Rak prostaty, znany inaczej jako rak gruczołu krokowego lub rak stercza, stanowi jeden z częściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. Choć wzrost świadomości zdrowotnej i nowe metody diagnostyczne przyczyniły się do wzrostu wykrywalności tego nowotworu, wciąż bywa on rozpoznawany na późnym etapie rozwoju, co znacząco komplikuje proces leczenia i rokowanie pacjentów.
Prostata jest elementem układu moczowo-płciowego mężczyzny. To narząd mięśniowo-gruczołowy, który znajduje się w części miednicy mniejszej, w okolicy krocza, pod pęcherzem moczowym, z jednej strony przywiera do przedniej ściany odbytu. Jest odpowiedzialna za produkcję wydzieliny, która wchodzi w skład nasienia i pomaga w transporcie plemników. Pełni zatem funkcję wydzielniczą i wpływa na funkcję seksualną, będąc istotnym elementem układu rozrodczego mężczyzny. Pod względem kształtu i rozmiaru prostatę dorosłego mężczyzny porównuje się do kasztana lub orzecha włoskiego. W chwili narodzin bowiem gruczoł krokowy ma wielkość ziarenka grochu – powiększa się wraz z upływem lat i docelowy rozmiar osiąga w okolicach 30. roku życia.
W kolejnych latach u zdecydowanej większości mężczyzn prostata zaczyna się powiększać. Łagodny rozrost prostaty może prowadzić do zwężenia cewki moczowej, utrudniając swobodny odpływ moczu. Przerost gruczołu krokowego może powodować uciążliwe dolegliwości, dlatego mężczyzna, który podejrzewa u siebie to schorzenie, powinien skonsultować się z lekarzem. Co więcej, typowe dla rozrostu prostaty objawy mogą być oznaką innych chorób – na przykład o wiele groźniejszego raka prostaty. Nowotwór ten z reguły rozwija się bardzo wolno, gdyż od powstania pierwszych komórek nowotworowych do wystąpienia symptomów choroby może upłynąć nawet kilkanaście lat.
Rak prostaty to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych występujących u mężczyzn, pod względem zapadalności ustępujący jedynie rakowi płuca. Według różnych źródeł naukowych, szacuje się, że co roku rozpoznaje się około 1 mln 100 tys. nowych przypadków tego nowotworu. Większość nowotworów prostaty to gruczolakoraki. Wywodzą się one z komórek gruczołów, które wytwarzają płyn prostaty, dodawany do nasienia. Inne, rzadsze rodzaje raka prostaty to:
Warto zaznaczyć, że klasyfikacja i rokowanie różnią się w zależności od typu nowotworu. Optymalne jest wczesne wykrycie raka prostaty. Jego złośliwość ocenia się przede wszystkim na podstawie skali Gleasona, a następnie w skali ISUP (International Society of Urological Pathology). System ten pomaga określić, jak agresywny jest nowotwór i jak szybko może rosnąć lub rozprzestrzeniać się.
Skala Gleasona opiera się na ocenie mikroskopowej dwóch najczęściej występujących wzorców komórek rakowych w próbce tkanki pobranej podczas biopsji prostaty. Aby ułatwić interpretację wyniku Gleasona i lepiej prognozować przebieg choroby, wprowadzono skalę ISUP, która grupuje wyniki Gleasona w pięć stopni złośliwości od 1 do 5. Specjaliści sprawdzają także inne czynniki: studium zaawansowania nowotworu, badanie PSA. Służą one do określenia ryzyka progresji choroby i zaplanowania optymalnego leczenia.
Początkowo objawy raka prostaty mogą być subtelne i łatwo je przeoczyć, co sprawia, że w wielu przypadkach pierwszym objawem raka prostaty jest dopiero zaawansowane stadium choroby. Niestety, wczesny rak stercza często przebiega bezobjawowo, co podkreśla znaczenie regularnych badań profilaktycznych, szczególnie u mężczyzn po 50. roku życia oraz tych z czynnikami ryzyka. Mimo wszystko jest kilka symptomów, które mogą zwiastować problemy z prostatą, dlatego warto potraktować je jako sygnały ostrzegawcze. Są to:
Część dolegliwości, które mogą się pojawić, jest związana z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego. On sam jednak jest schorzeniem nienowotworowym i bardzo powszechnym u starszych mężczyzn. Co za tym idzie, pojawienie się tych symptomów nie musi od razu wskazywać na raka, ale powinno zostać skonsultowane z lekarzem urologiem w celu przeprowadzenia odpowiednich badań diagnostycznych. Dopiero badanie histopatologiczne wycinka tkanki prostoty pobranego podczas biopsji jest w stanie ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć obecność komórek nowotworowych.
Na co jeszcze zwracać uwagę? Na wczesnym etapie rozwoju rak gruczołu krokowego może też przyczyniać się do znacznego osłabienia przepływu moczu oraz dolegliwości bólowych w okolicach prostaty, odczuwanych podczas siedzenia. Należy mieć świadomość, że objawy zaawansowanego raka prostaty są już znacznie poważniejsze i mogą obejmować bóle kostne (szczególnie w kręgosłupie, biodrach i miednicy), obrzęki nóg, trudności w oddawanie moczu i całkowite zatrzymanie moczu, a także ogólne osłabienie, utratę wagi i zmęczenie.
