Etapy leczenia onkologicznego – dlaczego ważne jest właściwe odżywianie?

Leczenie chorób nowotworowych kojarzone jest ściśle z podawaniem różnorodnych leków, chemioterapią i radioterapią oraz wsparciem lekarskim na każdym etapie w leczeniu nowotworów. Jednak często zapominamy, jak ważna jest odpowiednia dieta w czasie choroby. Dzięki niej osoba zmagająca się z nowotworem może szybciej przejść okres rekonwalescencji, zmniejszając ryzyko powikłań czy zgonu. Dlaczego tak ważna jest dieta na każdym etapie leczenia chorób nowotworowych? Poniżej omawiamy najważniejsze kwestie związane z tym tematem.

Etapy leczenia choroby nowotworowej – jakie są?

Leczenie choroby nowotworowej musi odbyć się jak najszybciej. Jednak aby ostateczna diagnoza była potwierdzona, leczenie nowotworów powinno składać się z kilku etapów. Jakich?

1. Chory na początku jest diagnozowany wstępnie u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który zleca przeprowadzenie podstawowych badań lub od razu kieruje chorego do specjalisty.
2. Następnym etapem jest potwierdzenie lub wykluczenie danej jednostki chorobowej – wykonywane są badania zlecone przez lekarza specjalistę. Jeżeli badania na tym etapie potwierdzą rozpoznanie nowotworu, zleca się kolejne, które mają na celu określenie dokładnie rodzaju choroby oraz jest stopnia zaawansowania. Jeśli jednak pojawi się wykluczenie nowotworu, chemioterapia, pilna biopsja czy radioterapia nie będą potrzebne.
3. Szybka terapia nowotworowa ma zapisane w założeniach, że wskazane jest, że od momentu wpisania chorego na listę osób oczekujących na konsultację specjalisty, do przedstawienia diagnozy, nie powinno minąć więcej niż dziewięć tygodni. W tym czasie powinien powstać także plan leczenia.
4. Kolejny etap to kompleksowa opieka nad chorym i wdrożenie terapii. Lekarz po zdiagnozowaniu choroby wraz z innymi specjalistami w czasie konsylium decyduje o sposobie leczenia. W tym czasie wybierana jest również osoba nadzorująca chorego (koordynator), która prowadzi pacjenta aż do zakończenia jego leczenia i podawany jest przewidywany czas rozpoczęcia leczenia.
5. Ostatnim etapem jest opieka po zakończeniu leczenia onkologicznego. Koordynator przekazuje dokumentację pacjenta lekarzowi specjaliście, który stawiał wstępną diagnozę. Pacjent musi przechodzić badania okresowe pozwalające na ciągłą diagnostykę jego stanu zdrowia, co pozwala na szybką reakcję w razie pogorszenia się stanu zdrowia.

Stadia choroby nowotworowej – ile ich jest?

W rozważaniach teoretycznych chorobę nowotworową dzieli się na cztery etapy. Ich znajomość pomaga nie tylko pacjentom podczas odczuwania dokuczliwych objawów, lecz także w przypadku podejrzenia nowotworu złośliwego oswaja chorobę przed najbliższym. Do stadiów choroby nowotworowej zalicza się takie elementy jak:

• Diagnoza – obserwacja symptomów, które powinno prowadzić do postawienia przez lekarza diagnozy.
• Leczenie – plan leczenia może zakładać różne formy, np. radioterapię, chemioterapię, zabiegi chirurgiczne czy terapie biologiczne.
• Remisja – okres, w którym organizm nie wykrywa już komórek rakowych. Gdy trwa powyżej pięciu lat, lekarz może uznać wyleczenie.
• Etap terminalny – zwane inaczej leczeniem objawowym. Profilaktycznie podawane są leki cytostatyczne, aby zapobiec rozwojowi komórek nowotworowych, jednak stan terminalny zazwyczaj obejmuje ostatnie kilka dni życia pacjenta onkologicznego. Wtedy też wygasają funkcje życiowe, przestają działać układy krążenia, nerwowe czy oddechowe.

