Padaczka (epilepsja) – objawy choroby, przyczyny, pierwsza pomoc

Padaczka to przewlekła choroba powodująca zmiany funkcjonowania mózgu i wywołująca napady padaczkowe. Dzięki odpowiedniemu leczeniu możliwa jest znacząca redukcja objawów i normalne funkcjonowanie. Warto wiedzieć, jak wygląda atak epilepsji i w jaki sposób skutecznie pomóc chorej osobie.

Co to jest epilepsja?

Padaczka, czyli epilepsja, to jedna z najczęściej występujących chorób układu nerwowego. Schorzenie to atakuje mózg, stając się powodem powtarzających się z różną regularnością napadów padaczkowych, nazywanych też atakami epilepsji. Z powodu ataków padaczki cierpi ok. 1% ludzi.

Jakie są przyczyny padaczki? W wielu przypadkach nie udaje się ich ustalić. Przyczyny znane można podzielić w zależności od wieku pacjenta.

  • Padaczka u dzieci: głównymi czynnikami są tu choroby wrodzone, związane z uwarunkowaniami genetycznymi, wadami rozwojowymi czy nieprawidłowościami podczas życia płodowego i porodu.
  • Padaczka u dorosłych: związana jest głównie z guzami mózgu, urazami głowy, zapaleniem mózgu, a u osób starszych z chorobami o charakterze zwyrodnieniowym (patrz np. choroba Alzheimera) lub udarami (dowiedz się więcej na temat udaru mózgu).

Co wywołuje atak padaczki?

Podczas ataku padaczki dochodzi do zaburzenia czynności bioelektrycznej mózgu. Trzeba jednak pamiętać, że jest to zaburzenie częściowe – atak trwa maksymalnie kilka minut. Istnieje wiele czynników zwiększających ryzyko wystąpienia napadu padaczkowego, chociaż nigdy do końca nie można przewidzieć, kiedy nastąpi. Są to m.in.:

  • migające światła (oświetlenie stroboskopowe),
  • migające wzory,
  • brak snu,
  • wyczerpanie,
  • stres,
  • nadużywanie alkoholu i leków, zażywanie narkotyków.

Pamiętajmy, że czynniki te mogą spowodować napad padaczkowy u każdego z nas – może być to jedyny w życiu tego rodzaju epizod. Epilepsję stwierdza się dopiero w przypadku powtarzalności ataków.

Jak wygląda atak padaczki?

Objawy padaczki są bardzo zróżnicowane – napady można podzielić na uogólnione (drgawkowe i niedrgawkowe) i częściowe.

W przypadku napadu uogólnionego dochodzi do zaburzenia funkcjonowania obu półkul mózgu. Ataki drgawkowe mają dwie fazy: toniczną i kloniczną. Podczas fazy tonicznej, trwającej do ok. pół minuty, dochodzi do zwiększenia napięcia mięśniowego i bezdechu. Faza kloniczna rozpoczyna się głębokim wdechem, następnie pojawiają się trwające ok. 1-2 minuty drgawki. Przy atakach toniczno-klonicznych wystąpić może także:

  • oddanie moczu i stolca,
  • szczękościsk,
  • poprzedzająca atak padaczka miokloniczna, charakteryzująca się krótkimi i nagłymi ruchami kończyn,
  • poprzedzające atak krótkie utraty świadomości.

Padaczka bez drgawek wyróżnia się trwającymi zaledwie kilka sekund zaburzeniami świadomości, którym często towarzyszą ruchy rąk czy głowy. Takie napady łatwo przeoczyć ze względu na ich krótki czas trwania – zwykle dotyczą dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.

W przypadku napadów częściowych, nazywanych też ogniskowymi, dochodzi do zaburzeń w obszarze jednej półkuli mózgu. Objawy padaczki różnią się mocno w zależności od tego, jakiego obszaru dotyczą zaburzenia. Do najbardziej typowych symptomów zaliczyć można m.in.:

  • drgawki i zmiany napięcia mięśniowego po jednej stronie ciała,
  • zaburzenia zmysłów np. wzroku, węchu, smaku czy równowagi,
  • zaburzenia świadomości, obniżenie funkcji poznawczych,
  • objawy wegetatywne (dolegliwości pokarmowe, zmiana szerokości źrenic, przyspieszona akcja serca).

Atak padaczki – co robić?

Będąc świadkami ataku padaczki, przede wszystkim nie powinniśmy panikować – to naturalne, że taki napad budzi w nas lęk, jednak trzeba mieć świadomość, że zwykle nie zagraża życiu, a dla chorej osoby jest swego rodzaju normalnością.

Kluczowe jest umieszczenie chorego w bezpiecznym, możliwie spokojnym i cichym miejscu, a także zapewnienie drożności dróg oddechowych i ułożenie w pozycji bocznej ustalonej. Nie jest konieczne wykonywanie żadnych innych czynności – wystarczy pozostać przy osobie chorej i przeczekać przebiegający w naturalny sposób napad.

Padaczka – czego nie wolno robić?

Pod żadnym pozorem nie wkładamy niczego między zęby osobie podczas ataku padaczki – to mit, z którym należy walczyć. Nie krępujemy chaotycznych ruchów chorego, próbując zahamować napad. Atak powinien przebiegać w naturalny sposób. Nie ma także konieczności wzywania pogotowia – wyjątkiem jest sytuacja występowania kilku napadów po sobie przy ciągłym braku świadomości, czy też trwanie ataku powyżej 7 minut. Trzeba pamiętać, że próby ingerencji mogą czasem prowadzić do agresywnego zachowania osoby chorej, dlatego ważne jest, by dać jej czas na powrót do świadomości.

Jak wyleczyć padaczkę?

Leczenie padaczki polega najczęściej na stosowaniu farmakoterapii. Leki przeciwpadaczkowe działają objawowo, całkowicie lub częściowo eliminując występowanie napadów. Ważne jest jednocześnie unikanie czynników ryzyka takich jak migoczące światła czy alkohol. Niezbędnym elementem powrotu do zdrowia i utrzymania dobrej kondycji jest zróżnicowana dieta, bogata w składniki odżywcze, witaminy i minerały. W przypadku tzw. padaczki lekoopornej możliwe jest stosowanie leczenia operacyjnego, stymulacji nerwu błędnego oraz diety ketogennej – bogatej w tłuszcze i ubogiej w cukry.

Padaczka jest poważną chorobą, jednak skuteczne metody leczenia umożliwiają znaczącą redukcję objawów i prowadzenie normalnego życia. Warto walczyć ze stereotypami na temat tego schorzenia, a będąc świadkiem ataku epilepsji, reagować ze spokojem.

Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą