Radioterapia jest bardzo często stosowaną metodą leczenia nowotworów. Charakteryzuje ją duża skuteczność leczenia, którą można jeszcze dodatkowo wzmocnić różnymi sposobami. Jednym z nich jest odpowiednia dieta.
Radioterapia opiera się na leczeniu za pomocą promieniowania jonizującego, które zwalcza komórki rakowe oraz uniemożliwia ich dalsze namnażanie się. Na czym polega owo promieniowanie jonizujące? Efektem promieniowania jonizującego jest tzw. jonizacja ośrodka materialnego. Radioterapia dzieli się na dwa rodzaje. Wyznacznikiem podziału jest to, jak są wchłaniane dawki promieniowania: z wewnątrz lub wewnątrz. W przypadku drugiego rodzaju mówimy o brachyterapii (fundamentalne znaczenie ma tu wprowadzenie źródła promieniowania jonizującego do wnętrza organizmu). Dawki promieniowania, czas napromieniania – wszystko to oznacza precyzyjne zaplanowanie całego leczenia. Należy więc z góry odrzucić wszelkie metody samodzielnego napromieniania nowotworu – dalekie od bezpiecznego przeprowadzenia terapii. Łatwo zrozumieć desperację pacjentów onkologicznych, ale jedyną skuteczną metodą leczenia nowotworów jest (w dowolnej kolejności, z pominięciem elementów – zależnie od schorzenia) chemioterapia, wycięcie nowotworu – jeśli znane jest dokładne zlokalizowanie guza nowotworowego – i rozpoczęcie radioterapii.
W radioterapii bardzo ważne jest nie tylko właściwe leczenie, ale także odpowiednie przygotowanie pacjenta. Powinien być dobrze nastawiony psychicznie oraz odpowiednio odżywiony, by jego organizm lepiej zniósł cały proces walki z nowotworem. Żywienie jest ważne także w trakcie radioterapii, jak i po niej, ponieważ ma znaczny wpływ na efekty leczenia.
Chociaż skutki uboczne terapii bywają przykre, nie należy zapominać, co jest planem zakończenia leczenia: chodzi o efekt uzyskania całkowitego zniszczenia nowotworu i sprawienie, by ryzyko powstawania nowotworów wtórnych radykalnie zminimalizować. Od momentu rozpoczęcia radioterapii można zauważyć powikłania wczesne: nudności, jadłowstręt, wymioty, biegunki, zaparcia, zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, suchość w jamie ustnej, zmiany w odczuwaniu smaku (np. metaliczny posmak) i zapachu. Należą one do najczęściej występujących skutków ubocznych (choć oczywiście nie muszą one występować wszystkie na raz) – warto przygotować się na nie przed rozpoczęciem radioterapii. Niestety, po zakończeniu radioterapii nie można oczekiwać całkowitego braku skutków ubocznych. Chodzi to o tzw. późne skutki uboczne radioterapii, które pojawiają się przez wiele miesięcy, a nawet lat: zwłóknienia skóry (często dochodzi do złuszczania naskórka) i tkanki podskórnej, rozszerzenie naczyń krwionośnych, utrudnione gojenie się rany (zwłaszcza w miejscu wysokich dawek napromieniania), przypadki przewlekłych owrzodzeń, martwice popromienne. Te skutki uboczne mogą być dokuczliwe, mogą nawet zasiać u byłych pacjentów onkologicznych wątpliwość w skuteczność radioterapii, ale najczęściej towarzyszą też innemu, najważniejszemu zjawisku. Z ciała pacjenta nastąpiło najprawdopodobniej skuteczne usunięcie komórek nowotworowych. To najważniejsza nagroda dla osób, które przetrwały terapię.
Lekarze powinni przekazywać pacjentom specjalne zalecenia żywieniowe, ponieważ dobrze odżywiony organizm lepiej radzi sobie w trudnej i czasem również długotrwałej walce z rakiem. Najważniejszą kwestią jest to, by dieta była w pełni zbilansowana i bardzo wartościowa, ponieważ tylko wtedy dostarczy do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych.
Mocny organizm to także szansa na szybsze pokonanie przeciwnika i skrócenie czasu przebywania w szpitalu.
Niestety, przyjmowanie częstych i pełnowartościowych posiłków nie zawsze jest takie proste. Osoby chore na raka zazwyczaj mają problemy z apetytem, często cierpią na nudności i wymioty, szybko osiągają uczucie nasycenia, nawet po przyjęciu bardzo małej porcji pożywienia. To wszystko sprawia, że prawidłowe odżywianie takich osób może być w praktyce bardzo trudne.
