Rak gardła często daje objawy podobne do infekcji górnych dróg oddechowych. Z tego powodu pierwsze symptomy bywają lekceważone, co opóźnia wykrycie choroby, a tym samym wdrożenie niezbędnego leczenia. Niestety to jeden z nowotworów, który jest szczególnie groźny ze względu na możliwość szybkiego rozprzestrzeniania się, dając przerzuty do węzłów chłonnych, a następnie do innych narządów, takich jak płuca, mózg, kości czy nerki.
Rak gardła zaliczany jest do grupy chorób nowotworowych głowy i szyi, wywodzących się z górnej części układu oddechowego i pokarmowego. Wyróżnia się jego dwa charaktery: niezłośliwy lub złośliwy. Nowotwory niezłośliwe gardła, inaczej zwane brodawczakami, mają postać łagodnych zmian nowotworowych i najczęściej lokalizują się w przedniej części jamy ustnej. Ten rodzaj raka gardła rzadko ulega zezłośliwieniu, ale ma skłonność do nawrotów. Z kolei złośliwy nowotwór gardła rozwija się w wyniku wzrostu nieprawidłowych komórek i może lokalizować się w obrębie jamy nosowo-gardłowej, ustnej oraz części krtaniowej.
Bliskie sąsiedztwo i położenie w obrębie szyi sprawia, że nierzadko mylnie utożsamiane ze sobą są rak gardła i rak krtani. Wyjaśniając na wstępie, oba stanowią nowotwory wywodzące się z odrębnych struktur anatomicznych, jednak kluczowa różnica wynika z ich pierwotnej lokalizacji.
Gardło, określane mianem gardzieli, jest wspólnym odcinkiem zarówno dla dróg oddechowych, jak i pokarmowych. Rozciąga się od podstawy czaszki, ku dołowi przechodząc w przełyk, a do przodu łącząc się z jamą nosową, ustną i krtanią. Anatomicznie dzieli się na trzy główne części: nosową (nosogardło), ustną (część środkowa gardła) oraz krtaniową (część dolna gardła). Rak gardła może rozwinąć się w którejkolwiek z tych sekcji. Natomiast krtań jest przede wszystkim narządem układu oddechowego, zlokalizowanym poniżej gardła, którego zasadniczą rolą jest ochrona dolnych dróg oddechowych oraz generowanie głosu dzięki znajdującym się w jej obrębie strunom głosowym. Krtań dzieli się na nadgłośnię (powyżej strun głosowych), głośnię (obejmującą struny głosowe) i podgłośnię (poniżej strun głosowych). Nowotwory krtani najczęściej rozwijają się w obrębie głośni.
Objawy raka gardła uzależnione są przede wszystkim od umiejscowienia zmian nowotworowych. Na pewno nie powinno się lekceważyć takich dolegliwości jak: przewlekły ból gardła, trudności w połykaniu, uczucie zawadzania czy powiększone węzły chłonne szyi. Mimo wszystko tzw. sygnały alarmowe są uzależnione od lokalizacji. Dlatego warto zapoznać się z poniższym podziałem.
Powstaje on w części gardła znajdującej się tuż za nosem. Złośliwy nowotwór gardła w części nosowo-gardłowej może dawać następujące symptomy:
Precyzując, ból ucha może być objawem raka gardła, zwłaszcza jeśli jest to ból jednostronny lub promieniujący z gardła.
Ten nowotwór może rozwijać się na podstawie języka, migdałkach, łukach podniebiennych, podniebieniu miękkim lub tylnej ścianie gardła. Złośliwy nowotwór gardła w części ustnej może dawać takie objawy jak:
Najczęstszym typem raka w tym obszarze jest rak płaskonabłonkowy (SCC). Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem się do węzłów chłonnych, szczególnie w szyi.
Rak krtaniowej części gardła, inaczej rak gardła dolnego, rozwija się w dolnej części gardła, która znajduje się poniżej krtani, a powyżej przełyku. Oznacza to, że rak krtaniowej części gardła nie jest rakiem krtani, choć oba te nowotwory są zlokalizowane w obrębie głowy i szyi. Rak krtani rozwija się w krtani, podczas gdy rak krtaniowej części gardła rozwija się w dolnej części gardła, która przylega do krtani.
