Żywienie w onkologii jest istotnym elementem terapii. Właściwa dieta zapobiega niedożywieniu, które prowadzi do znacznego osłabienia i wyniszczenia organizmu. Żywienie medyczne to sposób na wzmocnienie pacjenta i zmobilizowanie jego organizmu do walki z chorobą.
Dlaczego odżywianie w chorobie nowotworowej odgrywa tak ogromną rolę? Długotrwała choroba nowotworowa prowadzi do braków w substancjach odżywczych, a w efekcie do niedożywienia. Niedobór składników budulcowych i mineralnych przekłada się na zmniejszenie masy ciała i prowadzi do ogólnego osłabienia organizmu. Z tego powodu siły obronne organizmu maleją, walka z patogenami jest trudniejsza, a okres powrotu do zdrowia się wydłuża.
Problem niedożywienia dotyczy od 30% do 85% pacjentów onkologicznych. Chory gorzej znosi uboczne skutki leczenia. Pogarszają się rokowania. Szacuje się, że to właśnie niedożywienie a nie sam rak, jest bezpośrednią przyczyną nawet 20% zgonów.
Leczenie żywieniowe ma na celu nie tylko uzupełnienie deficytu kalorycznego, ale przede wszystkim dostarczenie odpowiedniej ilości białka, energii oraz mikro- i makroelementów. Okres leczenia onkologicznego, obejmujący zabiegi operacyjne, chemioterapię i radioterapię, znacznie zwiększa zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Różnica pomiędzy podażą a zapotrzebowaniem wpływa na pogorszenie wszystkich wskaźników stanu zdrowia (w tym wskaźników stanu odżywienia białkowego). Osoba niedożywiona traci siły, jest zmęczona i apatyczna. Pacjent cierpi nie tylko fizycznie, ale także psychicznie, traci wiarę w leczenie i motywację do walki.
Niedożywienie jest stanem chorobowym związanym z niewystarczającym wchłanianiem składników odżywczych.
W obrębie niedożywienia wyróżnia się jego trzy rodzaje. Pierwsze to niedożywienie typu marasmus, spowodowane przez niedobory białkowo-kaloryczne, a będące wynikiem przewlekłego głodzenia (objawy to m.in. zmniejszenie masy ciała, spadek wskaźników stanu odżywienia białkowego, osłabienie siły mięśniowej, niedokrwistość, obniżona odporność. Do drugiego rodzaju niedożywienia zaliczamy kwashiorkor (to przykład ogólnego osłabienia organizmu, apatii, zaniku tkanki tłuszczowej i mięśni). Trzecim rodzajem jest niedożywienie typu mieszanego – występuje w sytuacjach połączenia dwóch poprzednich typów (objawy zaczynają się od zmniejszenia masy ciała, stężenia albumin, odporności oraz niedokrwistość i wzrost stężenia CRP).
Jednym z pierwszych objawów niedożywienia w chorobach nowotworowych jest ciągły spadek masy ciała. W początkowym okresie jest to spalanie tkanki tłuszczowej. Kolejnym etapem jest utrata mięśni, z których pozyskiwana jest energia w przypadku ograniczonego dostępu do białka. To z kolei bezpośrednio wpływ na osłabienie siły mięśniowej i mniejszą aktywność fizyczną chorego. Na skutek pojawienia się choroby pacjent może ograniczać ilości spożywanego pokarmu – wynika to z braku apetytu. Rozwijający się nowotwór pozyskuje, a wręcz zabiera wartości odżywcze dostarczane do organizmu, co skutkuje ich mniejszą ilością dostępną dla naturalnych procesów. Może też być to wpływ guza na ośrodek odczuwania głodu w mózgu skutkujący brakiem apetytu.
Apetyt w chorobie nowotworowej maleje, pojawiają się nudności, przejawy zaburzeń metabolicznych i bóle – to częste objawy choroby nowotworowej prowadzące do ograniczenia odżywiania. Skutkują niedożywieniem, a w konsekwencji całkowitym wyniszczeniem organizmu. Pacjent częściej zapada na różnego rodzaju infekcje i gorzej toleruje leczenie onkologiczne. Wyniszczony organizm nie potrafi sobie np. poradzić z nagłym zwiększeniem poziomu glukozy we krwi – brak mu substancji, które warunkują prawidłowe przemiany biochemiczne.
Niedożywienie może prowadzić do konieczności przerwania leczenia. U osób nim dotkniętych trudniej goją się rany i częściej pojawiają się powikłania pooperacyjne. Walka z bakteriami i wirusami, nawet przy zwykłym przeziębieniu, jest utrudniona. Niedożywiony pacjent nie ma ani sił, ani chęci do walki z chorobą.
