>
>
Zastosowanie preparatów typu FSMP oraz żywienia dojelitowego u pacjentów z nowotworem głowy i szyi poddanych leczeniu radykalnemu.

Zastosowanie preparatów typu FSMP oraz żywienia dojelitowego u pacjentów z nowotworem głowy i szyi poddanych leczeniu radykalnemu.

Wstęp

Nowotwory narządów głowy i szyi stanowią istotny problem kliniczny i społeczny nie tylko na świecie, ale także w Polsce. Termin „nowotwory obszaru głowy i szyi” dotyczy grupy nowotworów pierwotnie wywodzących się z następujących narządów: jamy ustnej, wargi, gardła, zatoki oboczne nosa, jamy nosa, gruczoły ślinowe, ucho. Głównymi metodami radykalnego leczenia osób z rozpoznanym rakiem narządów głowy i szyi są leczenie chirurgiczne oraz radioterapia (również radio-chemioterapia).

 

Stan odżywienia i sposób żywienia chorych

Zarówno rozwój choroby jak i zastosowane metody leczenia mają ogromny wpływ na funkcjonowanie chorych. Zaburzenia stanu odżywienia i sposobu żywienia często poprzedzają rozpoznanie choroby, a także towarzyszą pacjentom w trakcie leczenia. Pacjenci po zabiegach operacyjnych w obszarze narządów głowy i szyi mogą doświadczać m.in. problemów z gryzieniem kęsów pokarmowych, trudności w utworzeniu kęsów pokarmowych, problemów z połykaniem kęsów pokarmowych oraz problemów z odczuwaniem smaku i zapachu. W trakcie radykalnej radioterapii, w zależności od nasilenia odczynu popromiennego, pacjenci doświadczają zaburzeń związanych z funkcją połykania pokarmów: dysfagii, odynofagii, afagii, a także utraty apetytu. Opisane wyżej problemy przekładają się na utratę masy ciała i ryzyko rozwoju niedożywienia. Niedożywienie związane jest ze słabszą odpowiedzią na zastosowane leczenie, zwiększa ryzyko przerwania leczenia przeciwnowotworowego lub wymusza zmniejszenie dawki chemioterapii lub radioterapii lub wręcz dyskwalifikuje pacjenta z danej metody leczenia.

 

Opieka dietetyczna i zastosowanie FSMP

Pacjenci z nowotworem głowy i szyi wymagają regularnej opieki dietetycznej, stosowania preparatów typu FSMP (ang. FSMP – food for special medical purposes) oraz bardzo często włączenia żywienia dojelitowego przez sztuczny dostęp (PEG- przezskórna endoskopowa gastrostomia lub zgłębnik). Ma to znaczący wpływ na poprawę wyników leczenia jak i na jakość życia pacjenta.

 

W momencie rozpoczęcia radykalnej radioterapii oprócz szczegółowych zaleceń dietetycznych pacjenci otrzymują zalecenie dotyczące wdrożenia właściwej suplementacji. Wszystkim pacjentom zaleca się przyjmowanie kompletnego, wysokoenergetycznego i wysokobiałkowego preparatu typu FSMP. W praktyce stosowane są również preparaty z dodatkiem kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3.

 

FSMP to produkty o standardowym lub specjalnym składzie przeznaczone do dietetycznego odżywiania pacjentów. Zastosowanie FSMP wskazane jest
u pacjentów niedożywionych lub zagrożonych niedo­żywieniem. FSMP mają szereg zalet: są skoncentrowanym źródłem energii, objętość produktu wynosi zazwyczaj 200 ml, co znacznie ułatwia przyjęcie preparatu pacjentowi z jadłowstrętem, uczuciem wczesnej sytości czy dysfagią. Skład preparatu można w bardzo precyzyjny sposób dostosować do stanu klinicznego pacjenta. Preparaty są wygodne w stosowaniu, od razu gotowe do spożycia. W praktyce klinicznej niezwykle istotne jest przekazanie pacjentowi w jakim celu i w jaki sposób powinien przyjmować preparaty FSMP. Preparaty należy pić powoli (ok. 30-60 min), w małych porcjach. FSMP można mieszać z żywnością, rozcieńczać płynami lub przyjmować bezpośrednio. Właściwe przyjmowanie FSMP zmniejsza ryzyko pojawienia się niepożądanych skutków ubocznych.

