Rak przełyku należy do najgroźniejszych nowotworów układu pokarmowego. Choroba ta, mimo stosunkowo rzadkiego występowania w Polsce (około 1,3 tys. przypadków rocznie), charakteryzuje się dużą agresywnością i trudnościami w leczeniu. Dla powodzenia terapii niezwykle istotne jest wczesne wykrycie nowotworu – znajomość objawów raka przełyku oraz czynników ryzyka może pomóc w szybszej diagnostyce i rozpoczęciu leczenia, co znacząco wpływa na rokowania pacjentów.
Rak przełyku to nowotwór złośliwy, atakujący górny, środkowy lub dolny odcinek przełyku. Najczęściej występującą odmianą choroby jest rak płaskonabłonkowy przełyku, zlokalizowany zwykle w górnym lub środkowym fragmencie przełyku (choć może też rozwijać się na całej długości narządu) – stanowi około 90% wszystkich nowotworów obejmujących ten narząd. Pozostałe 10% to rak gruczołowy przełyku, który zajmuje dolną część narządu. Głównym stanem predysponującym do rozwoju gruczolakoraka przełyku jest tzw. przełyk Barretta, będący następstwem przewlekłej choroby refluksowej, gdzie prawidłowy nabłonek przełyku zostaje zastąpiony nabłonkiem jelitowym.
Rak przełyku uchodzi za jeden z najbardziej agresywnych nowotworów układu pokarmowego. Cechuje się zdolnością do szybkiego tworzenia przerzutów do węzłów chłonnych, płuc oraz narządów jamy brzusznej, zwłaszcza wątroby. Z uwagi na długi bezobjawowy przebieg (proces nowotworowy trwa zazwyczaj kilka lat) większość przypadków raka przełyku diagnozowana jest dopiero w zaawansowanym stadium, co niestety odbija się na wynikach leczenia i długości przeżycia pacjentów.
Objawy raka przełyku pojawiają się zazwyczaj dopiero wtedy, gdy dochodzi do znacznego rozrostu guza i zwężenia światła przełyku. Dlatego właśnie głównym, a w 90% przypadków także pierwszym symptomem nowotworu są zaburzenia połykania, czyli dysfagia. Dolegliwości mogące sugerować rozwój raka przypominają te, które towarzyszą skurczowi przełyku, w tym przypadku jednak obserwuje się stopniowe nasilenie dolegliwości bólowych oraz progresję problemów z przełykaniem. Wyróżniamy cztery stopnie dysfagii:
Wśród pozostałych symptomów raka przełyku wymienia się ból pojawiający się podczas połykania, który promieniuje aż do pleców (tzw. odynofagia), wymioty, zapalenie płuc będące wynikiem zarzucania treści żołądkowej, bóle nadbrzusza oraz bardzo nieprzyjemny oddech. Zaawansowane stadium choroby może objawiać się też krwawymi wymiotami, pluciem krwią, chrypką wywołaną przez naciekanie guza na nerwy krtani oraz przetoką przełykowo-oskrzelową. Z powodu problemów z przełykaniem pożywienia u wielu pacjentów dochodzi także do znacznego spadku masy ciała.
Za główną przyczynę raka przełyku uznaje się nadużywanie wysokoprocentowego alkoholu oraz palenie tytoniu, szczególnie rozpoczęte w młodym wieku. Substancje rakotwórcze zawarte w dymie tytoniowym, głównie nitrozoaminy, działają drażniąco na błonę śluzową przełyku, a ryzyko zachorowania wzrasta proporcjonalnie do liczby wypalanych papierosów i czasu trwania nałogu. Do pozostałych czynników zwiększających prawdopodobieństwo rozwoju nowotworów złośliwych przełyku zalicza się:
Biorąc pod uwagę powyższe, zapobieganie rakowi przełyku opiera się głównie na modyfikacji stylu życia – zaprzestaniu palenia tytoniu, ograniczeniu spożywania alkoholu, leczeniu otyłości oraz wprowadzeniu zdrowej diety bogatej w świeże owoce i warzywa.
