Rak odbytu to złośliwy nowotwór końcowego otworu jelita grubego. Najczęściej diagnozowany u osób w średnim wieku. Jakie są objawy dla tego nowotworu? Jakie są przyczyny i czynniki ryzyka? Poniżej znajdziesz nie tylko odpowiedzi na te pytania, ale dowiesz się także jak przebiega diagnostyka i leczenie.
Rak odbytu jest nowotworem złośliwym końcowego otworu jelita grubego, zlokalizowanym na brzegach odbytu lub w jego kanale. Najczęściej spotykanym typem jest nowotwór płaskonabłonkowy, czyli rak brzeżny odbytu, który wywodzi się z nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Drugi typ, rzadziej występujący, ale też obserwowany, to nowotwór gruczołowy, czyli rak kanału odbytu. Nowotwór odbytu powstaje głównie u osób w wieku od 50 do 60 lat – jest siódmym najczęstszym nowotworem wśród kobiet i szóstym wśród mężczyzn. Ponadto, szacuje się, że nawet jedna czwarta chorujących na raka jelita grubego, cierpi także na nowotwór odbytu.
Skąd to powiązanie? Głównie ze względu na rozwój w sąsiednich tkankach. Rak jelita grubego rozwija się w jelicie grubym, a rak odbytu w kanale odbytu, który jest jego bezpośrednim przedłużeniem. To sąsiedztwo podnosi ryzyko, że nowotwory mogą się rozwinąć w jednym obszarze i następnie rozprzestrzenią się do drugiego. Konsekwencją jest ta przytoczona wyżej smutna statystyka, że „po raku jelita grubego występuje rak odbytu”.
Objawy raka odbytu mogą być subtelne i przez wiele lat potrafią nie dawać o sobie znać – pierwsze symptomy choroby niekiedy pojawiają się dopiero w jej bardziej zaawansowanym stadium. O nowotworze odbytu mogą świadczyć takie objawy jak:
Na bardziej zaawansowanym etapie przejawem raka odbytu, a zwłaszcza raka kanału odbytu lub raka brzegu odbytu może pojawić się wyczuwalny guz w pachwinie, który może być powiększonym węzłem chłonnym, lub wyczuwalny palcem guz w okolicy odbytu. Warto pamiętać, że podobne symptomy mogą towarzyszyć również innym schorzeniom, w tym objawom raka jelita grubego, dlatego konieczna jest dokładna diagnostyka. Chorobie mogą towarzyszyć ponadto:
Choć dokładne przyczyny rozwoju raka odbytu pozostają przedmiotem badań, istnieją pewne istotne czynniki ryzyka predysponujące do zachorowania na ten nowotwór. Ważną rolę odgrywają tu zwłaszcza uwarunkowania genetyczne – dlatego na raka odbytu szczególnie narażone są osoby, w rodzinie których stwierdzono ten nowotwór. Powstawaniu raka odbytu mogą sprzyjać też inne choroby o podłożu genetycznym i zapalnym: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, gruczolaki jelita, polipowatość rodzinna, zespół Lyncha, zespół Muira-Torre’a, zespół Turcota czy zespół Gardnera.
U większości chorych na nowotwór odbytu wykazano także zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego, czyli HPV, do którego najczęściej dochodzi drogą płciową. Wpływ na rozwój raka odbytu mają również styl życia i czynniki środowiskowe. Ryzyko zachorowania wzrasta między innymi przy nieodpowiedniej diecie, obfitującej w tłuszcze zwierzęce, czerwone mięso i smażone potrawy, a zarazem ubogiej w warzywa i owoce. Do powstania nowotworu odbytu mogą przyczyniać się też otyłość, nałogowe palenie papierosów oraz nadmierne spożywanie alkoholu.
Warto dodać, że objawy takie jak dyskomfort w okolicy odbytu mogą być mylnie przypisywane innym schorzeniom, takim jak szczelina odbytu, co podkreśla znaczenie wczesnej i dokładnej diagnostyki nowotworu w przypadku wystąpienia niepokojących objawów raka odbytu.
