>
>
Jak dbać o dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym?

Jak dbać o dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym?

żywienie dojelitoweżywienie kliniczne

Żywienie dojelitowe, inaczej enteralne jest metodą żywienia drogą przewodu pokarmowego. Jednym z jego rodzajów jest podaż diety bezpośrednio do żołądka lub jelita cienkiego. Taką metodę karmienia prowadzi się przez zgłębnik nosowo-żołądkowy lub nosowo – jelitowy. Są to metody krótkoterminowe stosowane zazwyczaj na okres do 4 tygodni.

Jak dbać o dostęp do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym?

Jeżeli żywienie dojelitowe jest zaplanowane na dłuższy okres odbywa się przez przetokę odżywczą tzw. gastrostomię (zgłębnik wprowadzony do żołądka – tzw. PEG czyli przezskórna endoskopowa gastrostomia) lub jejunostomię (do jelita – PEJ).

Żywienie dojelitowe ma zawsze pierwszeństwo nad żywieniem pozajelitowym, ponieważ jest to bardziej fizjologiczna metoda karmienia. Liczba pacjentów żywionych dojelitowo w ostatnich latach znacznie wzrosła.

Ważnym aspektem żywienia enteralnego jest umiejętność prawidłowej pielęgnacji dostępów do przewodu pokarmowego. Dzięki przestrzeganiu odpowiednich zasad i praktyk zabezpiecza się pacjentów przed odleżynami i zakażeniami, które mogą wpłynąć na pogorszenie stanu odżywienia i wyniki  leczenia. Od kilku lat w leczeniu żywieniowym stosuje się zgłębniki silikonowe oraz poliuretanowe (np. FrekaⓇ). Charakteryzują się one odpowiednią miękkością i elastycznością, dzięki czemu nie narażają pacjentów na odleżyny błon śluzowych.

W treści artykułu przedstawione zostały podstawowe zasady pielęgnacji dostępów do przewodu pokarmowego w żywieniu dojelitowym.

Mocowanie zgłębnika

Zgłębnik do żywienia powinien być umocowany w dwóch lub trzech miejscach. Do właściwego zamocowania zgłębnika w okolicach nosa najlepiej użyć specjalnych przylepców hipoalergicznych. W aptekach dostępne są różne rodzaje takich plastrów. Charakteryzują się one dużą wytrzymałością, są mało widoczne a ich kształt dopasowany jest do anatomii nosa. Zgłębnik należy również przykleić dodatkowo do policzka po stronie wyprowadzenia i przeprowadzić za uchem. Można użyć również specjalnych komercyjnych zestawów mocujących.

Plaster mocujący należy zmieniać codziennie podczas toalety oraz w wypadku jego odklejenia. W trakcie wymiany należy umyć dokładnie twarz w miejscu przylepiania. Miejsce przyklejania plastra można regularnie zmieniać.

Właściwe mocowanie zgłębnika stanowi profilaktykę odleżyn, zapalenia zatok oraz infekcji.

Położenie zgłębnika

Po założeniu zgłębnika należy zaznaczyć na nim miejsce (najlepiej za pomocą woododpornego markera), w którym wychodzi on z nozdrza oraz sprawdzić czy jest dobrze założony tzn. czy nie powoduje ucisku tkanek i nie przysłania pola widzenia.

Podczas każdej zmiany opakowania diety należy sprawdzić położenie zgłębnika i oprócz tego jeszcze co najmniej trzy razy dziennie. Pomocny podczas tego zabiegu jest znacznik narysowany wcześniej. Znacznik ten nie powinien być niewidoczny, ponieważ oznaczałoby to wsunięcie zgłębnika do nosa. Nie powinien również znajdować się w znacznej odległości od nozdrza, bo oznaczałoby to, że się wysunął.

Jeżeli istnieje wskazanie do wymiany zgłębnika i jego ponownego wprowadzenia to dobrze jest, aby nastąpiło to przez przeciwstronną stronę nosa.

Dobrą praktyką jest również oglądanie jamy ustnej i tylnej ściany gardła w celu wykrycia ewentualnego zwinięcia się wysuniętego zgłębnika.

Płukanie zgłębnika

Zgłębnik należy przepłukiwać przed i po każdym podaniu diety i/lub leków oraz minimum co 8 godzin w celu utrzymania jego drożności.

