Uczucie ciężkości, problemy z wypróżnianiem powiązane z niezdrową dietą i brakiem aktywności fizycznej na ogół zwiastują dolegliwość zwaną leniwymi jelitami. Jeśli dotyczy ona ciebie, sprawdź, jakie są domowe sposoby na leniwe jelita.
Zespół leniwego jelita, inaczej nazywany spowolnieniem pracy jelit, to powszechna dolegliwość XXI wieku, charakteryzująca się zmniejszoną aktywnością motoryczną jelit. Skutkuje to wolniejszym pasażem treści pokarmowej przez przewód pokarmowy, co prowadzi przede wszystkim do uporczywych zaparć. Choć nie jest to formalnie jednostka chorobowa o ścisłej definicji w międzynarodowych klasyfikacjach, termin ten trafnie opisuje problem, z którym zmaga się coraz więcej osób. Częstość występowania tego problemu rośnie, co wiąże się bezpośrednio ze współczesnym stylem życia.
Problem leniwych jelit rzadko kiedy pojawia się bez przyczyny. Najczęściej jest on konsekwencją naszych codziennych nawyków i wyborów. Do głównych przyczyn spowolnienia pracy jelit należą:
Ponadto, w niektórych, rzadszych przypadkach, zespół leniwego jelita może być skutkiem ubocznym przyjmowania niektórych leków lub współistnieć z innymi schorzeniami, takimi jak niedoczynność tarczycy czy cukrzyca.
Zespół leniwych jelit objawia się początkowo typowymi dolegliwościami gastrycznymi, które mogą stopniowo wpływać na różne strony układu pokarmowego. Najpierw pojawiają się wzdęcia, uczucie ciężkości, napięcie w obrębie jamy brzusznej, ogólna ociężałość i spowolnienie reakcji. Kolejnym typowym objawem są narastające zaburzenia rytmu wypróżnień, prowadzące do zaparć. Charakterystyczny jest również ból brzucha. W odpowiedzi na te trudności, wiele osób sięga po środki przeczyszczające. Faktycznie, przynoszą one ulgę, niestety krótkotrwałą i złudną. Długotrwałe stosowanie takich preparatów może paradoksalnie nasilić zaparcia w przyszłości i jeszcze bardziej podrażnić jelita, zamiast je leczyć, utrwalając problem spowolnionej pracy.
To, co na pewno powinno zostać uznane za objaw niepokojący, to złe samopoczucie po zdrowym, dobrze skomponowanym posiłku. Przy prawidłowo funkcjonujących jelitach, nawet starania o wdrożenie zbilansowanej diety i zwiększenie aktywności fizycznej (które są fundamentem leczenia) mogą nie przynosić oczekiwanej poprawy lub wręcz wywoływać dyskomfort, jeśli problem leniwych jelit jest zaawansowany lub maskuje inne schorzenia.
Należy pamiętać, że przewlekłe zaparcia i inne utrzymujące się objawy ze strony układu pokarmowego wymagają konsultacji lekarskiej. Długotrwałe problemy z wypróżnianiem mogą bowiem zwiększać ryzyko powstawania uchyłków jelita grubego, a także – choć zespół leniwego jelita sam w sobie nie jest stanem przedrakowym – uporczywe i niebadane objawy mogą maskować poważniejsze choroby, w tym nowotwory jelit. Dlatego tak ważna jest prawidłowa diagnoza i wykluczenie innych potencjalnych przyczyn dolegliwości.
Syndrom leniwego jelita to potoczne określenie opisujące zespół objawów związanych ze spowolnioną pracą jelit, prowadzącą przede wszystkim do przewlekłych zaparć. Nie jest to formalna jednostka chorobowa w medycznej klasyfikacji, lecz raczej opisowy termin dla funkcjonalnego zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego.
W tym przypadku dochodzi do osłabienia lub spowolnienia naturalnych ruchów perystaltycznych jelit. Perystaltyka to regularne, falowe skurcze mięśni gładkich ścian jelit, które przesuwają treść pokarmową, a następnie masy kałowe w kierunku odbytnicy. Gdy te ruchy są zbyt wolne lub słabe, kał zalega dłużej w jelicie grubym, co prowadzi do nadmiernego wchłaniania z niego wody. W efekcie stolce stają się twarde, suche i trudne do wydalenia.