Pierwszy etap diagnostyki raka odbytu polega na obejrzeniu przez lekarza okolic odbytu oraz przeprowadzeniu badania proktologicznego. Jeśli lekarz potwierdzi obecność niepokojących guzków lub innych zmian, skieruje pacjenta na kolejne badania – rektoskopię czy kolonoskopię z pobraniem wycinka do oceny histopatologicznej. Jednak najdokładniejsze, a przy tym najbardziej wiarygodne wyniki daje badanie miednicy rezonansem magnetycznym. Dodatkowo, w celu oceny stopnia zaawansowania nowotworu i poszukiwania ewentualnych przerzutów, wykonuje się badania obrazowe, w tym usg jamy brzusznej oraz tomografię komputerową miednicy i klatki piersiowej.
Podstawowym sposobem leczenia raka odbytu jest operacja polegająca na miejscowym wycięciu odbytu, resekcji przedniej z pozostawieniem zwieraczy albo wycięciu brzuszno-kroczowym i wytworzeniu sztucznego odbytu. Wybór metody leczenia raka odbytu jest uzależniony od wielu czynników, w tym od stopnia zaawansowania nowotworu, a także między innymi od wieku i stanu chorego, stadium choroby oraz rozmiaru guza, jego odległości od brzegu odbytu oraz głębokości naciekania. Po operacji leczenie z reguły uzupełnia się o chemioterapię.
Zdrowa dieta jest istotna nie tylko w profilaktyce nowotworu odbytu – to także ważny element wspierający proces leczenia. Chorujący na raka odbytu powinni przede wszystkim stosować lekkostrawną dietę, bogatą w energię i białko, oraz zapewniać organizmowi niezbędną ilość płynów. Nie tak rzadko jednak pacjenci onkologiczni skarżą się na brak apetytu i łaknienia, co przyczynia się do utraty masy ciała, a w konsekwencji może prowadzić do wyniszczenia, czyli kacheksji nowotworowej.
By do tego nie dopuścić, a zarazem wspomóc terapię nowotworu, warto uzupełnić dietę o doustne suplementy pokarmowe w formie płynów. Łatwe w przyjmowaniu preparaty dostarczają do organizmu odpowiednią ilość białka, tłuszczów, węglowodanów, witamin oraz minerałów, jednocześnie pozwalając utrzymać właściwą masę ciała. Świetną propozycją będzie na przykład Supportan DRINK, zawierający duże ilości białka i energii oraz kwasy tłuszczowe omega-3. Podczas przygotowania do operacji oraz w okresie rekonwalescencji doskonałym wyborem będzie natomiast Fresubin Jucy DRINK zapewniający łatwo przyswajalną porcję energii.
Rokowania w przypadku nowotworu złośliwego odbytu zależą od kilku czynników: stadium zaawansowania choroby, wielkości guza oraz ewentualnych przerzutów do okolicznych węzłów chłonnych i dalszych tkanek lub narządów. W przypadku raka odbytu na wczesnym etapie rozwoju, gdy guz ma nie więcej niż 5 centymetrów, wyleczalność mierzona pięcioletnim okresem wolnym od choroby wynosi od 80 do 90 proc. Gdy guz nacieka na pochwę lub pęcherz moczowy, szanse na przeżycie pięciu lat ma mniej więcej połowa pacjentów. Jednak gdy nowotwór atakuje węzły chłonne, wyleczalność spada do poziomu 20-40 proc.
Rak odbytu, w tym także rak brzegu odbytu, jest nowotworem złośliwym rozwijającym się w końcowym odcinku jelita grubego. W związku z tym, że przez długi okres może nie dawać żadnych objawów, często jest wykrywany w dość zaawansowanym stadium, co utrudnia lub uniemożliwia jego skuteczne leczenie. Dlatego tak istotne istotne jest regularne poddawanie się badaniom profilaktycznym oraz niezwłocznie konsultowanie z lekarzem wszelkich niepokojących objawów raka odbytu. Wczesna diagnostyka, różnicująca go między innymi z łagodniejszymi schorzeniami, takimi jak szczelina odbytu, ma fundamentalne znaczenie dla poprawy rokowania.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
