Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) to przewlekła choroba zaliczana do grupy nieswoistych zapaleń jelit. W jej przebiegu pojawia się stan zapalny błony śluzowej jelita grubego, a w cięższych przypadkach owrzodzenia. Jakie objawy mogą wskazywać na wrzodziejące zapalenie jelita grubego? Jakie są przyczyny choroby? Jak wygląda leczenie i czy dieta może pomóc? Poznaj odpowiedzi na te pytania, czytając poniższy artykuł.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba należąca do grupy nieswoistych chorób zapalnych jelit. Charakteryzuje się procesem zapalnym, obejmującym błonę śluzową jelita grubego: odbytnicę lub odbytnicę i okrężnicę. W poważniejszych przypadkach dochodzi do powstania owrzodzeń.
Dolegliwość ma charakter przewlekły. Okresy remisji są tutaj przerywane ostrymi nawrotami. Pierwsze objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego mogą pojawić się w młodym wieku, zwykle pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Niekiedy jednak dolegliwość atakuje osoby w wieku 55 – 65 lat. Szacuje się, iż w Polsce na wrzodziejące zapalenie jelita grubego zapada około 700 pacjentów w ciągu roku.
Niestety, ciężko o jednoznaczne wskazanie przyczyny występowania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. W przebiegu choroby obserwuje się aktywność układu odpornościowego w obrębie jelit w postaci licznych komórek odpowiedzi immunologicznej, jednak antygen wyzwalający tę odpowiedź pozostaje nieznany.
Pewne jest jednak, że chorobie sprzyjają predyspozycje genetyczne. Jeśli któryś z członków rodziny zmagał się z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, wówczas istnieje spore prawdopodobieństwo, iż choroba zaatakuje również dzieci czy rodzeństwo chorego.
Różne czynniki mogą wywierać wpływ na rozwój dolegliwości i nawroty choroby. Należą do nich między innymi:
Do podstawowych objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego – w początkowej fazie dolegliwości – zaliczyć należy przede wszystkim biegunkę z domieszką śluzu i krwi w kale. Często występują również silne bóle brzucha i uczucie parcia na stolec. To ostatnie spowodowane jest zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego. Pojawić mogą się również tzw. stolce parskające, a więc wypróżnienia z jednoczesnym wydalaniem gazów.
Poza dolegliwościami gastrycznymi pacjenci uskarżają się również na inne objawy choroby: okresową gorączkę lub stan podgorączkowy, ogólne osłabienie, brak apetytu, zmniejszenie masy ciała, obniżony poziom odporności organizmu.
W cięższych przypadkach może wystąpić niedokrwistość, tachykardia oraz odwodnienie, spowodowane licznymi wypróżnieniami. W czasie nawrotu choroby liczba wypróżnień może dochodzić nawet do 20 na dobę.
Lekarz stwierdza wrzodziejące zapalenie jelita grubego na podstawie wywiadu z pacjentem oraz badań diagnostycznych. Istotne są informacje dotyczące objawów i częstości ich występowania oraz predyspozycji genetycznych.
Badania diagnostyczne mają na celu wykluczenie infekcyjnej przyczyny objawów. Wykonuje się badanie kału, w tym posiew, oraz badania laboratoryjne krwi. Do jednego z najważniejszych badań należy endoskopia jelita grubego, dzięki której można uzyskać obraz jelita i sprawdzić obecność stanów zapalnych i owrzodzeń.
Sposoby leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego uzależnione są od postaci choroby. Dolegliwości mogą bowiem mieć różne nasilenie. Przede wszystkim wdrożone zostaje leczenie farmakologiczne. Przewlekłe leczenie podtrzymujące ma na celu wydłużenie okresów remisji choroby.
Podczas rzutu choroby o charakterze łagodnym lub średnim poprawę przynoszą preparaty kwasu 5-aminosalicylowego w postaci tabletek. Z kolei wlewki oraz czopki doodbytnicze zalecane są w przypadku zajęcia końcowego odcinka jelita grubego: odbytnicy i esicy. Leki wydłużają okresy bezobjawowego przebiegu choroby.
