to nie wyrok – w wielu przypadkach chorym udaje się powrócić do pełnego zdrowia. W celu poprawienia rokowań warto pamiętać o regularnej rehabilitacji i zdrowej diecie, która pomoże uniknąć niedożywienia i szybciej uporać się ze skutkami choroby.