Zbilansowana dieta to podstawa prawidłowego funkcjonowania organizmu. Sposób odżywiania okazuje się szczególnie istotny w przypadku osób chorych – zapewnienie im odpowiednich składników odżywczych zwiększa skuteczność leczenia, zmniejsza ryzyko powikłań czy przyspiesza gojenie ran pooperacyjnych.
Dieta szpitalna powinna być starannie dopracowana i dostosowana do indywidualnych potrzeb każdego pacjenta. Lekarze nie mają wątpliwości – wpływ sposobu odżywiania na skuteczność leczenia jest ogromny. Stan odżywienia pacjenta i jakość spożywanych posiłków wpływają w bezpośredni sposób na jego procesy życiowe, są też czynnikami oddziałującymi na funkcjonowanie układu odpornościowego, od którego zależy m.in. podatność na zakażenia szpitalne.
Eksperci opracowali zasady zdrowego żywienia w szpitalach, wiedza na ten temat jest zatem w miarę ogólnie dostępna i szczegółowa. Zalecana jest ocena stanu odżywienia każdego przyjmowanego na oddział pacjenta, a jego dieta szpitalna powinna bazować na aktualnych normach żywieniowych, określających optymalną ilość energii i składników odżywczych.
Pod uwagę bierze się – jak w przypadku osób zdrowych – m.in. wiek, płeć czy stopień aktywności fizycznej. U osób chorych należy zwrócić uwagę także na wiele dodatkowych aspektów, związanych z aktualnym stanem zdrowia, planowanymi zabiegami, nietolerancjami pokarmowymi, stosowanymi lekami itp.
Opracowano wiele modelowych diet leczniczych (np. dieta płynna szpitalna czy dieta bogatoresztkowa – także bogatobłonnikowa, odpowiednia przy nadmiernej pobudliwości jelita grubego), pozwalających na szybkie wdrożenie odpowiedniego żywienia przy konkretnych schorzeniach. W ostrych schorzeniach przewodu pokarmowego zaleca się oczywiście stosowanie diety łatwostrawnej i ubogoresztkowej (z wyjątkiem sytuacji, w której chorujący uskarża się na zaparcia). Kluczowe jest tu ograniczenie spożycia produktów bogatych w błonnik pokarmowy – tutaj pomocna może być dieta przecierana (przecieranie przez sito). Innymi sposobami na redukcję lub uczynnienie błonnika mniej drażniącym jest gotowanie lub parzenie oraz przede wszystkim dobór młodych, delikatnych warzyw oraz – kontrastowo – dojrzałych owoców (w dalszej kolejności zaleca się usunięcie pestek i skórki oraz oddzielenie od warzywa tej części, która zawiera znaczne ilości włókna strukturalnego).
Dieta lekkostrawna z ograniczeniem tłuszczu oznaczana jest jako dieta IV – wskazana jest m.in. przy chorobach miąższu wątroby, przewlekłym zapaleniu i kamicy pęcherzyka żółciowego oraz dróg żółciowych, w przewlekłym zapaleniu trzustki, we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego oraz w zaburzeniach lipidowych.
Z kolei dieta V to dieta z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów – przeznaczona jest dla osób chorujących na cukrzycę oraz z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej (jej celem jest uzyskanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi).
W szpitalach spotykana jest również dieta kleikowa, oparta np. na ryżu, kaszy jęczmiennej, płatkach owsianych na wodzie, gorzkiej herbacie i namoczonych sucharkach. Można również do niej dodać cukier, masło, sól, przegotowane przetarte owoce lub mleko. Dieta kleikowa stosowana jest w ostrych schorzeniach przewodu pokarmowego, wątroby, trzustki, pęcherzyka żółciowego, nerek, w chorobach infekcyjnych przebiegających gwałtownie i stanach pooperacyjnych.
W przypadku celiakii lub alergii pokarmowej na pszenicę lub żyto stosowana jest dieta bezglutenowa. W diecie tej eliminuje się wszystkie przetwory z pszenica, żyta, jęczmienia i tradycyjnego owsa, czyli: tradycyjne chleby, bułki, kasze, ciasta, herbatniki, słodkie wypieki oraz wybrane wędliny (np. parówki), które zawierają dodatek mąki lub grysiku.
Niestety w przypadku żywienia szpitalnego teoria zwykle rozmija się z praktyką, a pacjenci polskich szpitali rzadko mogą liczyć na zbilansowane posiłki. Brak jest narzędzi prawnych mogących wymusić na szpitalach stosowanie optymalnego sposobu żywienia, placówki z kolei zasłaniają się brakiem odpowiednich funduszy. Bardzo często dochodzi więc do sytuacji, w której zapewnienie choremu potrzebnych składników odżywczych spoczywa na barkach opiekujących się nim najbliższych.
