W diecie w chorobie nowotworowej najważniejsze jest dostarczanie odpowiedniej ilości energii i białka. Chodzi przede wszystkim o wspieranie własnego organizmu. Dotyczy to zarówno walki z chorobą, jak i pomocy w leczeniu oraz minimalizowania skutków ubocznych terapii.
Zapotrzebowanie żywieniowe pacjenta onkologicznego jest diametralnie różne od potrzeb zdrowej osoby. Dowodzą tego liczne badania i rekomendacje towarzystw naukowych, między innymi ESPEN (Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu). Choroba nowotworowa wywołuje w organizmie zmiany metaboliczne – w ich wyniku zwiększa się zapotrzebowanie energetyczne u pacjenta, gdyż organizm zużywa energię zarówno na walkę z nowotworem (procesy zapalne, aktywność komórek odpornościowych), jak i na procesy naprawcze po uszkodzeniach wywołanych chemioterapią, radioterapią czy operacjami.
Guzy nowotworowe same w sobie są bardzo „energożerne”, często wykorzystując metabolizm beztlenowy, który jest mniej wydajny i wymaga większej podaży glukozy. Badania wskazują, że zapotrzebowanie kaloryczne pacjentów z nowotworami może wzrosnąć o 20 proc. lub więcej w porównaniu do osób zdrowych. U pacjentów z wyniszczeniem nowotworowym (kacheksją) podaż energii może być konieczna nawet na poziomie 35-45 kcal na kilogram aktualnej masy ciała na dobę. Dla porównania, u osoby zdrowej, z umiarkowaną aktywnością fizyczną, zapotrzebowanie to wynosi zazwyczaj około 25-30 kcal/kg m.c./dobę.
W walce z chorobą nowotworową to odpowiednie odżywianie pełni bardzo ważną rolę, daleko wykraczając poza samo dostarczanie energii. Pozwala na utrzymanie właściwej masy ciała oraz niedopuszczanie do rozwoju niedożywienia, a zwłaszcza ubytki tkanki mięśniowej. Szczególnie istotne dla pacjenta onkologicznego są odpowiednie zalecenia żywieniowe, które muszą uwzględniać zwiększone zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Spośród nich kluczowe znaczenie ma białko, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, którego sprawne działanie jest absolutnie nieodzowne w procesie leczenia. U osób dobrze odżywionych układ immunologiczny działa znacznie efektywniej, co przekłada się na lepsze rokowania. Niezwykle ważna jest także odpowiednia podaż płynów, która zapobiega odwodnieniu, często nasilonemu przez intensywne leczenie.
Ważna jest dieta lekkostrawna, dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta i tolerancji pokarmów, zwłaszcza biorąc pod uwagę skutki uboczne terapii. W przypadku trudności z przyjmowaniem odpowiedniej ilości pożywienia drogą doustną, nieocenione stają się preparaty odżywcze, które w skoncentrowanej formie dostarczają niezbędnych kalorii i białka.
Aby wspierać organizm w walce z chorobą i jej leczeniem, w diecie pacjenta onkologicznego powinny znaleźć się różnorodne, pełnowartościowe produkty. W diecie chorego powinno znaleźć się chude mięso, takie jak drób czy ryby, a także jaja i produkty mleczne, które są doskonałym źródłem pełnowartościowego białka. To makroskładnik niezbędny do regeneracji tkanek, budowy komórek odpornościowych i utrzymania masy mięśniowej, często ulegającej wyniszczeniu w przebiegu choroby.
Źródłem energii powinny być pełnoziarniste produkty zbożowe, takie jak pieczywo pełnoziarniste, brązowy ryż czy kasze, dostarczające węglowodanów złożonych i błonnika, który wspiera pracę ze strony przewodu pokarmowego. Ważne są również oleje roślinne, np. oliwa z oliwek czy olej rzepakowy, jako źródło zdrowych tłuszczów i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
W diecie chorego nie może zabraknąć dużej ilości warzyw i owoców, najlepiej świeżych i różnokolorowych, bogatych w witaminy, minerały i antyoksydanty. Ich wybór często zależy od indywidualnej tolerancji i występujących dolegliwości. W przypadkach, gdy pacjent ma trudności z pokryciem zapotrzebowania na niezbędne składniki odżywcze za pomocą tradycyjnej żywności, z pomocą przychodzą produkty specjalnego przeznaczenia medycznego, takie jak wysokobiałkowe i wysokoenergetyczne preparaty odżywcze (tzw. nutridrinki). Ich włączenie do diety często stanowi istotne wsparcie żywieniowe.