Na czym polega główna różnica? Przede wszystkim rak krtani jest bardziej specyficzny, skupia się dokładnie na krtani, która jest częścią gardła odpowiedzialną za oddech i wytwarzanie dźwięków, podczas gdy rak gardła jest bardziej rozległy, obejmuje więcej obszarów: nosogardziel, gardło środkowe i dolne.
Przypominając, do części krtani należą głośnia, nadgłośnia i podgłośnia. Można wyróżnić się trzy podtypy nowotworów w tym obrębie. Oprócz tego w punktach poniżej znajdziecie objawy raka krtani:
Nowotwory złośliwe gardła są spowodowane wzrostem nieprawidłowych komórek. Wśród czynników, które zwiększają ryzyko zachorowania na raka gardła, wymienia się nałogowe palenie papierosów, zakażenie HPV (wirusem brodawczaka ludzkiego), żucie tytoniu, nadmierne spożywanie alkoholu, złe nawyki żywieniowe – stosowanie diety ubogiej w witaminy, owoce i warzywa.
Na rozwój nowotworu gardła bardziej narażone są też osoby starsze – rak najczęściej atakuje po 65. roku życia – a zwłaszcza mężczyźni. W grupie ryzyka znajdują się również osoby mające częsty kontakt ze szkodliwymi substancjami chemicznymi, w tym azbestem czy oparami kwasu siarkowego.
Ryzyko zachorowania na raka gardła zwiększa się także poprzez zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza w przypadku raka części ustnej gardła. Co to takiego? To infekcja wirusowa przenoszona głównie drogą płciową, która może powodować różne zmiany, w tym brodawki (kłykciny) genitalne, a także – w niektórych przypadkach – właśnie rozwój raka. Może być również przenoszona poprzez kontakt z zakażoną skórą lub błoną śluzową. Niektóre typy HPV, zwłaszcza te wysokiego ryzyka, mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy, raka odbytu, prącia, a także raka głowy i szyi.
Niezbędnym elementem w diagnostyce raka gardła jest dokładny wywiad lekarski, który dotyczy przebiegu dolegliwości, przyjmowanych leki, nałogów oraz chorób towarzyszących. Następnie wykonuje się badanie laryngologiczne obejmujące jamę nosową, krtań, jamę ustną oraz wszystkie elementy gardła. W przypadku znalezienia ogniska choroby – jeśli jest to możliwe – pobiera się wycinek błony śluzowej, który poddaje się ocenie mikroskopowej. Badanie pozwala określić, czy materiał zawiera komórki rakowe, a jeśli tak, to jakie i o jakim charakterze. W ramach diagnostyki nowotworu gardła wykonuje się także badania obrazowe, takie jak:
Niezbędnym elementem w diagnostyce raka gardła jest dokładny wywiad lekarski, który dotyczy przebiegu dolegliwości, przyjmowanych leki, nałogów oraz chorób towarzyszących. W przypadku podejrzenia raka gardła wykonuje się badanie laryngologiczne obejmujące jamę nosową, krtań, jamę ustną oraz wszystkie elementy gardła. W momencie znalezienia ogniska choroby – jeśli jest to możliwe – pobiera się wycinek błony śluzowej, który poddaje się ocenie mikroskopowej. Badanie pozwala określić, czy materiał zawiera komórki rakowe, a jeśli tak, to jakie i o jakim charakterze. W ramach diagnostyki nowotworu gardła wykonuje się także badania obrazowe, takie jak:
Podobny przebieg przybierają działania w przypadku podejrzenia raka krtani. Diagnostyka jest tu stawiana na pierwszym miejscu. W późniejszych etapach, jeśli niestety potwierdzą się nasze podejrzenia, skupienie przechodzi na przeciwdziałanie chorobie, zmniejszenie jej objawów, w konsekwencji na eliminacji nowotworu. W zaawansowanych stadiach raka krtani stosuje się najczęściej leczenie skojarzone, które łączy chirurgię, radioterapię i chemioterapię.