Zobacz również: Pomoc i prawidłowe żywienie dla osób przewlekle chorych – zakłady opiekuńczo-lecznicze i domy pomocy społecznej
Odpowiednia dieta szpitalna powinna uwzględniać zapotrzebowanie energetyczne wynikające z takich cech, jak wiek czy płeć, ale też obostrzenia związane ze stanem zdrowia chorego. Jeżeli osoby hospitalizowanej nie obejmują żadne dodatkowe ograniczenia dietetyczne, stosuje się najczęściej tzw. dietę podstawową.
Dobrze zbilansowana dieta podstawowa zakłada pozyskiwanie ok. 10–15% dziennej energii z białka (najlepsza jest oczywiście dieta bogatobiałkowa), a z tłuszczów maksymalnie 30% (w tym do 10% z tłuszczów nasyconych). Niezalecane w tego typu diecie są bardzo tłuste czy wzdymające produkty. Warto też zadbać o właściwe proporcje nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Jak wygląda dieta szpitalna? Poniżej przykładowy jadłospis w przypadku diety lekkostrawnej:
Dieta szpitalna lekkostrawna -przykładowy jadłospis
| Śniadanie | Czerstwe pieczywo z chudym białym serem, jajko na miękko |
| Obiad | Gotowany indyk z puree ziemniaczanym i warzywami z wody |
Optymalizacja stanu odżywienia powinna stanowić ważny element przygotowania pacjenta do zabiegu chirurgicznego. Poważne choroby wymagające interwencji chirurgicznej często same z siebie wiążą się z ryzykiem niedożywienia, trzeba też zdawać sobie sprawę z faktu, że po operacji podaż pokarmu będzie wyraźnie zmniejszona. Tymczasem niedożywienie oznacza większe ryzyko powikłań, dłuższy czas hospitalizacji czy utratę masy ciała. Dlatego tak ważne jest zadbanie o odpowiednią dietę w trakcie przygotowania do planowej operacji.
Odpowiednie żywienie jest także kluczowe po operacji, w okresie rekonwalescencji. Badania wskazują wyraźnie, że pobyt w szpitalu zwiększa ryzyko upośledzenia stanu odżywienia – im dłuższy, tym prawdopodobieństwo pojawienia się takich problemów jest wyższe. W okresie przygotowania do operacji oraz bezpośrednio przed nią i po niej optymalnym wsparciem mogą być dla pacjenta bogate w składniki odżywcze specjalne środki dietetyczne.
Zobacz również: Przyczyny chudnięcia osób starszych – czy powodem zawsze jest choroba?
Jak uzupełnić dietę szpitalną? Poznaj Fresubin Energy i Fresubin Jucy
Dieta szpitalna w praktyce często odbiega od zalecanych norm i nie zapewnia pacjentom optymalnego odżywienia, pozwalającego na szybki powrót do zdrowia. Dlatego warto wziąć sprawy w swoje ręce i zatroszczyć się o właściwe uzupełnienie diety szpitalnej o niezbędne składniki odżywcze, skutecznie przeciwdziałając niedożywieniu i związanym z nim zagrożeniom. Fresubin Energy i Fresubin Jucy to dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego, stworzone z myślą o osobach zagrożonych niedożywieniem lub niedożywionych.
Fresubin Energy może stanowić kompletną dietę wysokoenergetyczną, optymalną dla osób o zwiększonym zapotrzebowaniu na energię i odżywianych drogą doustną – możliwe jest stosowanie go w ramach żywienia całkowitego lub uzupełniającego.
Fresubin Jucy to środek dietetyczny do stosowania w żywieniu uzupełniającym, zalecany szczególnie pacjentom z zaburzeniami wchłaniania tłuszczu, a także ze zwiększonym zapotrzebowaniem na energię.
Oba środki nie zawierają błonnika, glutenu i laktozy, dzięki czemu sprawdzą się doskonale u chorych z nietolerancjami pokarmowymi.
Prawidłowe żywienie w trakcie hospitalizacji, przed operacją lub w okresie rekonwalescencji to jeden z kluczowych elementów skutecznego leczenia. Dieta szpitalna często nie jest wystarczająca, dlatego warto sięgnąć po specjalne środki dietetyczne, które pomogą uzupełnić niedobór składników odżywczych, witamin i minerałów, a tym samym szybko wrócić do zdrowia.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
