Brak apetytu czy wymioty pozbawiają pacjenta odpowiednich składników odżywczych, osłabiają organizm i mogą spowodować groźne niedożywienie. Aby wygrać z chorobą, trzeba jeść! Jakie produkty włączyć do diety i jak przekonać chorego do jedzenia? Zdrowa dieta zarówno pomaga zapobiegać chorobom, jak i wspiera pacjenta podczas leczenia. Spożywanie odpowiedniej ilości makroskładników, witamin, mikro i makroelementów jest istotne nie tylko podczas przeziębień, stanów zapalnych czy nadciśnienia. Zbilansowana dieta ma znaczący wpływ na poprawienie rokowań pacjentów również w przypadku poważnych chorób, takich jak nowotwory.
U zdrowej osoby zrzucenie paru kilogramów jest powodem do radości, zwłaszcza jeśli było zamierzone i systematyczne. Problem pojawia się, jeśli niedowaga dotyczy pacjenta chorego na serce, cukrzycę, nowotwór lub czekającego na operację. Spadek wagi skutkuje osłabieniem układu odpornościowego i większą podatnością na infekcje. Szybki spadek wagi to nie tylko utrata tłuszczu, ale i masy mięśniowej, potrzebnej w walce z chorobą. U osób niedożywionych obniża się również wydajność płuc i serca, spowalnia metabolizm, występują obrzęki, apatia i niedokrwistość. Narażony jest także układ moczowy i wątroba.
Niedożywienie to poważny problem współczesnej medycyny. Szacuje się, że aż około 35-55% pacjentów przyjmowanych do szpitala jest niedożywionych, z czego 20% to osoby ciężko niedożywione i wymagające natychmiastowego leczenia. Niedożywienie wśród hospitalizowanych pacjentów jest więc powszechne.
Przyczyną niedożywienia jest brak apetytu u pacjentów, problemy z przyjmowaniem posiłków, ale także niezbilansowane i mało smaczne dania serwowane przez szpitalną stołówkę. Problemem jest również niewystarczająca ilość personelu szpitalnego oraz luki budżetowe. Jednym ze sposobów przeciwdziałania niedożywieniu wśród osób żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, która pomaga uzupełnić niedobory kalorii, witamin i minerałów w diecie.
Większość mam podczas choroby dziecka szuka sposobów na przekonanie malucha do jedzenia. Niestety, brak apetytu w trakcie przeziębienia czy stanu zapalnego zniechęca do jedzenia i ciężko dostarczyć małemu pacjentowi odpowiednich składników odżywczych. Podobnie jest z dorosłymi pacjentami. W tym wypadku jeszcze trudniej jest przekonać ich do systematycznego spożywania posiłków.
Specjaliści radzą, żeby zacząć od rozdzielenia dużych porcji na mniejsze przekąski. Kolorowa kanapka, koktajl czy porcja owoców zachęci chorego bardziej niż pełen talerz obiadu. Aby jedzenie stało się rutyną, można planować je o określonych porach, po wykonaniu konkretnych czynności. Największy apetyt mamy zazwyczaj po aktywności fizycznej. Główny posiłek włączmy więc po spacerze czy innej formie ruchu, oczywiście jeśli pozwala na nią stan zdrowia.
Bardzo istotny jest wygląd tego, co jemy, dlatego obiady ze szpitalnych stołówek nie są najlepszą propozycją. Odżywcze posiłki w walce z chorobą – kolorowe, ładnie podane, aromatyczne i doprawione ziołami – przekonają pacjenta do jedzenia bardziej niż papka bez smaku. Chorzy przebywający w domu powinni zamienić przygotowanie posiłków w rytuał. Ważne, aby spożywać je w przyjemnej atmosferze, słuchając ulubionej muzyki, w towarzystwie bliskich osób. Warto mieć pod ręką produkty proste w przygotowaniu i wygodne w podaniu, np. sok, miękkie owoce, produkty mrożone, płatki zbożowe, ryż i kaszę. Przed posiłkiem nie powinniśmy pić, ponieważ dodatkowo obniża to apetyt i syci.
Dobrym sposobem jest też włączenie do diety specjalnych wysokoenergetycznych preparatów, zawierających witaminy, minerały, białka i tłuszcze, elektrolity oraz wodę. Specjalistyczne żywienie medyczne jest polecane zwłaszcza dla osób, które mają problem z przyjmowaniem posiłków w tradycyjnej formie.
Aż 20% chorych na nowotwory umiera nie na skutek postępu choroby, ale wyniszczenia organizmu. Można temu zapobiec przez prawidłowe odżywianie. W walce z chorobą powinno się stosować dietę lekkostrawną, zbilansowaną według indywidualnych potrzeb pacjenta. Chory podczas leczenia onkologicznego może mieć nawet o 20% większe zapotrzebowanie energetyczne niż osoba zdrowa. Trzeba mu dostarczyć odpowiednią ilość pełnowartościowego białka, węglowodanów, dobrych tłuszczów, witamin i płynów. Należy pamiętać o produktach bogatych w antyoksydanty i wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
Posiłki nie powinny zawierać dużej ilości soli i przypraw. Należy unikać także kwaśnych soków i owoców, np. grejpfrutów czy porzeczki, podrażniających przełyk. Zwłaszcza przy nowotworach układu pokarmowego dania powinny mieć konsystencję puree lub płynną. W procesie leczenia należy również ograniczyć cukier i potrawy bardzo tłuste. U pacjentów może wystąpić też nietolerancja laktozy. Należy wykluczyć wtedy nabiał i mleko.