W przypadku umiarkowanej postaci wrzodziejącego zapalenia jelita grubego z reguły rozpoczyna się leczenie przy wykorzystaniu glikokortykosteroidów, które przynoszą poprawę stanu zdrowia po około 3 tygodniach regularnego stosowania. Mogą być one jednak wykorzystywane wyłącznie przez krótki okres z uwagi na ryzyko wystąpienia licznych efektów ubocznych. W przypadku ciężkiej postaci choroby zapada z reguły decyzja o włączeniu do leczenia metyloprodnizolonu podawanego dożylnie.
Dużą rolę w leczeniu pacjentów odpornych na terapię glikokortykosteroidami odgrywają leki immunosupresyjne. Dzięki nim możliwe jest tłumienie nadreaktywności układu immunologicznego, jak również zapobieżenie nawrotom dolegliwości. Wykorzystuje się również leki małocząsteczkowe, których działanie polega na modyfikowaniu odpowiedzi układu odpornościowego oraz leki biologiczne, mające na celu wygojenie błony śluzowej, w tym zmian zapalnych.
Jeżeli terapia farmakologiczna nie jest w stanie przynieść oczekiwanych efektów, wówczas może wystąpić konieczność leczenia chirurgicznego, a mianowicie resekcji danego fragmentu, a nawet całego jelita grubego.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego? Choroba ma charakter przewlekły. Okresy remisji przeplecione są okresami nawrotu dolegliwości. Całkowita eliminacja choroby jest niemożliwa, jednak prawidłowe leczenie może dać efekt w postaci łagodnej postaci choroby bez silnych, uciążliwych objawów.
Ostra postać wrzodziejącego zapalenia jelita grubego wymaga bezwzględnego zgłoszenia się do lekarza, który ustali, czy konieczne jest leczenie szpitalne. Ciężki przebieg choroby może spowodować wystąpienie zagrażających życiu powikłań, do których należy: nasilone krwawienie z przewodu pokarmowego i silna niedokrwistość, a także ostre rozdęcie okrężnicy. U osób chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego częściej występuje rak jelita grubego.
Spore znaczenie w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego odgrywa również dieta, gdyż skutkiem częstych biegunek są z reguły niedobory witamin i składników mineralnych. Ponadto właściwe odżywianie pomaga w złagodzeniu przebiegu choroby.
Pacjenci cierpiący z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego powinni – w pierwszej kolejności – zadbać o prawidłowe nawodnienie organizmu. Polecane jest zatem częste picie niegazowanej wody mineralnej czy też naparów z nagietka bądź rumianku.
Należy dodać, iż towarzysząca chorobie biegunka może wywołać zaburzenia elektrolitowe. W związku z powyższym poleca się przyjmować doustne roztwory izotoniczne o charakterze nawadniającym. Unikać należy z kolei napojów gazowanych, słodzonych, kawy czy alkoholu.
Pokarmy stałe powinny być podawane w małych porcjach, około 6 razy na dobę. Ogromne znaczenia ma także sposób ich przygotowania. Dania należy przygotowywać na parze, gotować w wodzie lub piec w folii bez dodatku tłuszczu. Nie zaleca się smażenia oraz grillowania.
W fazie remisji choroby pacjent powinien stosować normalną zdrową dietę, różnorodną, zbilansowaną oraz bogatą w witaminy i minerały. Warto włączyć do diety kwasy tłuszczowe omega-3 ze względu na ich przeciwzapalne właściwości. Należy obserwować reakcje organizmu oraz wyeliminować te produkty, które działają niekorzystnie. Może należeć do nich m.in. niefermentowany nabiał.
W okresie zaostrzenia choroby warto wykluczyć żywność o działaniu wzdymającym oraz produkty mogące nasilać biegunkę. Należy usunąć z jadłospisu żywność obfitującą w błonnik (np. chleb razowy), nasiona roślin strączkowych oraz inne warzywa wzdymające.
Sam dobór produktów uzależniony jest od konkretnego przypadku i indywidualnej reakcji na dane pożywienie. Warto skonsultować się z dietetykiem w celu określenia optymalnego sposobu żywienia.
Wśród wyrobów, które – bez względu na fazę choroby – absolutnie nie powinny być spożywane przez pacjenta z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, wymienić trzeba jedzenie typu fast-food, chipsy, prażoną kukurydzę, jak również produkty ostre, mocno przyprawione, obfitujące w znaczne ilości tłuszczów nasyconych, tłuszczów trans, konserwantów, sztucznych barwników oraz aromatów. Nie zaleca się również spożywania surowego mięsa oraz jaj ze względu na ryzyko zarażenia patogenami.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
