Świadomość społeczna na temat raka szyi – a pod nazwą tą kryje się cała grupa nowotworów różnych narządów – jest stosunkowo niewielka, co niestety przekłada się na ignorowanie objawów i opóźnienie diagnozy. Jest to o tyle ważny problem, że liczba zachorowań rośnie, a ponadto ze względu na umiejscowienie nowotwory szyi znacząco obniżają jakość życia i wywołują negatywne skutki psychologiczne. Narządy takie jak krtań, gardło czy język biorą udział w jedzeniu, oddychaniu, mówieniu, a więc bardzo istotnych funkcjach życiowych. Umiejętność rozpoznania wczesnych symptomów raka szyi radykalnie zwiększa szanse całkowitego wyleczenia. Jak wyglądają objawy tego nowotworu i kiedy udać się do lekarza?
Rak szyi to ogólne określenie, którym opisuje się nowotwory występujące w obrębie szyi. Częściej można spotkać się z pełną nazwą – nowotwory głowy i szyi. Termin ten stosuje się w odniesieniu do wszystkich nowotworów zlokalizowanych w obrębie głowy i szyi; wyjątek stanowią guzy mózgu i gałki ocznej. Choroby klasyfikuje się do jednej grupy, ponieważ rozwijają się w podobny sposób i dają zbliżone objawy – początkowo sugerujące przeziębienie, co utrudnia i opóźnia postawienie diagnozy na wczesnym etapie.
Choroby zaliczane do grupy nowotworów głowy i szyi to między innymi:
Rak szyi może też rozwinąć się w tarczycy oraz gruczołach przytarczycowych, kościach, skórze czy tkance miękkiej. Większość (ok. 85– 90%) złośliwych nowotworów głowy i szyi to raki płaskonabłonkowe.
Nowotwór szyi zwykle daje niespecyficzne objawy, które mogą nasuwać skojarzenia z innymi, niegroźnymi schorzeniami czy infekcjami. Pierwsze symptomy raka szyi często przypominają przeziębienie, alergię czy refluks żołądkowy, przez co bywają bagatelizowane. Jakie niepokojące objawy mogą sugerować rozwój jednego z nowotworów głowy i szyi?
Ponieważ guz może być umiejscowiony w różnych narządach, symptomy nowotworu głowy i szyi również są zróżnicowane. Biorąc pod uwagę pierwotną lokalizację raka, do objawów należą:
Kiedy więc należy zgłosić się do lekarza? Do specjalisty (laryngologa, chirurga szczękowo-twarzowego lub stomatologa) powinniśmy niezwłocznie udać się, jeśli zauważymy jeden z poniższych objawów utrzymujący się przez okres 3 tygodni:
Z danych Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że rak głowy i szyi to siódmy najczęściej występujący nowotwór na świecie. Rocznie notuje się około 600 tysięcy nowych przypadków – w Polsce stanowią one około 8% wszystkich nowotworów u mężczyzn i 5% u kobiet, choć zdaniem lekarzy dane te są zaniżone. Co więcej, rak głowy i szyi jest diagnozowany coraz częściej – w ciągu 10 lat liczba rozpoznanych przypadków w Polsce wzrosła o 25%.
Wśród głównych przyczyn raka szyi i głowy wymienia się palenie papierosów oraz nadmierne spożywanie alkoholu. Przykładowo ryzyko zachorowania na raka krtani rośnie aż 20 razy w przypadku nałogowych palaczy w porównaniu do osób niepalących. W ostatnim czasie obserwuje się jednak zmianę profilu pacjentów zapadających na tego typu nowotwory – wcześniej dotykały one przede wszystkim mężczyzn w starszym wieku, obecnie chorują też osoby w średnim wieku i młode, które nie palą ani nie nadużywają alkoholu. W takich przypadkach przyczyną rozwoju raka szyi i głowy najczęściej jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV, który jest przenoszony między innymi drogą płciową.