Diagnostyka w przypadku leniwych jelit wydaje się prosta, jednak dla potwierdzenia diagnozy sugerowanej wywiadem medycznym wykonuje się podstawowe badania krwi, moczu i kału, a także oznacza poziom wapna i elektrolitów we krwi i poziom hormonów tarczycy. W trakcie wywiadu lekarz pyta o występujące objawy, w tym charakterystyczne bóle brzucha, częstotliwość wypróżnień oraz ogólne samopoczucie. Analizowane są również nawyki żywieniowe pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem spożycia produktów zawierających błonnik pokarmowy, który jest niezbędny, ponieważ reguluje rytm wypróżnień. Te informacje pozwalają wstępnie ocenić, czy problem może wynikać ze stylu życia, który często leży u podstaw wielu chorób cywilizacyjnych, w tym dolegliwości jelitowych. Takimi czynnikami są brak regularnej aktywności fizycznej i dodatkowo nieodpowiednia dieta.
W dalszej diagnostyce, w zależności od indywidualnego przypadku i nasilenia objawów, lekarz może zlecić bardziej specjalistyczne badania obrazowe. Wykonuje się wówczas kolonoskopię, prześwietlenie jelit z kontrastem, rezonans kręgosłupa, USG tarczycy, USG jamy brzusznej. Ocenia się również stan zwieraczy odbytu.
Leczenie leniwego jelita nie wymaga przyjmowania dużej ilości leków. Właściwie w ogóle nie trzeba przyjmować leków. To jedna z tych dolegliwości, których możemy się stosunkowo łatwo pozbyć, pod warunkiem, że będziemy konsekwentni. Aby pozbyć się zespołu leniwego jelita, trzeba w ogóle pozbyć się leniwego stylu życia.
Podstawą sukcesu jest tu regularna aktywność fizyczna, podejmowana w celu pobudzenia pracy jelit. Im więcej ruchu, tym lepiej dla naszego układu pokarmowego. Wzmocnienie mięśni brzucha, poprzez odpowiednie ćwiczenia, wpłynie pozytywnie nie tylko na sylwetkę i sposób poruszania się, ale przede wszystkim usprawni perystaltykę jelit.
Niezwykle istotna jest również modyfikacja diety. Zamiast szybkiej kawy i zjedzonej w pośpiechu bułki, na stole powinno zagościć pełnowartościowe śniadanie, które jest najważniejszym posiłkiem dnia. Dieta powinna opierać się na zwiększonej podaży błonnika, który znajdziemy w takich produktach jak warzywa, owoce oraz produkty pełnoziarniste (np. pieczywo razowe, grube kasze, płatki owsiane). Warto również włączyć do jadłospisu fermentowane napoje mleczne, takie jak kefir czy jogurty naturalne, które wspierają prawidłową florę bakteryjną jelit. Nie będzie przesadą zarezerwowanie w porannym planie dnia wizyty w toalecie. Jeśli zazwyczaj brakuje na nią czasu, to… no cóż, może trzeba ustawić budzik kwadrans wcześniej? Poranne wypróżnianie warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego i jelit i nie powinniśmy go zaniedbywać.
W ostrych przypadkach leniwego jelita lekarz może zalecić lewatywę i czopki mające za zadanie wywołać wypróżnienie, ale takie działania traktowane są jako ostateczność. Należy unikać długotrwałego, nawykowego stosowania środków przeczyszczających bez konsultacji z lekarzem, ponieważ może to prowadzić do rozleniwienia jelit i pogłębienia problemu.
Jelita do prawidłowego funkcjonowania potrzebują wody. Niektórzy mogą poczuć się zaskoczeni, ale by jelita dobrze wypełniły zadanie, potrzebują aż 10 litrów wody. Nie znaczy to oczywiście, że mamy tyle pić. Nasz organizm jest mądry, jelita „pożyczają” wodę z komórek, a po skończonej pracy „oddają”. Jednak źle nawodniony organizm nie będzie miał skąd pożyczyć. Dlatego dwa litry wody wypite w ciągu dnia wcale nie będą przesadą.