Przed wdrożeniem specjalistycznego leczenia raka przełyku niezbędne jest właściwe rozpoznanie choroby, ocena ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz stopnia odwodnienia i niedożywienia. W ramach diagnostyki sprawdza się również stan węzłów chłonnych nad obojczykami i w szyi. Należy też zweryfikować, czy u chorego występuje kaszel, chrypka oraz doszło do powiększenia wątroby. Przy problemach z przełykaniem zleca się wykonanie gastroskopii, czyli badania endoskopowego przełyku i żołądka. W trakcie badania lekarz pobiera wycinek do badań histopatologicznych. Ta metoda pozwala także na ujawnienie zmian nowotworowych we wczesnym stadium.
Diagnostyka raka przełyku może obejmować również:
Sposób leczenia raka przełyku dobiera się przede wszystkim na podstawie stopnia zaawansowania choroby. Gdy stan pacjenta na to pozwala, a nowotwór jest na wczesnym etapie rozwoju, najczęściej przeprowadza się ezofagektomię – operację polegającą na usunięciu przełyku. Jest to bardzo poważny zabieg chirurgiczny, wymagający nawet trzech osobnych dostępów operacyjnych: z jamy brzusznej, klatki piersiowej i szyi. Odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego następuje poprzez zespolenie pozostałego fragmentu przełyku z żołądkiem wciągniętym do klatki piersiowej lub wykorzystanie fragmentu jelita grubego. Do zabiegu kwalifikowani są pacjenci, u których nie stwierdzono obecności przerzutów odległych, a nowotwór nie nacieka ważnych struktur sąsiadujących z przełykiem (tchawicy, aorty, osierdzia).
Jeżeli na leczenie operacyjne jest już za późno, zwykle stosuje się radioterapię radykalną albo leczenie skojarzone raka przełyku, polegające na wdrożeniu radio- lub radiochemioterapii przed zabiegiem operacyjnym. Gdy choroba jest bardzo zaawansowana, nierzadko pozostaje jedynie leczenie paliatywne lub zachowawcze. Z kolei w celu ułatwienia pacjentowi przełykania najczęściej przeprowadza się laserowe udrożnienie przełyku i stosuje radioterapię.
Prawidłowo skomponowana, zdrowa dieta to nieodłączne wsparcie terapii każdej choroby nowotworowej. W przypadku raka przełyku jej stosowanie jest jednak znacznie utrudnione, zwłaszcza przy nasilonych trudnościach z przełykaniem pokarmów. By uniknąć drastycznej utraty masy ciała oraz stymulować siły obronne organizmu, warto sięgnąć po żywność specjalnego przeznaczenia medycznego w formie doustnych suplementów pokarmowych. Mogą one mieć postać płynu, dlatego są bardzo łatwe w przyjmowaniu, a przy tym dostarczają do organizmu niezbędną ilość energii oraz składników odżywczych, w tym białek, tłuszczów i węglowodanów.
Pacjentom onkologicznym szczególnie polecany jest preparat Supportan DRINK, który cechuje się wysoką zawartością białka i energii oraz obecnością kwasów tłuszczowych omega-3, wspierających działanie chemioterapii. Przed zabiegiem operacyjnym lub po jego przebyciu, gdy zalecana jest dieta płynna, świetnym rozwiązaniem jest Fresubin Jucy DRINK, dostarczający łatwo przyswajalną porcję energii. W okresie okołooperacyjnym bardzo dobrym wyborem będzie też Fresubin Energy DRINK zapewniający organizmowi dużą ilość energii, białka oraz kwasów tłuszczowych jednonienasyconych MUFA. W okresie rekonwalescencji sprawdzi się także Fresubin Protein Powder – to skoncentrowane źródło wysokiej jakości białka w formie proszku, który można dodawać do płynów lub posiłków. W przypadku nasilonych zaburzeń połykania lekarz może natomiast zalecić żywienie pacjenta przez sondę żołądkową.
Czy rak przełyku jest wyleczalny? Odpowiedź zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby, lecz niestety rokowania nie są dobre. Tylko około 5–10% spośród wszystkich osób, u których zdiagnozowano nowotwór przełyku, przeżywa kolejnych 5 lat. Jedynie wczesne rozpoznanie raka przełyku i szybkie rozpoczęcie leczenia zwiększa szanse na powrót do zdrowia, dlatego w razie wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów, jak kłopoty z przełykaniem czy uporczywa zgaga, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
