Porażenie nerwu twarzowego to częsty objaw neurologiczny o zróżnicowanym podłożu. Zazwyczaj ustępuje samoistnie, lecz towarzyszące mu deformacje mięśni są wyjątkowo niepokojące i powodują poważny dyskomfort. Warto wiedzieć, jak rozpoznać paraliż twarzy, co może być jego przyczyną oraz co zrobić, by odzyskać pełną sprawność.
Porażenie nerwu twarzowego nazywamy potocznie paraliżem twarzy. Mówimy o nim, kiedy dochodzi do uszkodzenia jądra nerwu twarzowego, zlokalizowanego w pniu mózgu, bądź też do uszkodzenia włókien tego nerwu. Porażenie nerwu twarzowego dzielimy na dwa typy:
Nerw twarzowy jest ważnym elementem obwodowego układu nerwowego. Znajduje się w nim wiele włókien ruchowych, czuciowych i wydzielniczych – jako siódmy nerw czaszkowy odpowiada m.in. za prawidłową ruchomość mięśni twarzy, szyi i ucha. Jego zadaniem jest też unerwienie podniebienia, ślinianki czy gruczołów łzowych.
Paraliż twarzy powoduje charakterystyczną deformację mięśni twarzy. Zazwyczaj najbardziej rzucają się w oczy opadanie kącika ust i problem z domknięciem powieki. Zmiany zwykle dotyczą jednej połowy twarzy; związane są ze sztywnością i jednocześnie niedowładem mięśni.
Przyczyny porażenia nerwu twarzowego mogą być mocno zróżnicowane. W wielu przypadkach nie jest możliwe ich wskazanie – mówimy wtedy o porażeniu samoistnym (inne nazwy tego schorzenia to porażenie typu Bella i idiopatyczne porażenie nerwu twarzowego). Taka sytuacja dotyczy ponad połowy pacjentów.
Do najczęstszych przyczyn paraliżu twarzy zaliczyć można:
Porażenie nerwu twarzowego może być związane z urazami czaszkowo-mózgowymi, infekcjami i ogólnoustrojowymi zakażeniami (np. półpasiec czy borelioza), chorobami metabolicznymi i autoimmunologicznymi. Ryzyko wystąpienia porażenia rośnie także w ciąży (zwłaszcza w trzecim trymestrze) i w połogu.
Choć poszukując informacji na temat potencjalnej przyczyny porażenia nerwu twarzowego, można natknąć się na informację, że wywołuje go także np. zbyt intensywny trening, nie jest to prawdą. Wysiłek fizyczny nie ma bezpośredniego wpływu na zachorowanie. Jeśli jednak nerw twarzowy jest już osłabiony (np. gdy już występuje opryszczka, zapalenie ucha środkowego itp.), uprawianie sportu może zwiększyć tempo wystąpienia objawów porażenia lub je nasilić. Dlatego osoby, u których wystąpiło samoistne porażenie nerwu twarzowego, ćwiczenia i poziom intensywności treningu powinny dobrać w konsultacji z lekarzem rehabilitacji medycznej.
W przypadku ośrodkowego porażenia nerwu twarzowego pojawiają się problemy z ruchomością dolnej połowy twarzy, po stronie przeciwnej do powstałego uszkodzenia. Osoby z takim paraliżem mają problem z ruchami dowolnymi, chociaż na ogół nie dochodzi do zaburzenia w wyrażaniu emocji twarzą.
Przy obwodowym porażeniu nerwu twarzowego objawy mogą być bardziej zróżnicowane. W zależności od miejsca, gdzie powstało uszkodzenie nerwu twarzowego, pojawić się może paraliż jednostronny (po stronie uszkodzenia lub przeciwnej) bądź obustronny. Możliwe są zaburzenia smaku, słuchu czy widzenia, problemy z wydzielaniem śliny i łzawieniem. U osoby, która cierpi na obwodowe uszkodzenie nerwu twarzowego, często pojawiają się charakterystyczne deformacje wynikające ze skurczu i niedowładu poszczególnych mięśni (np. objaw Bella polegający na braku możliwości domknięcia powieki).