W przypadku problemów z pracą układu pokarmowego należy ograniczyć produkty bogate w błonnik oraz surowe warzywa, takie jak marchewka czy ogórek. Długa lista produktów, których nie powinno się spożywać w chorobie nowotworowej, znacznie ogranicza możliwości przygotowywania tradycyjnych potraw. Lekarze i dietetycy zalecają więc uzupełnienie diety o gotowe preparaty odżywcze.
Przeziębieniu, grypie i innym infekcjom towarzyszy przeważnie gorączka. Bardzo ważne jest wtedy podawanie dziecku odpowiedniej ilości płynów. Serwowane posiłki w walce z chorobą powinny być lekkostrawne i bogate w witaminy. Najlepiej sprawdzą się zupy, potrawka z kurczaka, ryba z puree z warzyw, kasza jaglana lub manna. Dania powinny mieć zawiesistą konsystencję, zwłaszcza jeśli mamy do czynienia z anginą, bólem gardła czy problemami trawiennymi. Jeśli lekarz przepisał antybiotyk, należy pamiętać o produktach o właściwościach probiotycznych. Lodówkę warto zaopatrzyć w jogurty, kefiry i maślankę.
Prawidłowe odżywianie w walce z chorobą zakłada całkowite odstawienie słodyczy i fast foodów. Zamiast tego można serwować dziecku sałatki owocowe z bananem, jabłkiem i gruszką. Podczas podawania leków organizm jest osłabiony, a układ pokarmowy podrażniony. Dlatego mimo braku apetytu warto próbować przekonać dziecko do odpowiedniego odżywiania. Należy jednak unikać zmuszania do jedzenia, ponieważ może to przynieść efekt odwrotny do spodziewanego.
Po zdiagnozowaniu choroby zawsze należy poszukać informacji, jakie produkty warto włączyć do diety lub z niej wykluczyć. Prawidłowe żywienie stanowi ogromne wsparcie w procesie leczenia każdej choroby. Nie bez znaczenia jest powiedzenie „Niechaj pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem”. Zdrowa dieta zawsze są doskonałą metodą wspomagania pacjenta podczas leczenia, dodając sił do walki z chorobą, a często jest wręcz warunkiem koniecznym do tego, żeby chory powrócił do zdrowia lub utrzymywał stan równowagi zdrowotnej.
Odpowiednia dieta jest niezbędna przy tzw. chorobach dietozależnych, w których rozwój choroby, ale i jej przebieg, są ściśle powiązane z dietą i nawykami żywieniowymi. Mowa np. o cukrzycy typu 2., chorobach serca i układu krążenia, nowotworach, otyłości, osteoporozie, próchnicy czy zaburzeniach psychicznych. Dieta jest również niezwykle ważna przy zaburzeniach hormonalnych.
Zawsze warto skorzystać z pomocy dietetyka klinicznego, który – mając doświadczenie w postępowaniu dietetycznym przy różnych rodzajach schorzeń – będzie w stanie tak skomponować posiłki w walce z chorobą, żeby jedzenie wspierało proces leczenia i poprawiało samopoczucie chorego.
W okresie okołooperacyjnym niezwykle istotne jest prawidłowe odżywienie i dostarczenie dodatkowej dawki energii, aby lepiej znieść operację i przyspieszyć proces powrotu do zdrowia. Dzięki temu przyspieszymy gojenie się ran. Menu będzie zależne przede wszystkim od rodzaju operacji – zalecenia mogą się różnić w zależności od zabiegu. Lekarz prowadzący powinien zawsze poinformować pacjenta o zasadach dietetycznych, których należy przestrzegać przed operacją oraz po niej.
Diabetycy powinni stosować dietę o niskim indeksie glikemicznym, bogatą w błonnik, nienasycone kwasy tłuszczowe, kompletną w witaminy i składniki mineralne, zawierającą węglowodany złożone, a także zdrowe źródła białka. Jednocześnie muszą ograniczyć cukier i sól oraz produkty wysoko przetworzone. Należy także pamiętać o dostarczaniu organizmowi odpowiedniej ilości płynów. Istotna jest również regularność spożywania posiłków oraz odpowiednia obróbka cieplna, tzn. niedopuszczanie do rozgotowywania produktów. Wszystkie te zasady mają zapobiec nagłym skokom stężenia glukozy we krwi.
Dieta jest też bardzo ważna w przypadku osób starszych, leżących po przebytych urazach, złamaniach czy po udarze. W przypadku takich osób ważne jest dostarczenie odpowiedniej ilości białka, będącego podstawowym budulcem organizmu, niezbędnego w procesach metabolicznych, a także dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego oraz podczas gojenia się ran.
Dieta powinna być lekkostrawna. Najlepiej przygotowywać potrawy duszone, pieczone lub gotowane, a unikać dań smażonych. Warto postawić na chude mięso, jajka, produkty mleczne fermentowane, takie jak jogurty, maślanka czy kefir, różne rodzaje kaszy oraz ryż. Nie wolno zapominać również o dużej ilości warzyw i owoców.
Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