Należy zawsze pamiętać o indywidualnych preferencjach żywieniowych pacjenta oraz o jego aktualnym stanie zdrowia i przebiegu leczenia. Zalecenia dietetyczne powinny być elastyczne i dostosowywane do zmieniających się potrzeb i tolerancji, aby dieta była nie tylko odżywcza, ale także akceptowalna i przyjemna dla chorego.
Absolutnie należy wystrzegać się niedoborów składników odżywczych, dlatego też dieta w chorobie nowotworowej powinna zawierać nasiona roślin strączkowych – są one bogatym źródłem białka roślinnego. A jak wiadomo, u pacjentów onkologicznych zapotrzebowanie na ten makroskładnik jest znacznie zwiększone. Co więcej, dostarczają obficie błonnika pokarmowego, który wspiera prawidłową pracę przewodu pokarmowego, reguluje rytm wypróżnień i pomaga zapobiegać zaparciom, często występującym podczas leczenia.
Oprócz wspomnianych już źródeł białka i węglowodanów, niezwykle ważne jest uzupełnienie diety o szereg innych niezbędnych składników odżywczych, ze szczególnym uwzględnieniem składników mineralnych i witamin. Witaminy (zwłaszcza z grupy B, witamina D, C, E) oraz składniki mineralne (takie jak cynk, selen, magnez, żelazo) odgrywają kluczową rolę w procesach metabolicznych, funkcjonowaniu układu odpornościowego i naprawie uszkodzonych tkanek.
Zamiast tradycyjnych, obfitych trzech posiłków dziennie, zalecenia żywieniowe dla pacjentów onkologicznych jasno wskazują na konieczność spożywania posiłków małych, ale częstych. Oznacza to zazwyczaj 5-8 posiłków dziennie, spożywanych co 2-3 godziny. Taka strategia ma na celu uniknięcie przeciążenia przewodu pokarmowego, który często jest osłabiony i wrażliwy w wyniku choroby i terapii. Małe porcje są łatwiejsze do strawienia i lepiej przyswajane, co minimalizuje ryzyko nudności, wymiotów czy uczucia pełności.
Ważne jest, aby w każdym z tych małych posiłków znalazły się niezbędne składniki odżywcze. Niezależnie od stadium zaawansowania choroby, regularne dostarczanie tych elementów pozwala na utrzymanie masy ciała, budowanie odporności i zapewnia siłę do walki z nowotworem. To, jak dokładnie będzie skomponowana dieta, zależy od indywidualnych potrzeb, tolerancji oraz objawów ubocznych leczenia. Pamiętaj, że elastyczność i dostosowanie do aktualnego stanu pacjenta są tu kluczowe.
Przede wszystkim, zalecenia żywieniowe jasno wskazują na konieczność eliminacji przetworzonej żywności. Chodzi tu o produkty bogate w sztuczne dodatki, konserwanty, nadmierne ilości cukru, soli i niezdrowych tłuszczów trans. Fast foody, gotowe dania instant, słodkie napoje gazowane, słodycze oraz wędliny o wysokim stopniu przetworzenia powinny zniknąć z jadłospisu. Są one ubogie w wartości odżywcze, a jednocześnie obciążają organizm, który w okresie choroby potrzebuje maksymalnego wsparcia.
Należy również unikać potraw ciężkostrawnych, smażonych, tłustych i pikantnych. Mogą one nasilać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, zgaga czy biegunki, które często występują jako skutki uboczne chemioterapii czy radioterapii. Zamiast tego, preferowane są metody gotowania takie jak gotowanie na parze, pieczenie czy duszenie.
Alkohol jest bezwzględnie zakazany, ponieważ dodatkowo obciąża wątrobę i może wchodzić w interakcje z lekami onkologicznymi. Palenie tytoniu również jest niedopuszczalne, gdyż znacząco pogarsza rokowania i stan ogólny pacjenta.