Przed rozpoczęciem chemioterapii konieczna jest ocena stanu odżywienia pacjenta. Identyfikacja niedożywienia i określenie ryzyka jego wystąpienia determinuje wybór metody leczenia żywieniowego. Żywienie w chorobie nowotworowej zawsze nadzoruje lekarz i to on określa, jakie pacjent ma zapotrzebowanie na białko, energię i inne składniki pokarmowe. W zależności od stanu pacjenta zaleca się określoną dietę medyczną.
Suplementy pokarmowe mogą być uzupełnieniem lub stanowić kompletne menu chorego. Ma to na celu dostarczenie wszystkich składników prawidłowej diety i wzmocnienie organizmu podczas kuracji. Żywienie podczas chemioterapii jest utrudnione, gdyż wielu pacjentów nękają wymioty, biegunki i brak apetytu. Pojawia się jadłowstręt i wrażliwość na zapachy. Wszystko to należy do najczęstszych objawów niepożądanych wywołanych chemioterapią. Dlatego też preparaty odżywcze do odżywiania w chorobie mogą stanowić w tym czasie kompletny, zbilansowany jadłospis. Przyjmowanie już niewielkich ilości takich specyfików uzupełnia braki substancji odżywczych.
Jak działają odżywki po chemioterapii? Lecznicze właściwości składników w nich zawartych pomagają w szybszym odzyskaniu sił. Żywienie pozajelitowe w onkologii konieczne jest w przypadku tych osób, których stan nie pozwala na żywienie dojelitowe (najczęściej żywienie dojelitowe stosuje się, kiedy niemożliwe jest odżywianie doustne). Wdrożenie żywienia pozajelitowego odbywa się wtedy, kiedy żywienie przez przewód pokarmowy jest niewystarczające (dotyczy to także tylko górnego odcinka przewodu pokarmowego).
Jakie są dolegliwości ograniczające spożycie żywności? To przede wszystkim: suchość w ustach, zmiana w odczuwaniu smaków i węchu, problemy z połykaniem, nadżerki w jamie ustnej, ból oraz oczywiście brak łaknienia. Pojawia się zniechęcenie do jedzenia i problemy ze strony układu pokarmowego. Brak apetytu po radioterapii może skutkować niedożywieniem. Pacjent powinien więc zjadać niewielkie, różnorodne porcje pożywienia, kilka razy dziennie. Płyny należy wypijać pomiędzy posiłkami, a nie w ich trakcie. Mimo zachowania tych zasad istnieje ryzyko, że organizm nie otrzyma właściwej ilości wartości odżywczych.
Gdy chory na raka nie chce jeść, należy mu podawać – jako odżywianie doustne – żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, która zawiera odpowiednią ilość białka, mikroelementów i energii. Taka płynna dieta jest łatwo przyswajalna i pokrywa zapotrzebowanie na podstawowe składniki. Odpowiednio odżywiony organizm szybciej odzyskuje siły, a wraz z nimi apetyt.
Preparaty odżywcze w chorobie nowotworowej zalecane są dla wszystkich osób zagrożonych niedożywieniem. Dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego należy wdrożyć również w przypadku problemów ze spożywaniem posiłków. Leczenie dietetyczne zawsze powinno być ustalane z lekarzem.
Żywienie kliniczne w onkologii gwarantuje dietę kompletną – odpowiednio zbilansowaną, co zapewnia jej skuteczność. Odpowiedni dobór preparatów pozwala na dostarczenie organizmowi wszystkich składników odżywczych, w tym białka witamin i minerałów, w odpowiednich proporcjach i dawkach. Lekarz, na podstawie oceny stanu pacjenta i stopnia oraz rodzaju niedożywienia, dobiera właściwy preparat żywieniowy.
Żywienie w onkologii wpływa na proces leczenia. Organizm potrzebuje w tym czasie więcej składników odżywczych, w przeciwnym razie będzie zagrożony niedożywieniem. Gotowe preparaty żywieniowe to często jedyny sposób wchłaniania składników pokarmowych. Zawarte w odżywkach składniki gwarantują wzmocnienie organizmu podczas chemioterapii i po niej. Warto pamiętać, że odpowiednia reakcja na niedożywienie z powodu choroby nowotworowej wpływa wydatnie na poprawę całkowitego wyniku terapeutycznego. Od stanu odżywienia pacjenta zależy wyższa skuteczność terapii onkologicznej, warto więc dbać o odpowiednie standardy leczenia żywieniowego.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