Do leczenia raka gardła wykorzystuje się kilka technik, o których już wcześniej też wspomniano – metodę chirurgiczną, chemioterapię, radioterapię i terapię celowaną. Zabiegi chirurgiczne stosuje się u pacjentów z różnym stopniem zaawansowania choroby. W przypadku małych zmian często wystarczające okazują się małoinwazyjne zabiegi laserowe lub endoskopowe. Ich zaletą jest fakt, że pozwalają zachować prawidłowe funkcje fizjologiczne gardła.
Rak gardła w późniejszym stadium wymaga przeprowadzenia bardziej rozległej operacji, a niekiedy nawet wycięcia krtani oraz strun głosowych. Następstwem zabiegu chirurgicznego może być tracheotomia, czyli utworzenie otworu na szyi prowadzącego do tchawicy i dającego możliwość oddychania. W przypadku masywnych przerzutów raka do węzłów chłonnych, najczęściej konieczne jest ich usunięcie.
Radioterapia wykorzystuje promieniowanie o dużej energii, które niszczy komórki nowotworowe. U pacjentów z mało zaawansowanym rakiem gardła czasem możliwe jest leczenie polegające wyłącznie na napromienianiu. Metoda ta jest też stosowana jako podstawowa, jeśli mowa o nowotworze części nosowej gardła. Natomiast u osób, u których guz jest zlokalizowany w części krtaniowej, stanowi uzupełnienie zabiegu chirurgicznego. Chemioterapia jest zazwyczaj wykorzystywana jako leczenie wspomagające po operacji i napromienianiu. Z kolei terapia celowana polega na przyjmowaniu środków, które niszczą wyłącznie komórki rakowe.
Wczesne raki krtani można leczyć operacyjnie lub radioterapią, a wyniki leczenia są zbliżone. Do leczenia raka krtani, zwłaszcza przy zaawansowanych stadiach raka krtani, najczęściej stosuje się metody skojarzone, takie jak zabiegi chirurgiczne z radioterapią lub chemioterapią.
Dieta powinna być zawsze integralną częścią leczenia raka gardła. Prawidłowo zbilansowany jadłospis pacjentów chorujących na nowotwór gardła powinien zawierać większą ilość warzyw i owoców oraz zapewniać odpowiednią podaż białka, energii i antyoksydantów. Ponadto posiłki powinny być lekkostrawne. W przebiegu raka gardła mogą jednak pojawić się trudności i ból przy połykaniu. Dolegliwości te mogą spowodować utratę apetytu, a w konsekwencji spadek masy ciała, niedożywienie, a nawet kacheksję nowotworową.
W takiej sytuacji zaleca się, by posiłki miały postać półpłynną lub płynną. Dobrym rozwiązaniem są również doustne suplementy pokarmowe w formie płynów, które dostarczają do organizmu niezbędne substancje odżywcze. W gamie takich preparatów znajdziemy między innymi Supportan DRINK, który zawiera wysoką ilość białka i energii oraz kwasy tłuszczowe omega-3 poprawiające skuteczność chemioterapii. W okresie okołooperacyjnym polecane są także Fresubin Jucy DRINK oraz Fresubin Energy DRINK, zawierające łatwo przyswajalną porcję energii. Dostępne są też suplementy w formie proszku, który dodaje się do płynów i pokarmów. Jednym z nich jest Fresubin Protein Powder, będący skoncentrowanym źródłem białka.
Rokowania w przypadku raka gardła zależą przede wszystkim od lokalizacji zmian nowotworowych oraz stopnia zaawansowania choroby. Jeśli chodzi o część nosowo-gardłową, wskaźnik pięcioletniej przeżywalności wynosi zwykle nie więcej niż 60 proc. Odsetek pięcioletnich przeżyć pacjentów z nowotworem w ustnej części gardła waha się między 25 a 50 proc. Najgorsze rokowanie daje rak krtaniowej części gardła – pięć lat przeżywa około 20 proc. chorych.
Rak gardła często objawia się podobnie jak infekcje górnych dróg oddechowych, więc bywają ignorowane lub lekceważone. Niespecyficzne symptomy opóźniają wykrycie choroby we wczesnym stadium i rozpoczęcie niezbędnego leczenia. Z tego powodu wszelkie niepokojące objawy warto konsultować ze specjalistą – jak w przypadku wszystkich nowotworów, im szybciej rak gardła zostanie wykryty, tym większe są szanse na powrót do zdrowia.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
