Schorzenia tarczycy to jedne z najbardziej rozpowszechnionych w naszym społeczeństwie chorób. Najpowszechniejszym zaburzeniem pracy tarczycy jest jej niedoczynność. Z kolei najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto – zaburzenie o podłożu autoimmunologicznym, które objawia się przewlekłym zapaleniem tarczycy i powoduje niszczenie tego gruczołu. Co warto wiedzieć o tej chorobie? Dlaczego dieta w chorobie Hashimoto jest ważna? Jakie produkty należy spożywać w codziennej diecie, a czego bezwzględnie unikać? Czy dieta bezglutenowa lub inne diety eliminacyjne są konieczne? Przedstawiamy praktyczny poradnik dla osób zmagających się z chorobą Hashimoto.
Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym, to choroba występująca nawet dziewięciokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Jej nazwa pochodzi od nazwiska japońskiego lekarza, który jako pierwszy odkrył i opisał to schorzenie tarczycy. W chorobie Hashimoto układ immunologiczny zaczyna produkować przeciwciała przeciwko własnej tarczycy. Komórki układu immunologicznego zaczynają atakować zdrowe tkanki tarczycy, co w konsekwencji prowadzi do stanu zapalnego. Pojawia się również niedoczynność tarczycy. W chorobie tej nie dochodzi do prawidłowej syntezy hormonów tarczycy.
Nieleczona choroba Hashimoto może doprowadzić do całkowitego zaniku organu i sytuacji, w której samodzielne wytwarzanie hormonów tarczycy będzie niemożliwe, dlatego bardzo istotne jest wdrożenie farmakoterapii, polegającej na przyjmowaniu brakujących hormonów tarczycy. Rolę tę pełni lewotyroksyna, czyli hormon produkowany syntetycznie, mający takie samo działanie jak jego naturalny odpowiednik. Farmakoterapia jest nadrzędną i niezastąpioną metodą leczenia, jednak istotna jest również odpowiednia dieta w chorobie Hashimoto – zbilansowana i bogata we wszystkie niezbędne składniki odżywcze.
Chorobie Hashimoto towarzyszy również szereg nieprzyjemnych symptomów, które negatywnie wpływają na komfort życia. Jakie są objawy choroby? Należy do nich między innymi: uczucie chronicznego zmęczenia, senność, wrażliwość na zimno, zwiększenie masy ciała, obrzęki śluzowe (zwłaszcza na twarzy), zaburzenia miesiączkowania, sucha skóra o żółtawym kolorycie, wypadanie włosów, dolegliwości trawienne (np. zaparcia), łamliwość paznokci, problemy z zajściem w ciążę, niskie ciśnienie tętnicze, zaburzenia pamięci oraz stany depresyjne.
Warto podkreślić, że objawy niedoczynności tarczycy i choroby Hashimoto są do siebie bardzo podobne. Nie należy jednak traktować tych schorzeń jako synonimów. Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto, jednak niedoczynność tarczycy może być spowodowana również innymi czynnikami i nie zawsze współistnieje z chorobą Hashimoto.
O chorobie Hashimoto mogą świadczyć powyżej wymienione objawy, jednak żeby ją potwierdzić, należy przeprowadzić szereg badań. W pierwszej kolejności lekarz endokrynolog wykonuje USG gruczołu lub badanie palpacyjne tarczycy, które pozwala wykryć zmianę wielkości narządu. Następnie pacjent jest kierowany na badania krwi – zaleca się zbadanie poziomu hormonu wytwarzanego przez przysadkę mózgową TSH, który reguluje pracę tarczycy, a także hormonów tarczycowych: FT4 (tyroksyny) i FT3 (trijodotyroniny). Bada się również obecność przeciwciał anty-TPO oraz anty-TG.
Symptomy choroby łagodzą nie tylko leki, ale również odpowiednia dieta, która pozwala uzupełnić niezbędne składniki pokarmowe i doprowadzić do remisji. Osoby cierpiące na niedoczynność tarczycy oraz chorobę Hashimoto często zmagają się ze zbyt wysokim poziomem cholesterolu LDL i trójglicerydów, a także ze zwiększoną masą ciała. Szybkie przybieranie na wadze powoduje, że pacjenci próbują restrykcyjnych diet, ale nawet drastyczne ograniczenie liczby spożywanych kalorii nie jest w stanie przynieść satysfakcjonujących rezultatów. Głodówki mogą powodować więcej szkody niż pożytku i rozregulować metabolizm.