Objawy porażenia nerwu twarzowego najczęściej występują po jednej stronie twarzy. Zaobserwować można:
Jak leczyć porażenie nerwu twarzowego? Kluczowe jest ustalenie przyczyny wystąpienia problemu, ponieważ w wielu przypadkach zasugeruje nam ona odpowiedni sposób leczenia.
Najczęściej stosuje się farmakoterapię, polegającą na podawaniu pacjentowi glikokortykosteroidów. Przy stałym uszkodzeniu nerwu np. na skutek urazów lekarz może zalecić przeprowadzenie zabiegu, polegającego na transpozycji nerwów czy przeszczepieniu mięśni. Jeżeli paraliż mięśni twarzy ma podłoże wirusowe, stosuje się leki o działaniu przeciwwirusowym; podobnie w przypadku zakażeń bakteryjnych podać można antybiotyki.
Ważną kwestią przy leczeniu niedowładu nerwu twarzowego jest zadbanie o ochronę oka – brak możliwości mrugania i domknięcia powieki powoduje wysychanie rogówki i ryzyko infekcji bakteryjnych. Dlatego warto sięgnąć po tzw. sztuczne łzy i inne zalecane przez lekarza preparaty, a także chronić oczy przed promieniowaniem słonecznym, nosząc okulary z filtrem UV.
Ile trwa zapalenie nerwu twarzowego? Wiele zależy od konkretnej przyczyny – samoistne porażenie Bella może minąć po kilku dniach, po kilku miesiącach, a w rzadkich przypadkach pozostawić trwałe ślady. Ważnymi elementami powrotu do zdrowia są zdrowa dieta i rehabilitacja.
Odpowiednie żywienie podczas powrotu do zdrowia pozwala uniknąć niedożywienia, mogącego prowadzić do dalszego osłabienia mięśni i pogorszenia ogólnej kondycji chorego. Szczególnie istotne jest uzupełnienie diety o witaminy z grupy B. Warto sięgnąć po smaczne i wygodne do wypicia odżywki medyczne, zapewniające solidną dawkę łatwo przyswajalnych witamin i minerałów.
Przy porażeniu nerwu twarzowego ćwiczenia mięśni twarzy odgrywają szczególną rolę – pomagają zapobiegać utrwalaniu się przykurczów. Należy wykonywać je systematycznie i przez długi czas, można też zdecydować się na masaż twarzy, który poprawia napięcie mięśniowe. Warto zastosować fizykoterapię w postaci ciepłych okładów, elektroterapii czy naświetlania specjalnymi lampami soluks.
Osoba dotknięta porażeniem Bella powinna znajdować się pod opieką lekarza neurologa oraz rehabilitanta, ale możliwe jest również wsparcie terapii poprzez wdrożenie leczenia domowego. Jego najważniejszym elementem jest regularne wykonywanie odpowiednich ćwiczeń, które pomogą przywrócić funkcje mięśni twarzy. Pacjent samodzielnie, najlepiej przed lustrem, może wykonywać takie ćwiczenia jak:
W warunkach domowych można robić automasaż – ręcznie lub z wykorzystaniem specjalnych masażerów. Polecane są również wspomniane wyżej ciepłe okłady. Należy je stosować na obszar objęty chorobą, co może pomóc w redukcji napięcia i łagodzić dolegliwości bólowe.
Porażenie nerwu twarzowego może wyglądać groźnie, jednak w wielu przypadkach ustępuje samoistnie i nie pozostawia trwałych śladów. Ważna jest szybka diagnoza, a następnie przyspieszająca powrót do zdrowia zbilansowana dieta i systematyczna rehabilitacja.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