Błonnik jest tym, co ułatwia i przyspiesza pracę jelit. Niestety – na ogół spożywamy go zbyt mało, co nie ułatwia jelitom prawidłowego funkcjonowania. Błonnik zwiększa objętość kału, co znacznie ułatwia wydalanie go. Dlatego w codziennym menu nie może zabraknąć owoców i warzyw bogatych w błonnik (nie bez powodu za najzdrowsze owoce uznaje się nasze polskie jabłka), a także produktów na bazie pełnoziarnistej mąki, w tym ciemnego pieczywa i makaronu. Przygotowując śniadanie, warto sięgnąć po otręby lub płatki owsiane, czyli produkty bogate w błonnik.
Można też zastosować babcine metody i sięgnąć po kiszoną kapustę oraz suszone śliwki. Te produkty niemal „od ręki” rozwiązują problemy z wypróżnianiem. Skutecznie działają też ogórki kiszone. Ale uwaga – trzeba odróżniać kiszone od kwaszonych. Te drugie nie powstają w procesie naturalnej fermentacji i nie zadziałają tak, jak tego oczekujemy.
Usprawnienie pracy jelit może wymagać odbudowania naturalnej flory bakteryjnej. W tym celu warto sięgnąć po produkty zawierające naturalne probiotyki – zsiadłe mleko, naturalny jogurt, kefir, maślankę. Najlepiej, by produkty te nie zawierały dodatków cukru i owoców.
Przygotowując posiłki, można sięgnąć po niektóre przyprawy. Prawidłowej perystaltyce jelit sprzyjają: majeranek, imbir, bazylia, ziele angielskie, koper, natka pietruszki, liść laurowy, pieprz i koper.
Jeśli trudnością jest skomponowanie prawidłowej diety, można wesprzeć się poradą dietetyka lub wzbogacić dietę pełnowartościowymi odżywkami medycznymi, które zawierają wszystkie makro i mikroelementy, a dodatkowo dzięki składnikom takim jak błonnik wpłyną korzystnie na rozwój prawidłowej flory bakteryjne jelit. Produktami, na które warto zwrócić uwagę są: bogaty w błonnik Fresubin Energy Fibre DRINK lub w przypadku diabetyków Diben DRINK.
Osoby cierpiące na zespół leniwego jelita muszą liczyć się z tym, że z ich diety znikną wszelkie produkty popularnie uznawane za niezdrowe. Na szczęście, nie jest ich bardzo dużo i przy odrobinie wysiłku w prosty sposób stworzymy w domu ich zdrowe zamienniki.
Na pierwszy ogień powinny iść wszystkie tłuste i bogate w węglowodany dania typu fast food. Zamiast ociekających tłuszczem, niezdrowych hamburgerów można przygotować w domu dietetyczne slow burgery, najlepiej na bazie własnoręcznie pieczonych bułek z pełnoziarnistej mąki. Równie istotne jest wyeliminowanie wszelkich dań smażonych w głębokim tłuszczu. Są ciężkostrawne, a ich resztki długi czas zalegają w jelitach. Mięso można dusić lub piec, będzie soczystsze i zdrowsze. Podobnie ryby. Ba! Nawet frytki można upiec, zamiast je smażyć.
Napoje słodzone, chociaż brzmią niewinnie, nie sprzyjają prawidłowej pracy jelit. Mowa tu nie o kawie i herbacie, ale o napojach kolorowych kupowanych w puszkach bądź butelkach. Zawarty w nich cukier (czasem zamiast cukru znajdziemy informację o zawartości słodzika, co z punktu widzenia jelit nic nie zmienia) negatywnie wpływa na mikroflorę jelitową, a co za tym idzie – na perystaltykę jelit. Lepiej pić niegazowaną wodę, herbaty ziołowe i kompoty.
Słodycze, po które sięgamy równie chętnie co bezmyślnie, zawierają nie tylko szkodliwe cukry, ale także tłuszcze trans. Jedne i drugie sprzyjają rozwojowi bakterii i grzybów w jelitach, co niestety na same jelita ma bardzo niekorzystny wpływ. Dodatkowo, siedzący tryb pracy sprawia, że nie jest łatwo nam wyjść ze złych nawyków żywieniowych.
Alkohol – pity okazyjnie w małych ilościach nie zrobi nam krzywdy, jednak nadmiar alkoholu niszczy błonę śluzową układu pokarmowego i jelit.
Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
