Wątroba jest jednym z najważniejszych organów w naszym organizmie. Jednak często zapominamy o nią dbać. Dopiero w momencie, gdy pojawiają się problemy zdrowotne, przypominamy sobie o tym, że powinniśmy lepiej układać nasz jadłospis. Niestety, kiedy pojawią się już problemy z wątrobą, trzeba zrezygnować z wielu rzeczy, które spożywa się na co dzień. Jaka powinna być zatem dieta wątrobowa? Co można jeść przy chorej wątrobie? O tym dowiesz się więcej z poniższego artykułu.
Wbrew pozorom szkodliwe dla wątroby są nie tylko złe nawyki żywieniowe. Również inne zachowania mogą odbić się na jej stanie. Stan wątroby należy kontrolować co jakiś czas, szczególnie jeśli wiemy, że nasza dieta lub zachowanie może jej zaszkodzić. Wątroba nie jest unerwiona, a co za tym idzie, nie będzie boleć, gdy pojawią się problemy zdrowotne. Do zachowań, które mogą zaszkodzić wątrobie, obok nieodpowiedniej diety zalicza się przede wszystkim:
Czynniki te, zwłaszcza nadmierne spożycie alkoholu (alkoholowa choroba wątroby), otyłość i zespół metaboliczny (niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby) oraz przewlekłe zakażenie wirusem HBV lub HCV prowadzą do uszkodzenia wątroby, które może wywołać marskość wątroby.
Część z wymienionych powyżej zachowań może prowadzić do grupy chorób określanych łącznie jako zapalenie wątroby (najczęstsze schorzenia wątroby: wirusowe zapalenie wątroby – WZW, autoimmunologiczne zapalenie wątroby – AZW, alkoholowe zapalenie wątroby), którego istotą jest stan zapalny tego narządu. Podstawowym rozróżnieniem jest podział na ostre i przewlekłe zapalenie wątroby. To pierwsze może być wywołane infekcją, nadmiernym spożyciem alkoholu, lekami, toksynami, chorobami autoimmunologicznymi, zaburzeniami krążenia, wrodzonymi błędami metabolizmu a także ciążą. Przewlekłe zapalenie wątroby może mieć tło wirusowe, polekowe, autoimmunologiczne, alkoholowe. Stłuszczenie wątroby także bywa z nim powiązane.
Dieta wątrobowa, co jeść, a czego unikać? Jakie produkty należy wykluczyć? Wątroba może być dotknięta różnymi schorzeniami, dlatego trzeba pamiętać o tym, żeby zawsze skonsultować się z lekarzem, gdyż w przypadku poszczególnych chorób wątroby zalecenia mogą się nieznacznie różnić. Jednak przyjmuje się, że dieta na wątrobę powinna opierać się na następujących zasadach (inna sprawa, że jest to także dobra podstawa, jeśli chodzi o żywienie zdrowego):
Co jeść przy przewlekłych chorobach wątroby? Jak to zostało wyżej wspomniane, w chorobach zapalnych wątroby stosuje się przede wszystkim dietę lekkostrawną. Warto włączyć w nią produkty, które ułatwiają trawienie i poprawiają pracę układu pokarmowego. Dlatego zaleca się stosowanie różnorodnych przypraw (za wyjątkiem tych ostrych, ostre przyprawy, takie jak chili czy pieprz i curry nie są wskazywane przez zalecenia dietetyczne), które korzystnie wpływają na pracę wątroby. Do takich przypraw zalicza się przede wszystkim oregano, bazylię, cynamon, kminek, pietruszkę, majeranek i koper. W diecie wątrobowej powinny pojawić się „odchudzone” wersje tradycyjnych posiłków. Należy spożywać chude mleko i sery, odtłuszczone produkty mleczne – jogurty czy kefiry. Jeżeli chodzi o pieczywo, powinno się wybierać jasne pieczywo pszenne i kukurydziane. Zamiast grubych kasz gryczanych czy pęczaku o wiele lepiej sięgnąć po biały ryż i drobne kasze np. mannę. Jeśli chodzi o produkty zbożowe, warto wspomnieć o najmniej oczywistym elemencie np. śniadania, jakim jest kawa zbożowa (plus płatki owsiane).
W przypadku mięs najlepiej omijać tłuste mięso wołowe (podobnie jak konserwy mięsne) i wybierać delikatne mięso drobiowe (pozbawione skóry), cielęcinę i chudą wołowinę. Można także spożywać mięso z królika. Chude wędliny – należy postawić na te produkowane z szynki i polędwicy bez widocznego tłuszczu. W przypadku ryb, zawierających korzystne kwasy tłuszczowe omega-3, najlepiej przygotowywać je na parze lub piec na ruszcie.
Osoby na diecie wątrobowej powinny stosować tłuszcze roślinne – zaleca się przede wszystkim olej sojowy, oliwę z oliwek oraz olej rzepakowy. Z diety warto wyeliminować niemalże całkowicie tłuszcze zwierzęce.
Owoce i warzywa (zalecane są zielone warzywa liściaste) dozwolone w diecie wątrobowej to przede wszystkim jabłka, morele, maliny, porzeczki, kabaczek, dynia, buraki, szpinak, marchew i w ograniczonych ilościach zielony groszek oraz fasolka szparagowa. Warzywa powinny być gotowane w wodze lub przygotowywane na parze. Unikać należy z kolei warzyw kapustnych, rzodkwi, roślin strączkowych, papryki oraz cebuli, które będą drażniły układ pokarmowy, obciążały go i powodowały wzdęcia.
Warto też zwracać uwagę na napoje. Alkoholowa choroba wątroby i niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby wykluczają oczywiście nie tylko alkohole, ale również napoje gazowane. Co zatem pić np. latem? Dobrymi zamiennikami napojów gazowanych będzie woda mineralna niegazowana oraz rozcieńczone soki owocowe.
W przypadku wystąpienia problemów z wchłanianiem składników odżywczych z pożywienia warto zastanowić się nad wprowadzeniem do diety produktów spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego (np. Fresubin Plant Based Drink opracowany specjalnie z myślą o osobach, które muszą respektować zasady diety wątrobowej). Tego rodzaju produkty mogą być wprowadzone do diety jedynie po konsultacji z lekarzem prowadzącym chorego. Mogą one stanowić uzupełnienie diety lub całkowicie ją zastąpić, kiedy chory ma duże braki składników odżywczych lub ma problemy z przyjmowaniem jedzenia. Z reguły tego rodzaju produkty mają płynną postać, co znacznie ułatwia ich przyjmowanie nawet osobom starszym, które często mają zaburzenia łaknienia i występują u nich problemy z przełykaniem pokarmów stałych.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