 

Żywienie dojelitowe

U pacjentów z nowotworem głowy i szyi, u których lekarz lub dietetyk obserwuje rozwój dysfagii i spadek możliwości realizacji dobowego zapotrzebowania białkowo-energetycznego poniżej 60% wprowadzane jest żywienie dojelitowe przez dostęp sztuczny. Część pacjentów przed rozpoczęciem radioterapii ma wytworzony PEG. W sytuacji braku tego dostępu zakładana jest sonda nosowo-żołądkowa. Żywienie eneteralne jest kontynuowane do momentu aż pacjent będzie mógł skutecznie odżywiać się drogą doustną, co może trwać nawet do kilku miesięcy po zakończonym leczeniu onkologicznym.

 

Tak jak w przypadku FSMP istnieje szeroki wybór przemysłowych diet dojelitowych. Dietę należy dobrać indywidualnie, tak by jej energetyczność i zawartość makro- i mikroskładników była dostosowana do zapotrzebowania i aktualnego stanu klinicznego pacjenta.  W żywieniu dojelitowym w większości sytuacji korzystamy z diet wysokobiałkowych lub wysokoenergetycznych, tak by dostarczyć pacjentowi ok. 30 kcal/kg masy ciała. Żywienie dojelitowe może być podawane w bolusach (zazwyczaj 100-300 ml) przy użyciu strzykawki lub we wlewie ciągłym przy użyciu pompy enteralnej.

 

Należy podkreślić,
że w żywieniu dojelitowym przez sztuczny dostęp nie zaleca się stosowania płynnej diety kuchennej z powodu trudności oceny jej ksloryczności oraz w związku z ryzykiem zakażenia bakteryjnego.

 

W żywieniu dojelitowych u pacjentów z nowotworem głowy i szyi najczęściej korzystamy z diet wysokoenergetycznych, wysokobiałkowych, a także immunomodulujących z dodatkiem kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3.

 

Podsumowanie

Multidyscyplinarne podejście do opieki nad pacjentem, w tym wsparcie żywieniowe
i zapewnienie skutecznej drogi odżywiania, jest niezbędnym elementem leczenia
i pozytywnie wpływa na stan odżywienia i jakość życia pacjentów z nowotworami obszaru głowy i szyi poddanych leczeniu radykalnemu.

Agnieszka Surwiłło-Snarska

dr n. med. i n. o zdr. Nutrition Specialist at Cancer Centre

 

Piśmiennictwo:

  1. Kawecki A, Nawrocki S. Nowotwory nabłonkowe narządów głowy i szyi. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych, 2014.
  2. Citak E, Tulek Z, Uzel O. Nutritional status in patients with head and neck cancer undergoing radiotherapy: a longitudinal study. Support Care Cancer. 2019; 27(1): 239-247.
  3. Arends J, Bachmann P, Baracos V, et al. ESPEN guidelines on nutrition in cancer patients. Clinical Nutrition. 2017; 36(1): 11-48.
  4. Greco E, Simic T, Ringash J, et al. Dysphagia Treatment for Patients With Head and Neck Cancer Undergoing Radiation Therapy: A Meta-analysis Review. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2018; 10 (2): 421-444.
  5. Ravasco P, Monteiro-Grillo I, Marques VP, Camilo ME. Impact of nutrition on outcome: a prospective randomized controlled trial in patients with head and neck cancer undergoing radiotherapy. Head Neck. 2005; 27: 659-68.
  6. Kłęk S, Kapała A, Surwiłło-Snarska A et al. Leczenie żywieniowe w onkologii. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2023.

Interesuje Cię temat żywienia klinicznego?

Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.

Podziel się tym artykułem:

Udostępnij na Facebooku
Tweetnij
Udostępnij na Linkedin
Wyślij e-mail

Powiązane produkty:

frebini-energy-drink
Frebini Energy DRINK
Dla dzieci
Fresubin-energy-drink
Fresubin Energy DRINK
Okres okołooperacyjny

Dbaj o siebie!

Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.

Mogą Cię zainteresować:

Poznaj nasze produkty

Fresubin_PlantBasedDrink_200ml_frontal_Vanilla_Jun2023_PL
Fresubin Plant Based Drink
Żywność medyczna zwierająca w 100% roślinne składniki
Fresubin-energy-drink
Fresubin Energy DRINK
Okres okołooperacyjny
Fresubin protein Poziomka
Fresubin Protein Energy DRINK
Choroby wieku podeszłego
supportan-drink
Supportan DRINK
Onkologia
Diben-DRINK
Diben DRINK
Cukrzyca
fresubin-2-kcal-hp
Fresubin 2 kcal HP
dojelitowy
Rak szyi – objawy, przyczyny, dieta, leczenie i rokowania. Jak rozpoznać pierwsze objawy nowotworu szyi?

Zapisz się do newslettera

Nie przegap nowości na Żywienie ma znaczenie.
Bądź na bieżąco z wiedzą dotyczącą żywienia klinicznego.

Zgoda na przetwarzanie danych według polityki prywatności*