Dieta w chorobie nowotworowej to nie tylko sposób na dostarczenie energii, ale przede wszystkim narzędzie do wzmocnienia pacjenta, minimalizacji skutków ubocznych leczenia i poprawy rokowania. Optymalna dieta dla pacjenta onkologicznego musi być przede wszystkim wysokoenergetyczna i wysokobiałkowa. Konkretnie oznacza to zwiększone spożycie chudego mięsa, zwłaszcza mięsa drobiowego, a także ryb i jaj, które są doskonałym źródłem pełnowartościowego białka, niezbędnego do odbudowy tkanek i produkcji komórek odpornościowych. Obok nich, ważne są produkty mleczne, takie jak jogurty naturalne czy kefiry, które dostarczają zarówno białka, jak i wspierają mikroflorę układu pokarmowego, często zaburzoną w trakcie leczenia.
Ważnym elementem diety są zdrowe tłuszcze. Oleje roślinne, takie jak oliwa z oliwek czy olej rzepakowy, powinny być regularnie włączane do posiłków jako źródło energii i niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Dieta powinna także obfitować w produkty zawierające witaminy, składniki mineralne i antyoksydanty, które pomagają zwalczać stres oksydacyjny wywołany chorobą i leczeniem. Te produkty zawierające substancje ochronne, które neutralizują wolne rodniki, to przede wszystkim świeże warzywa i owoce. Ich wybór musi być jednak dostosowany do tolerancji pacjenta, gdyż niektóre surowe produkty mogą być trudne do strawienia.
W sytuacjach, gdy tradycyjne jedzenie jest niewystarczające do pokrycia zwiększonego zapotrzebowania na energię i białko, kluczową rolę odgrywa preparat odżywczy. Są to specjalnie skomponowane mieszanki, często w formie płynnej, które w niewielkiej objętości dostarczają skoncentrowanych składników odżywczych, wspomagając pacjenta w utrzymaniu prawidłowej masy ciała i sił do walki z chorobą. Pamiętaj, że każdy przypadek jest inny, dlatego też optymalna dieta powinna być zawsze ustalana indywidualnie, najlepiej we współpracy z lekarzem i dietetykiem klinicznym. Dobierze on optymalny sposób odżywiania.
Współczesne badania jednoznacznie wskazują, że aktywność fizyczna, dostosowana do możliwości i stadium choroby, ma szczególne znaczenie i nie należy z niej rezygnować. Ruch jest integralnym elementem wsparcia leczenia.
Przede wszystkim, regularna, umiarkowana aktywność fizyczna pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej, która jest często tracona w trakcie choroby nowotworowej i w wyniku leczenia. Utrata mięśni prowadzi do osłabienia, zmniejszenia samodzielności i pogorszenia jakości życia. Aktywność fizyczna stymuluje metabolizm i apetyt, co jest niezwykle ważne, gdy celem jest zapewnienie prawidłowej diety i odpowiedniego zapotrzebowania energetycznego. Pamiętajmy, że choć posiłki powinny być małe i częste, to ich efektywne przyswajanie i wykorzystanie przez organizm jest wspierane przez aktywność.
Co więcej, ruch ma pozytywny wpływ na samopoczucie psychiczne. Zmniejsza poziom stresu, lęku i depresji, które są powszechne w okresie terapii. Poprawia jakość snu i dodaje energii, co pomaga pacjentom radzić sobie z przewlekłym zmęczeniem. Aktywność fizyczna wzmacnia także układ odpornościowy, co jest nieocenione w walce z chorobą i minimalizowaniu ryzyka infekcji.
Produktem, który skutecznie wspiera pacjenta onkologicznego w walce z chorobie jest Supportan DRINK. Supportan drink to żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, która dostarcza w jednej butelce 300 kcal, 20 gram biała oraz wszystkie ważne makro i mikroskładniki, aby wspierać pacjenta w trudnym procesie odżywiania w chorobie. Warto podkreślić iż Supportan jest dieta klinicznie wolna od laktozy, bezglutenowa, dostępną w 4ech wersjach smakowych.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