Pacjenci walczący z rakiem powinni stosować taką dietę, którą dobrze tolerują. Wskazana będzie rezygnacja z tych produktów spożywczych, które nie są przez nich dobrze trawione. Częstotliwość i wielkość posiłków też w miarę możliwości można dostosować do preferencji chorego, ale należy przy tym pamiętać, by każdej doby przyjął on odpowiednią liczbę kalorii.
Bezpiecznym sposobem żywienia jest bazowanie na posiłkach lekkostrawnych, na przykład duszonych, pieczonych lub gotowanych. Ważne, by zawierały się w nich duże ilości białka, ponieważ to ono jest głównym budulcem naszego organizmu. Doskonały posiłek stanowią pieczone ryby i chude mięso oraz gotowane na parze warzywa. Warto sięgać też po mleko, jaja i przetwory mleczne, które również są bogate w białko (o ile są oczywiście dobrze tolerowane).
Najlepiej będzie, jeśli dieta będzie się składać z nawet 5–7 niewielkich posiłków. Małe objętościowo porcje łatwiej jest strawić, a jedząc często, dodatkowo „podkręcamy” nasz metabolizm, przez co później mamy większy apetyt. Planując skład konkretnych posiłków, warto mieć na uwadze to, że codziennie trzeba zjeść około 500 g warzyw i owoców. Taka wartość nie będzie powodować dolegliwości trawiennych, a przy tym da nam gwarancję, że dostarczymy do organizmu wszystkie niezbędne składniki mineralne i witaminy. Najbardziej wartościowe są oczywiście produkty świeże, ale jeśli mamy problem z ich strawieniem, można zdecydować się na warzywa i owoce gotowane, duszone, pieczone lub w formie zup czy musów.
Istotnym składnikiem diety osób zmagających się z nowotworem są wszelkie produkty fermentowane, jak np. jogurty, które poprawiają pracę układu trawiennego i stanowią dobre źródło białka oraz wapnia.
Codzienny rozkład posiłków powinien być ustalony tak, aby na dwie godziny przed i dwie godziny po naświetlaniach nie przyjmować żadnych pokarmów, ponieważ może to zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia nudności i wymiotów.
W diecie powinny znajdować się też złożone węglowodany, niezwykle korzystne, jak kasze, ciemne pieczywo, brązowy ryż i makarony. Równie istotne jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Powinno się wypijać około 2–3 litrów dziennie. Zalecane są zdrowe napoje: wody mineralne, źródlane, świeżo wyciskane soki czy herbaty ziołowe.
Należy unikać spożywania produktów tłustych oraz ogólnie uznawanych za niezdrowe, jak chipsy czy fast foody. Niewskazane jest także jedzenie słodyczy i picie kolorowych napojów gazowanych, które dostarczają pustych kalorii i niepotrzebnie nasycają (pomijamy kwestię alergizujących barwników oraz substancji konserwujących). W przypadku niewielkiego apetytu można zwiększać kaloryczność dań, dodając do nich masło czy zmielone orzechy. Takie dodatki nie będą odczuwalne, nie obciążą układu trawiennego, a staną się dodatkowym źródłem niezbędnej energii.
Kolejnym bardzo ważnym składnikiem diety osoby walczącej z nowotworem są kwasy omega 3. Można je znaleźć przede wszystkim w rybach lub w specjalnych suplementach diety. Odpowiednia ilość tych kwasów tłuszczowych w diecie zapobiega utracie masy mięśniowej, co jest częstą konsekwencją leczenia nowotworów. Spadek masy ciała stwarza zagrożenie zwiększenia uczucia zmęczenia, pogorszenia jakości życia pacjenta, a także może doprowadzić do niedożywienia organizmu.
Stosując się do wszystkich powyższych zasad, możemy samodzielnie ułożyć zdrową i pełnowartościową dietę – to także ona składa się na kompleksowość opieki – dla osoby walczącej z nowotworem. Jak widać, nie musi być ona ani droga, ani skomplikowana. Taka dieta jest wskazana również dla innych osób, które przy jej pomocy chcą wzmocnić swój organizm. Zdrowie odżywianie oznacza podejmowanie decyzji najlepszych dla naszego organizmu. Powinno towarzyszyć nam całe życie – nie tylko w okresie leczenia czy rekonwalescencji.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
