>
>
Rola białka w żywieniu chorych na nowotwory

Rola białka w żywieniu chorych na nowotwory

Pacjenci cierpiący na choroby nowotworowe są narażeni na występowanie zaburzeń  w zakresie stanu odżywienia, w związku z czym wymagają specjalnej modyfikacji diety (1). Celem żywienia w trakcie choroby nowotworowej jest przede wszystkim przeciwdziałanie lub zahamowanie procesu wyniszczenia nowotworowego (2). Z tego względu niezwykle ważnym elementem żywienia pacjentów onkologicznych jest spożycie przez nich odpowiedniej ilości białka. Zbyt niska jego podaż może skutkować nieprawidłowościami w funkcjonowaniu układu immunologicznego i zaburzeniami odnowy białek w ustroju.

Białko – charakterystyka i funkcje

Białka to wielkocząsteczkowe związki organiczne złożone z aminokwasów. Wyróżnia się aminokwasy endogenne oraz egzogenne. Aminokwasy endogenne mogą być produkowane przez organizm. Aminokwasy egzogenne nie mogą być produkowane przez organizm, stąd muszą być dostarczone do ustroju z zewnątrz (3, 4).

Zdrowy człowiek wymienia w ciągu doby 1-2% całkowitej ilości białka. Miarą obrotu metabolicznego białka jest bilans azotowy, który określa ilość azotu przyswojonego w ciągu doby do azotu wydalonego. Może być on równoważny, dodatni lub ujemny, jak ma to miejsce w procesie wyniszczenia nowotworowego (4).

Biała spełniają w organizmie człowieka szereg istotnych funkcji, m. in.:

  • strukturalne – są podstawowym elementem budowy komórek i tkanek,
  • katalityczne – katalizują przebieg reakcji biochemicznych wewnątrz organizmu,
  • transportowe – pełnią rolę transporterów,
  • stabilizujące pH – uczestniczą w utrzymaniu prawidłowej równowagi kwasowo-zasadowej,
  • hemostatyczne – uczestniczą w procesie krzepnięcia krwi,
  • hormonalne – są składnikiem wielu hormonów,
  • odpornościowe – uczestniczą w procesach immunologicznych.

W przebiegu choroby nowotworowej szczególne znaczenie odgrywa funkcja naprawcza białek. Wspomaga ono gojenie ran, proces powstawania blizn, zapewnia regenerację tkanek zniszczonych w następstwie leczenia onkologicznego (4, 5). Zwiększone spożycie białka w trakcie choroby nowotworowej sprzyja uzyskaniu dodatniego bilansu azotowego, co przekłada się na anabolizm białek mięśniowych (6).

Duże znaczenie w przebiegu choroby nowotworowej odgrywają również poszczególne aminokwasy (7). Glutamina może przyczynić się do zmniejszenia częstości zakażeń i skrócenia czasu pobytu w szpitalu poprzez zwiększenie liczby limfocytów i produkcji immunoglobulin.  Arginina może przyczynić się do zmniejszenia powikłań infekcyjnych, natomiast leucyna i izoleucyna sprzyja odwracaniu ujemnego bilansu azotowego.

 Źródła białka w diecie

Białko może być dostarczane do organizmu z różnych źródeł. Wyróżnia się białka pełnowartościowe i niepełnowartościowe. Białka pełnowartościowe są to białka pochodzenia zwierzęcego, które charakteryzują się dobrym składem aminokwasowym i co za tym idzie wysoką wartością odżywczą. Źródłem takiego rodzaju białka są jaja, mleko i produkty mleczne, mięso.

Białko niepełnowartościowe nie zawierają wszystkich niezbędnych aminokwasów, przez co nie są w pełni wykorzystywane dla potrzeb organizmu. Do białek niepełnowartościowych zaliczana jest większość białek pochodzenia roślinnego. Największą wartością odżywczą charakteryzują się białka nasion soi, orzechów, roślin strączkowych. Ze względu na obecność błonnika, inhibitorów enzymów trawiennych białka pochodzenia roślinnego charakteryzują się niższym stopniem strawności (7, 8, 9).

W doustnych suplementach pokarmowych i przemysłowych dietach dojelitowych źródłem białka są kazeinowe i serwatkowe frakcje białek mleka krowiego, białko soi i grochu, owoalbuminy z jaj, żelatyna (hydrolizat kolagenu), hydrolizaty aminokwasów pochodzących z mięsa np. kurczaka, dodatek pojedynczych aminokwasów, np. lizyny, aminokwasów rozgałęzionych, glutaminy, argininy (10).

Zapotrzebowanie na białko

Podaż białka dla zdrowych dorosłych powinna wynosić ok 0,9 g/kg m. c./dobę lub 10-20% całkowitej energetyczności diety. U osób starszych podaż białka powinna wzrosnąć do 1-1,2 g/kg m. c./dobę lub 15-20% całkowitej energetyczności diety (8).

Zalecenia dotyczące podaży białka w chorobie nowotworowej są niejednoznaczne i wahają się między 1 a 2 g/ kg m. c./dobę. Podaż białka powinna zależeć od stanu metabolicznego pacjenta, jego aktywności ruchowej i innych parametrów (11, 12, 13). Europejskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego i Metabolizmu zaleca, aby spożycie białka na dobę wynosiło od 1 do 1,5 g/ kg m. c./ dobę (14).