Odpowiednie dieta a etapy leczenia choroby nowotworowej

Obok szybkiego wdrożenia leczenia choroby nowotworowej niezwykle istotne jest przestrzeganie prawidłowej diety, która wspomoże organizm chorego. Dobrze skomponowany jadłospis przyczyni się przede wszystkim do wzmocnienia organizmu i dostarczenia mu wszelkich niezbędnych składników odżywczych. Jak wskazują analizy, około 50% pacjentów zmagających się z nowotworami może mieć problemy z odżywianiem i co za tym idzie niedowagą oraz osłabioną znacznie odpornością organizmu, która i tak już jest zmniejszona po zastosowaniu chemio- czy radioterapii. Warto pamiętać o tym, że odpowiednie dieta powinna być zachowana również po zakończonym leczeniu, gdyż spożywanie niektórych produktów w nadmiarze, takich jak na przykład czerwone mięso, może zwiększyć ryzyko powrotu choroby.

Zielona karta DiLo – co to za dokument?

1 stycznia 2015 roku Ministerstwo Zdrowia wprowadziło Kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego. Tę dokumentację zakłada się pacjentom z podejrzeniem nowotworu złośliwego. Karta pozwala na szybszy dostęp do lekarzy, badań i diagnostyki i porównywana jest z priorytetowym skierowaniem. Jej celem jest skrócenie czasu oczekiwania do minimum. Samo założenie karty DiLo powinno odbyć się do siedmiu tygodni od diagnozy pacjenta onkologicznego.

Kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego może założyć lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (lekarz POZ), szpitalny doktor lub lekarz z poradni specjalistycznej. Nie można jej jednak otrzymać u prywatnego specjalisty, bowiem warunkiem jest podpisana umowa z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). W przypadku zachorowania na dwa nowotwory – pacjent dostaje dwie karty, po jednej na dany typ nowotworu. Założenie karty DiLo powoduje, że powinno się ją uzupełniać podczas przebiegu całego procesu leczenia.

Co zrobić, kiedy chory ma problem z przyswajaniem jedzenia?

Często zdarza się, że w przypadku choroby nowotworowej osoby poddane terapii mają problemy z jedzeniem lub składniki odżywcze dostarczane wraz z codzienną dietą, nawet bardzo dobrze skomponowaną, nie są odpowiednio przyswajane przez organizm. W takich przypadkach po konsultacji z lekarzem prowadzącym często wdraża się żywienie kliniczne polegające na podawaniu chorym odpowiednich dawek substancji odżywczych, które będą dostosowane w pełni do indywidualnych potrzeb chorego.

1. W pierwszej kolejności stosuje się żywienie doustne polegające na dostosowaniu diety, odpowiednio do aktualnej tolerancji i stanu chorego, by zminimalizować ryzyko dolegliwości poposiłkowych oraz umożliwić maksymalne przyswojenie składników pokarmowych przez organizm pacjenta.
2. Jednocześnie stosowana jest również dodatkowa suplementacja preparatów o wysokiej wartości odżywczej, najczęściej w postaci płynnej (dopiero, gdy takie żywienie jest niemożliwe lub nie przynosi spodziewanych efektów, lekarz może zadecydować o wdrożeniu żywienia dojelitowego lub pozajelitowego). Przykładem takiego preparatu stworzonym dla osób z chorobami nowotworowymi jest Supportan Drink, który dostarcza energii, białka i kwasów omega-3 w odpowiednio dobranych proporcjach. Z reguły zaleca przyjmowanie się 2–3 opakowań po 200 ml produktu przy uzupełnieniu diety i 5–7 opakowań przy całkowitym zastąpieniu diety preparatami spożywczymi specjalnego przeznaczenia medycznego.
3. Przed wdrożeniem takiego sposobu żywienia lekarz bada stan chorego uwzględniając takie czynniki jak: masa ciała, aktualny wskaźnik BMI (stosunek masy ciała do wzrostu), zaburzenia w przyjmowaniu pokarmów, ciężkość choroby i jej wpływ na organizm oraz zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Przy doborze indywidualnego sposobu żywienia doustnego lekarz musi wziąć pod uwagę również to, czy preparaty doustne będą jedynie uzupełniały dietę czy całkowicie ją zastąpią, jaka jest aktywność ruchowa chorego, czy cierpi on również na inne choroby czy alergie oraz wiek.

Dieta podczas przebiegu całego procesu leczenia onkologicznego

Preparaty specjalnego przeznaczenia medycznego można stosować również jako wsparcie dla osób, które są w okresie okołooperacyjnym (np. Fresubin Energy Drink) lub zmagających się z cukrzycą (np. Diben Drink). Podobnie jak w przypadku leczenia chorób nowotworowych, tak i w tych przypadkach wdrożenie dodatkowej doustnej suplementacji odżywczej warto skonsultować u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub dietetykiem.

Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.