Ciężkie choroby wyniszczają organizm człowieka, często łączą się też z mniejszym łaknieniem i z zaburzoną pracą układu pokarmowego, przez co poszczególne narządy otrzymują mniej niezbędnych składników odżywczych (w tym składników mineralnych) do prawidłowego funkcjonowania. Wówczas warto rozważyć rozwiązanie, jakim jest medyczne żywienie doustne. Czym właściwie jest owo doustne żywienie medyczne i kiedy warto je stosować? Odpowiedzi znajdziesz w poniższym artykule.
Żywienie medyczne to specjalnie opracowane formy jedzenia, które mają wspomóc proces leczenia określonych stanów chorobowych. Taka forma żywienia osoby chorej nie jest metodą leczniczą (używa się tu nazwy „doustne suplementy pokarmowe”), ma być jedynie wsparciem dla organizmu w trudnym dla niego okresie. Ułatwić mu walkę z chorobą, a także umożliwić regenerację i uzupełnienie niedoborów pokarmowych w okresie rekonwalescencji. A wszystko w odpowiedniej ilości składników odżywczych dla chorego.
W pierwszej kolejności zaleca się podawanie pokarmów drogą doustną, gdyż jest to bezpieczniejsza oraz naturalna dla człowieka forma podawania żywności. Żywienie medyczne zaleca się, gdy prawidłowe stosowanie normalnej diety nie pokrywa dziennego zapotrzebowania na składniki odżywcze (np. z powodu choroby, złego wchłaniania czy, w opozycji, nadmiernego ich wydalania). W takiej sytuacji stosuje się doustne odżywki w płynnej postaci (niekiedy do przygotowania z proszku, ale lepiej skorzystać z rozwiązań typu Fresubin Energy). Dopiero gdy żywienie doustne jest całkowicie niemożliwe, zaleca się sondę. Żywienie dożylne zaleca się tylko wtedy, gdy choremu nie można podać jedzenia enteralnie – poprzez przewód pokarmowy. Tutaj uwaga: paradoksalnie, żywienie poprzez sondę jest o wiele bardziej naturalne niż dożylne, choć to ostatnie zapewnia lepszą kontrolę podaży żywności.
Jeżeli chodzi o żywienie enteralne, wyróżnia się żywienie doustne, a także żywienie z wykorzystaniem zgłębnika, który umieszcza się w obrębie przewodu pokarmowego chorego.
Doustne żywienie medyczne jest zalecane w pierwszej kolejności dla chorego. Jest to najbardziej naturalny, najmniej inwazyjny i najprostszy sposób na zapewnienie odpowiednich składników odżywczych (także w leczeniu niedożywienia lub dla osób zagrożonych niedożywieniem). Chodzi o niezbędne składniki odżywcze, których domowe posiłki mogą nie dostarczać – lub trwałoby to za długo – w wystarczających dla poprawy zdrowia ilościach.
Preparaty takie mają najczęściej formę płynną, co jest szczególnie ważne dla pacjentów z zaburzeniami połykania. Można je przyjmować pomiędzy tradycyjnymi posiłkami lub zastąpić nimi posiłki (w zależności od postępu choroby i zaleceń lekarza prowadzącego). Indywidualnie dobrane preparaty zawierają wszelkie składniki odżywcze, których wymaga pacjent, w odpowiednio skomponowanych proporcjach. Doustne preparaty żywienia medycznego powinny być dobrane tak, aby odpowiadały na potrzeby chorego. Przykładowo, preparaty dla pacjentów na kolejnych etapach leczenia onkologicznego powinny zawierać dużo białka i kwasów omega-3, dla cukrzyków poleca się preparaty z dużą zawartością błonnika i nienasyconych kwasów tłuszczowych MUFA. Z kolei dla osób w podeszłym wieku preparaty takie powinny być bogate w glutaminą, argininę, białko i witaminę D.