U osób z prawidłową czynnością nerek spożycie białka może wynieść 2 g/ kg m. c/ dobę i więcej jest bezpieczne (15). U pacjentów z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek podaż białka nie powinna przekraczać odpowiednio 1,2 g/ kg m. c./ dobę (16).

Diety przemysłowe źródłem białka

W niektórych sytuacjach klinicznych wymagana jest podaż diet przemysłowych, które mogą być uzupełnieniem diety kuchennej lub stanowić wyłączne źródło pożywienia. Obecnie na rynku farmaceutycznym dostępne są diety o podwyższonej zawartości białka. Przykładem takiej diety jest preparat Supportan DRINK, który jest dietą wysokoenergetyczną i wysokobiałkową. Zawiera aż 20 g białka w 1 butelce i jest dostępny w trzech wersjach smakowych (17).

Leczenie pacjentów z chorobą nowotworową powinno mieć charakter interdyscyplinarny. Prawidłowe postępowanie żywieniowe i właściwa podaż białka może mieć fundamentalne znaczenie w całym procesie leczniczym. Wymaga jednak wysoce zindywidualizowanego podejścia.

 

Mgr Filip Biernacki, dietetyk kliniczny

 

Literatura:

  1. Pressoir M, Desne S, Berchery D, Rossignol G, Poiree B, Meslier M, et al.Prevalence, risk factors and clinical implications of malnutrition in FrenchComprehensive Cancer Centres. Br J Cancer 2010;102(6):966-71.
  2. Kaczmarek-Borowska B, Hoczela I. Leczenie żywieniowe w chorobach nowotworowych. Przegląd Medyczny Uniwer-sytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2010.
  3. Gawęcki J (red.).: Żywienie człowieka. Podstawy Nauki o żywieniu. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2011.
  4. Bańkowski E.: Biochemia. Podręcznik dla studentów uczelni medycznych. Wydanie II. Elsevier Urban&Partner. Wrocław 2009.
  5. Cichosz G, Czeczot H. Kontrowersje wokół białek diety. Pol Merk Lek 2013; 210: 397-401.
  6. Baracos VE. Skeletal muscle anabolism in patients with advanced cancer.Lancet Oncol 2015;16:13-4.
  7. Jarosz M. Praktyczny podręcznik dietetyki. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010.
  8. Jarosz M.: Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i Żywienia. Warszawa 2017.
  9. Gertig H., Przysławski J.: Bromatologia. Zarys nauki o żywności i żywieniu. PZWL. Warszawa 2007.
  10. Kłęk S, Kapała A. Nutritional treatment. Oncol Clin Pract 2018; 14.
  11. Barrera R. Nutritional support in cancer patients. J Parent Enter Nutr2002;26(5 Suppl.):563-71.
  12. Baracos VE. Meeting the aminoacid requirements for protein anabolism incancer cachexia. In: Mantovani G, editor. Cachexia and wasting. A modernapproach. Springer Milan; 2006. p. 631-4.
  13. Guadagni M, Biolo G. Effects of inflammation and/or inactivity on the needfor dietary protein. Curr Opin Clin Nutr Metab Care 2009;12:617-22
  14. Arends J, et al., ESPEN guidelines on nutrition in cancer patients, Clinical Nutrition 2016.
  15. Martin WF, Armstrong LE, Rodriguez NR. Dietary protein intake and renalfunction. Nutr Metab Lond 2005 Sep 20;2:25.
  16. Cano N, Fiaccadori E, Tesinsky P, Toigo G, Druml W, DGEM (German Societyfor Nutritional Medicine), et al. ESPEN guidelines on enteral nutrition: adultrenal failure. Clin Nutr 2006;25:295-310.
  17. https://mojfresubin.pl/kategoria/onkologia,0.html

Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą

 

Share on facebook
Udostępnij na Facebooku
Share on twitter
Tweetnij
Share on linkedin
Udostępnij na Linkedin
Share on email
Wyślij e-mail
Share on print
Drukuj

Interesuje Cię temat żywienia klinicznego?

Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.

Poznaj nasze produkty

Diben DRINK
Diben DRINK
Cukrzyca
Fresubin Renal DRINK
Fresubin Renal DRINK
Niewydolność nerek
Fresubin Hepa DRINK
Fresubin Hepa DRINK
Niewydolność wątroby
Frebini Energy DRINK
Frebini Energy DRINK
Dla dzieci
Fresubin Protein POWDER
Fresubin Protein POWDER
Wysokie zapotrzebowanie na białko
Fresubin Protein Energy DRINK
Fresubin Protein Energy DRINK
Choroby wieku podeszłego

Mogą Cię zainteresować:

Depresja – czy to tylko brak energii? Jak leczyć i gdzie się udać

Depresja – czy to tylko brak energii? Jak leczyć i gdzie się udać

Chroniczne zmęczenie – brak energii, bezsenność, a może przepracowanie? Sprawdź, co Ci dolega

Chroniczne zmęczenie – brak energii, bezsenność, a może przepracowanie? Sprawdź, co Ci dolega

Nietrzymanie moczu u kobiet i u mężczyzn, czyli jak pozbyć się powszechnego i niekomfortowego problemu?

Nietrzymanie moczu u kobiet i u mężczyzn, czyli jak pozbyć się powszechnego i niekomfortowego problemu?

Kupuj nasze produkty na mojFresubin.pl