Gorączka reumatyczna to najczęściej choroba pojawiająca się jako powikłanie po nieleczonej antybiotykami anginie, zazwyczaj występująca u dzieci w wieku do 15 lat. Jakie są pierwsze objawy gorączki reumatycznej, w jaki sposób rozpoznaje się chorobę i jak wygląda jej leczenie?
Gorączka reumatyczna to choroba polegająca na nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego, spowodowanej zakażeniem bakterią zwaną paciorkowcem beta-hemolizującym z grupy A. Zwykle rozwija się jako powikłanie nieleczonej anginy paciorkowcowej, czyli paciorkowcowego zapalenia gardła i migdałków wywołanego przez ten szczep bakterii. Choroba może uszkadzać wiele narządów, a przede wszystkim serce, stawy i ośrodkowy układ nerwowy.
Gorączka reumatyczna najczęściej występuje u dzieci w wieku od 6 do 15 lat. Bardzo rzadko pojawia się natomiast u osób powyżej 30. roku życia. Obecnie w Polsce jest ona stwierdzana stosunkowo rzadko – według szacunków powikłanie to rozwija się u 0,3–3% chorujących na anginę. Podejrzewa się jednak, że predyspozycja do rozwoju gorączki reumatycznej może mieć podłoże genetyczne.
Jakie są etapy w przebiegu gorączki reumatycznej? Pierwsze objawy gorączki reumatycznej pojawiają się zazwyczaj po około 3 tygodniach od zachorowania na anginę. Infekcja ta przejawia się przede wszystkim gorączką, silnym bólem gardła – czasem z utrudnionym przełykaniem, bólem głowy oraz bolesnością węzłów chłonnych przy dotyku. Przebiega w ostrych rzutach, trwających 4–6 tygodni (dolegliwości stawowe). Nie występują z kolei katar, kaszel i chrypka. Należy przy tym podkreślić, że u części pacjentów choroba rozwija się po anginie dającej mało nasilone symptomy. Utajona faza choroby może trwać nawet kilka lat.
Gorączka reumatyczna najczęściej rozpoczyna się od dolegliwości bólowych w obrębie stawów. Choroba wywołuje też „wędrujące” stany zapalne – zmiany w zaatakowanym stawie utrzymują się przez kilka lub kilkanaście dni, po czym zmieniają lokalizację, powodując bolesność w innym miejscu. Warto jednak zaznaczyć, że choroba nie przyczynia się do niszczenia stawów (może powodować krótkotrwały ból i obrzęk stawów) – z tego powodu ich obraz rentgenowski może nie wykazywać żadnych nieprawidłowości. Właśnie ta cecha odróżnia gorączkę reumatyczną od RZS, czyli reumatoidalnego zapalenia stawów.
Gdy zaś symptomy zdają się ustępować i zauważalne są przerwy między dolegliwościami stawowymi, proces zapalny postępuje w mięśniu sercowym. Tworzą się tam nacieki komórkowe (guzki Aschoffa), które martwieją i bliznowacieją, co niekiedy prowadzi do zwężenia zastawki mitralnej. To może podnieść ryzyko niewydolności krążeniowej, a przez to wiązać się z koniecznością przeprowadzenia zabiegu operacyjnego.
Opisaną powyżej naturę choroby najlepiej opisują słynne słowa Charlesa Lasègue’a, francuskiego lekarza z połowy XIX w. (który wprowadził do medycyny słynny termin folie à deux): „gorączka reumatyczna liże stawy, kąsa serce”.
Zgodnie z kryteriami Jonesa objawy gorączki reumatycznej dzieli się na małe i duże. By postawić rozpoznanie, jednocześnie muszą zostać spełnione dwa kryteria duże lub jedno duże i dwa małe.
Diagnostyka gorączki reumatycznej |
||||
|
Jednym z kryteriów dużych jest rumień brzeżny, zwany też obrączkowatym. Jest to zaczerwienienie skóry o kształcie przypominającym obrączki, które zazwyczaj pojawia się na tułowiu, ramionach i udach. Nie występuje natomiast na twarzy. Rumień brzeżny stwierdza się u około 5% chorych na gorączkę reumatyczną. Może utrzymywać się przez kilka miesięcy, po czym znika bez śladu.
Gorączkę reumatyczną leczy się antybiotykami – przede wszystkim penicyliną. Terapia może obejmować ponadto przyjmowanie preparatów z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a przy ciężkich rzutach mogą być podane kortykosteroidy. Z kolei w przypadku wystąpienia objawów pląsawicy o dużej intensywności konieczne mogą być leki uspokajające lub przeciwpadaczkowe (więcej informacji o pląsawicy Sydenhama znajdziesz w ramce powyżej). Należy jednak pamiętać, że metoda leczenia zależy od stanu pacjenta oraz nasilenia symptomów.
W terapii gorączki reumatycznej stosuje się też leczenie niefarmakologiczne, polegające na łagodzeniu objawów choroby. By zmniejszyć ból stawów, należy w pierwszej kolejności zrezygnować z aktywności fizycznej. Odpoczynek jest niezbędnym elementem procesu leczenia, pozwalającym na ustąpienie symptomów, po którym możliwe jest stopniowe uruchamianie osoby chorej. Ważną rolę w terapii gorączki reumatycznej odgrywa również zdrowa dieta, która powinna być lekkostrawna i dostarczać odpowiedniej ilości białka oraz witamin.
Gorączka reumatyczna jest chorobą rozwijającą się najczęściej jako powikłanie nieleczonej anginy. Najskuteczniejszym sposobem jej zapobiegania jest szybkie wdrożenie leczenia i przestrzeganie zaleceń lekarza – szczególnie gdy zachodzi konieczność przyjmowania antybiotyków (w niektórych przypadkach konieczne jest wdrożenie antybiotykoterapii do ukończenia 30. roku życia). Wczesne rozpoznanie paciorkowcowego zapalenia gardła i zastosowanie antybiotyków wyraźnie zmniejsza ryzyko rozwoju gorączki reumatycznej. Jeśli jednak dojdzie do wystąpienia objawów gorączki reumatycznej, nawet bez poprzedzającej ich anginy, należy niezwłocznie udać się do lekarza rodzinnego, ponieważ, jak już wspomnieliśmy wcześniej, gorączka reumatyczna uszkadza wiele narządów.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