Rak prostaty w zaawansowanym stadium natomiast może dawać następujący objawy:
Rak gruczołu krokowego to nowotwór złośliwy, który może naciekać sąsiadujące tkanki, w tym pęcherzyki nasienne, szyję pęcherza moczowego czy sterczową część cewki moczowej. Jego zaawansowana postać może również dawać przerzuty – najczęściej do węzłów chłonnych miednicy, płuc oraz kości, a zwłaszcza kręgosłupa.
Choć dokładne przyczyny, dla których rak prostaty rozwija się u mężczyzn, nie są w pełni poznane, naukowcy zidentyfikowali szereg czynników, które znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia raka prostaty. Jednym z najważniejszych jest wiek – im starszy jest mężczyzna, tym większe jest ryzyko zachorowania na rak stercza. Większość przypadków diagnozuje się po 50. roku życia. Kolejnym istotnym czynnikiem jest obciążenie genetyczne. Mężczyźni, których bliscy krewni (ojciec, brat) chorowali na raka prostaty, mają znacznie wyższe ryzyko zachorowania.
Zachorowaniu na raka gruczołu krokowego może też sprzyjać niewłaściwa dieta, obfitująca w tłuszcze nasycone. W ramach profilaktyki warto więc zacząć stosować dietę antynowotworową, bogatą w antyoksydanty zwalczające wolne rodniki, która może zmniejszać ryzyko raka nawet o 30 procent. Wpływ na rozwój choroby może także mieć ekspozycja na szkodliwe substancje chemiczne – dotyczy to zwłaszcza mężczyzn pracujących w przemyśle gumowym, tekstylnym czy przy produkcji nawozów sztucznych.
Znaczenie mają także czynniki hormonalne, a zwłaszcza poziom testosteronu i innych androgenów. Otyłość również jest wymieniana jako potencjalny czynnik zwiększający ryzyko zachorowania i agresywność nowotworu.
Przy podejrzeniu problemów z prostatą, diagnostykę najlepiej rozpocząć od badania krwi z określeniem wartości PSA. Podwyższony poziom tego antygenu najczęściej wskazuje na zmiany chorobowe w obrębie gruczołu krokowego, ale nie jest jednoznaczne z rozpoznaniem raka. Zwiększone stężenie PSA może być również wynikiem łagodnego rozrostu prostaty lub zapalenia stercza.
Nieprawidłowa wartość PSA powinna być jednak wystarczającym powodem do dalszej diagnostyki. Z wynikami badania PSA należy udać się do urologa, który przeprowadzi badanie palpacyjne – oceni gruczoł palcem przez odbytnicę. Czasem urolog wykonuje też USG. Przy podejrzeniu nowotworu zleca się biopsję, która polega na pobraniu wycinków z gruczołu krokowego.
Sposób leczenia raka prostaty zależy w głównej mierze od stopnia zaawansowania choroby. Nowotwór w stosunkowo wczesnym stadium można leczyć operacyjnie – metoda ta polega na całkowitym usunięciu gruczołu krokowego. Może się to jednak wiązać z pewnymi powikłaniami – nietrzymaniem moczu lub problemami z potencją. W celu leczenia raka prostaty stosuje się także radioterapię. Przy nowotworach na zaawansowanym etapie rozwoju coraz częściej wykorzystuje się nowe metody terapeutyczne, które mogą spowolnić rozrost guza, zmniejszyć ryzyko przerzutów lub wydłużyć życie o kilka do kilkunastu miesięcy.
Dla wsparcia leczenia raka prostaty należy pamiętać o zdrowej, prawidłowo zbilansowanej, lekkostrawnej diecie. W przypadku braku apetytu i łaknienia czy zaburzeniach smaku, które nierzadko dotykają pacjentów onkologicznych, dietę warto uzupełnić o doustne suplementy pokarmowe w formie płynu. Są łatwe w przyjmowaniu i pozwalają dostarczyć do organizmu niezbędne substancje odżywcze, tym samym wspomagając utrzymanie właściwej masy ciała i zapobiegając kacheksji nowotworowej.
W chorobach nowotworowych polecanym preparatem jest Supportan DRINK, w składzie którego znajdziemy duże ilości białka i energii oraz kwasy tłuszczowe omega-3. W okresie przygotowań do operacji lub w trakcie rekonwalescencji świetnym wyborem jest Fresubin Jucy DRINK, zapewniający łatwo przyswajalną porcję energii, oraz Fresubin Energy DRINK, dostarczający białko, energię oraz kwasy tłuszczowe jednonienasycone MUFA. Dobrym rozwiązaniem jest również Fresubin Protein Powder, czyli preparat w proszku, który można dodawać do płynów lub posiłków, będący skoncentrowanym źródłem wysokiej jakości białka.
Wskaźnik przeżywalności w przypadku nowotworu prostaty jest wyjątkowo wysoki. Wpływ na to mają przede wszystkim dwa czynniki: rak gruczołu krokowego z reguły rozwija się bardzo wolno, a ponadto dobrze reaguje na leczenie, dzięki czemu wielu chorych wraca do zdrowia. Oczywiście największe szanse na wyleczenie mają wcześnie diagnozowani pacjenci, u których nowotwór jest w początkowym stadium i nie rozprzestrzenił się jeszcze do węzłów chłonnych lub innych narządów.
Rak prostaty to drugi, obok raka płuc, najczęściej występujący u mężczyzn nowotwór złośliwy. Tak samo jak w przypadku innych chorób nowotworowych, rak gruczołu krokowego może zostać całkowicie wyleczony, gdy zostanie szybko rozpoznany – dlatego tak ważne są regularne kontrole urologiczne oraz konsultacja w razie pojawienia się jakichkolwiek niepokojących symptomów.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