Dzięki skoncentrowanej formie chory przyjmuje niewielką ilość takiego preparatu (najlepiej małymi łykami). Z uwagi na to, że mają one różne smaki (by wymienić czekoladowy, poziomkowy lub truskawkowy) kuracja nie jest monotonna. Standardowo zaleca się przyjmowanie dwóch opakowań w ciągu dnia przez dwa tygodnie. Jednak wszystko zależy oczywiście od indywidualnego zapotrzebowania i wskazań lekarza.
O wdrożeniu planu żywienia medycznego w jakiejkolwiek formie powinien zadecydować lekarz prowadzący chorego. Skonsultować można się z dietetykiem, który po zapoznaniu się z konkretnym przypadkiem, pomoże dobrać odpowiednie preparaty, zawierające wszystkie składniki, będące potrzebne choremu (składniki mineralne, dawka witamin, duże ilości białka, pierwiastki śladowe, węglowodany). Konsultacje z dietetykiem są szczególnie konieczne w przypadku, kiedy u osoby chorej stwierdza się duże odstępstwo od prawidłowej masy ciała. To właśnie spadek wagi (z różnych przyczyn) jest jednym z czynników, które wskazuje się jako główne zalecenie do wdrożenia doustnego żywienia medycznego. Problem jest o tyle ważny, że według badań, jeden na czterech pacjentów onkologicznych umiera właśnie z niedożywienia.
Preparaty doustnego żywienie medycznego zaleca się także wtedy, gdy chory ma problemy przełykaniem, gryzieniem lub dostarczane w tradycyjny sposób składniki odżywcze nie są dobrze przyswajane przez organizm i, mimo odpowiedniego żywienia, chory ma anemię i jest osłabiony. Żywienie medyczne znajduje zastosowanie w szeroko rozumianym okresie okołooperacyjnym, np. po zabiegach chirurgicznych.
Żywienie medyczne stosuje się przede wszystkim przy chorobach nowotworowych, które wyniszczają organizm. Jednak coraz częściej wspomina się o takim wspomaganiu osób starszych, które również mogą potrzebować zwiększonej ilości składników odżywczych podawanych w taki właśnie sposób. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że osoby te często mają słabe łaknienie, a co za tym idzie, przyjmują mniej pokarmów i składników odżywczych w nich zawartych. Do tego może dochodzić problem z gryzieniem oraz złe przyswajanie jedzenia z uwagi na problemy z metabolizmem.
Producenci tego rodzaju preparatów cały czas rozszerzają swoją ofertę, dzięki czemu przygotowywane są produkty przeznaczone również dla osób chorych na cukrzycę, zmagających się z trudno gojącymi się ranami i odleżynami, chorych wymagających dializ, przygotowywanych do zabiegów lub po zabiegu chirurgicznym, czy też preparaty wspomagające dla osób we wczesnej fazie choroby Alzheimera. To także żywność stworzona z myślą o takich stanach jak niewydolność wątroby czy niewydolność nerek.
Jak to zostało wyżej wspomniane, o wprowadzeniu żywienia medycznego decyduje lekarz po konsultacji z chorym i/lub jego rodziną. W swoich zaleceniach odnośnie dawkowania i rodzaju produktów specjalnego przeznaczenia medycznego bierze pod uwagę przede wszystkim ilość i rodzaj spożywanych produktów, potrzeby żywieniowe pacjenta związane z konkretną chorobą (osłabienie organizmu), a także wiek i płeć chorego oraz wagę ciała.
Jeżeli preparaty są jedynie uzupełnieniem dla diety, to stosuje się je w ilości wyżej wspomnianej, czyli dwa opakowania w ciągu dnia przez dwa tygodnie. Jednak, gdy preparaty żywienia medycznego zastępują całkowicie tradycyjną dietę, zapotrzebowanie na nie może wzrosnąć nawet do 5–7 opakowań w ciągu dnia. Należy pamiętać, że doustne preparaty, niezależnie od stanu klinicznego (jeśli tylko umożliwia on żywienie doustne) czy stanu odżywienia, stanową świetne rozwiązanie pod względem odżywczym.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