Do przepłukiwania zgłębnika nosowo-żołądkowego można użyć wody przegotowanej lub wody mineralnej niegazowanej o temp. 36 stopni w ilości 20 – 50 ml. Do przepłukiwania zgłębnika nosowo-jelitowego należy używać wyłącznie płynów jałowych czyli np. 0,9% NaCl (sól fizjologiczna) w takiej samej ilości. Nie należy przepłukiwać zgłębników herbatą!

Ważne jest, aby wszystko co jest podawane przez zgłębnik (włączając w to dietę oraz leki) miało płynną konsystencję. Nie powinno podawać się tzw. miksów kuchennych i nie rozdrobnionych pokarmów oraz gęstych zawiesin (np. gęsta zupa, kisiele), ponieważ grozi to zatkaniem zgłębnika.

Pielęgnacja jamy ustnej i nosa

Utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej jest ważną częścią żywienia dojelitowego. Zęby powinny być myte dwa razy dziennie z użyciem miękkiej szczoteczki. Należy również płukać jamę ustną co około 4-6 godzin. Należy wybierać płyny do płukania jamy ustnej bez zawartości alkoholu, aby nie powodować wysuszenia błony śluzowej. Można również zastosować preparaty ziołowe o temp. 30 stopni, np. rumianek, szałwię, tymianek. Jamę ustną można też płukać zwykłą wodą.

Dobrą praktyką jest również żucie bezcukrowej gumy do żucia oraz nakładanie kremu ochronnego na usta kilkukrotnie w ciągu dnia.

Należy również zadbać o odpowiednią higienę i drożność nozdrzy. Nos powinien być oczyszczany i natłuszczany minimum jeden raz w ciągu dnia. Można również przedmuchiwać nos. Jest to przydatne w celu profilaktyki odleżyn i zapalenia zatok przynosowych.

Jeden raz dziennie można również wysunąć zgłębnik o 3-4 cm oraz posmarować go wazeliną lub żelem z lidokainą (środek miejscowo znieczulający).

Zastosowanie się do powyższych wskazówek wydłuża czas funkcjonowania zgłębnika oraz wpływa na zmniejszenie ryzyka powikłań żywienia dojelitowego, a zwłaszcza tych, które są bezpośrednio związane z dostępem do przewodu pokarmowego.

Należy pamiętać, aby przed przystąpieniem do wykonywania każdej czynności związanej z żywieniem enteralnym dokładnie umyć ręce wodą z mydłem i w miarę możliwości odkazić je specjalnym preparatem.

 

mgr Filip Biernacki
Dietetyk kliniczny

Interesuje Cię temat żywienia klinicznego?

Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.

Piśmiennictwo:

  • Sobocki J., Kunecki M., Zmarzły A., Rudzki S.: Standardy żywienia dojelitowego dorosłych pacjentów w warunkach domowych. Via Medica. Gdańsk 2019.
  • Karwowska K., Kunecki M., Zmarzły A.: Domowe żywienie dojelitowe pacjentów dorosłych. Wydawnictwo Continuo. Wrocław 2016.
  • Spodaryk M.: Praktyczne aspekty leczenia żywieniowego. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków 2008.
  • Sobotka L.: Podstawy żywienia klinicznego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2008
  • Kłęk S, Kapała A.: Nutritional treatment. Oncol Clin Pract 2018; 14.

Podziel się tym artykułem:

Share on facebook
Udostępnij na Facebooku
Share on twitter
Tweetnij
Share on linkedin
Udostępnij na Linkedin
Share on email
Wyślij e-mail

Powiązane produkty:

Fresubin Energy DRINK
Fresubin Energy DRINK
Okres okołooperacyjny
Frebini Energy DRINK
Frebini Energy DRINK
Dla dzieci

Dbaj o siebie!

Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.

Mogą Cię zainteresować:

Poznaj nasze produkty

Diben DRINK
Diben DRINK
Cukrzyca
Fresubin Renal DRINK
Fresubin Renal DRINK
Niewydolność nerek
Fresubin Hepa DRINK
Fresubin Hepa DRINK
Niewydolność wątroby
Frebini Energy DRINK
Frebini Energy DRINK
Dla dzieci
Fresubin Protein POWDER
Fresubin Protein POWDER
Wysokie zapotrzebowanie na białko
Fresubin Protein Energy DRINK
Fresubin Protein Energy DRINK
Choroby wieku podeszłego

Kupuj nasze produkty na mojFresubin.pl

Zapisz się do newslettera

Nie przegap nowości na Żywienie ma znaczenie.
Bądź na bieżąco z wiedzą dotyczącą żywienia klinicznego.

Zgoda na przetwarzanie danych według polityki prywatności*