Ryzyko raka głowy i szyi mogą zwiększać również takie czynniki jak źle zbilansowana dieta z niedoborem witamin i innych składników odżywczych, infekcje wirusowe, ekspozycja na promieniowanie UV, a nawet mechaniczne drażnienie błon śluzowych (przykładowo źle dopasowana proteza zębowa) czy niedostateczna dbałość o higienę jamy ustnej.
Podstawą diagnostyki raka szyi i głowy jest dokładny wywiad lekarski oraz badanie fizykalne. Podczas wizyty laryngolog powinien przeprowadzić obszerny wywiad oraz sprawdzić, czy w obszarze gardła, krtani, jamy ustnej, nosa czy uszu nie pojawiły się widoczne zmiany mogące sugerować nowotwór. Jeśli lekarz podejrzewa raka w obrębie szyi lub głowy, kieruje pacjenta na dalsze badania, które pozwolą potwierdzić diagnozę oraz określić charakter i stopień zaawansowania choroby. Najczęściej zlecane badania to:
Po rozpoznaniu raka szyi specjalista dobiera odpowiednie metody leczenia. W zależności od rodzaju i stadium rozwoju nowotworu zastosowane może zostać leczenie chirurgiczne i/lub radioterapia. Chemioterapię w tym przypadku traktuje się jako terapię indukcyjną w celu zmniejszenia masy guza przed operacją lub naświetlaniem. W przypadku nowotworów głowy i szyi wykorzystuje się także immunoterapię, która pobudza układ odpornościowy do walki z chorobą. Co bardzo ważne, im szybciej rak zostanie wykryty, tym większe są szanse na wdrożenie skutecznego leczenia.
Dieta powinna być zawsze nieodłączną częścią leczenia nowotworów głowy i szyi. Jadłospis pacjentów cierpiących na raka szyi powinien składać się z lekkostrawnych posiłków, bogatych w warzywa i owoce, zapewniające niezbędną podaż białka, energii i antyoksydantów. Należy jednak mieć na uwadze, że w przebiegu nowotworu szyi często pojawiają się trudności i ból przy połykaniu, które mogą spowodować utratę apetytu, spadek masy ciała, niedożywienie, a nawet kacheksję nowotworową.
W takiej sytuacji zaleca się stosowanie diety półpłynnej lub płynnej. Kluczowe w procesie leczenia substancje odżywcze pomogą również dostarczyć doustne suplementy pokarmowe w formie płynów. Wśród takich preparatów znajdziemy między innymi Supportan DRINK, który zawiera wysoką ilość białka i energii oraz kwasy tłuszczowe omega-3, korzystnie wpływające na skuteczność chemioterapii. W okresie okołooperacyjnym polecane są także Fresubin Jucy DRINK oraz Fresubin Energy DRINK, które są źródłem łatwo przyswajalnej energii.
Rokowania przy nowotworach szyi i głowy są uzależnione przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Im wcześniej zostanie postawiona prawidłowa diagnoza, tym większe są szanse na przeżycie i powrót do zdrowia. Szanse na wyleczenie raka szyi w pierwszym stadium sięgają aż 95%! Niestety jednak, częściowo z powodu niskiej świadomości społecznej, częściowo – niespecyficznych objawów, nowotwory z tej grupy często są rozpoznawane w późnym stadium, gdy dostępne jest jedynie leczenie paliatywne, pozwalające na złagodzenie objawów i dolegliwości towarzyszących chorobie.
Choroba coraz częściej dotyka osoby młode, a jej pierwsze, przypominające infekcję górnych dróg oddechowych objawy nierzadko są bagatelizowane. Szybka diagnoza zwiększa jednak szanse na wyleczenie, dlatego w razie pojawienia się niepokojących symptomów, które utrzymują się przez dłuższy czas, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Bardzo ważna jest również profilaktyka – przede wszystkim pozbycie się niezdrowych nawyków takich jak palenie tytoniu czy nadmierne spożywanie alkoholu, prawidłowe odżywianie i regularna aktywność fizyczna, regularne badania oraz szczepienia przeciwko wirusowi HPV.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