Dieta w chorobie Hashimoto powinna być zatem zrównoważona i pełnowartościowa, bogata w warzywa, owoce, mięso, ryby, jaja, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz nabiał. Wszystkie te produkty dostarczą organizmowi: witaminy, minerały, antyoksydanty, białko, węglowodany złożone oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
Jakie produkty można spożywać w chorobie Hashimoto? Dieta powinna spełniać ogólne zasady zdrowego odżywiania i uwzględniać regularne posiłki (4-5 na dzień). Warto wybierać produkty o niskim indeksie glikemicznym.
Jadłospis powinien zawierać pokarmy bogate w błonnik, który reguluje perystaltykę jelit, poprawia procesy trawienne i pomaga wymiatać złogi z układu pokarmowego. Produkty z dużą zawartością błonnika to warzywa, owoce oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.
Dieta w chorobie Hashimoto powinna też uwzględniać wartościowe źródła białka w postaci mięsa, jajek, ryb oraz warzyw strączkowych, takich jak fasola czy soczewica. Ponadto, należy spożywać zdrowe węglowodany złożone, takie jak pełnoziarniste pieczywo, kasze, płatki czy warzywa strączkowe. Zdrowe tłuszcze to kolejna grupa składników odżywczych, o których nie można zapominać. Warto włączać do codziennego menu produkty bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe, takie jak tłoczone na zimno oleje roślinne, orzechy, nasiona, ryby oraz awokado.
Ważne jest również dbanie o odpowiedni poziom witamin i minerałów, zwłaszcza jodu, cynku, selenu, żelaza oraz witaminy D.
Dobrym źródłem żelaza jest wątróbka, wołowina, żółtka jaj czy szpinak. Osoby z niedoborami selenu powinny z kolei spożywać orzechy brazylijskie – już dwie sztuki zaspokajają dzienne zapotrzebowanie na selen – oraz ryby, np. tuńczyka i dorsza, które są również cennym źródłem jodu. Pacjenci cierpiący na deficyt tego składnika mogą też wspomagać się suplementacją – uzupełnianie niedoborów jodu jest szczególnie istotne w przypadku kobiet w ciąży. Bogatym źródłem cynku jest mięso, ryby, jaja, produkty mleczne, nasiona, np. pestki dyni, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz strączki. Witaminę D pozyskuje się przede wszystkim na drodze syntezy skórnej, jednak do jej źródeł pokarmowych zaliczyć można również ryby, produkty mleczne, mięso. W miesiącach jesienno-zimowych witaminę D warto suplementować.
Przy Hashimoto warto unikać soi, która może utrudniać wchłanianie się leku – lewotyroksyny. Prawidłowa dieta wymaga również wyeliminowania produktów prozapalnych, takich jak cukier, syrop glukozowy oraz glukozowo-fruktozowy, a także mocno przetworzonych produktów spożywczych. Warto również zrezygnować z alkoholu oraz unikać nasyconych kwasów tłuszczowych oraz izomerów trans kwasów tłuszczowych.
W przypadku osób z niedoborem jodu niewskazane są ponadto tzw. goitrogeny, czyli substancje utrudniające wchłanianie się jodu i sprzyjające powstawaniu wola. Występują one w roślinach z rodziny krzyżowych (brokuł, kalafior, kapusta, brukselka, jarmuż czy szpinak), jednak dezaktywują się przy obróbce termicznej żywności.
Osoby ze zdiagnozowaną chorobą Hashimoto nie powinny stosować restrykcyjnych i niezbilansowanych diet, takich jak dieta niskotłuszczowa, niskobiałkowa czy niskowęglowodanowa. Jednak, ze względu na to, że choroby tarczycy często współwystępują z nietolerancjami pokarmowymi, wielu pacjentów jest zmuszonych do ograniczenia spożycia laktozy czy glutenu. W takich przypadkach wskazana jest dieta bezglutenowa lub bezlaktozowa.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
