Dysfagia to zaburzenia połykania występujące nie tylko w chorobach neurologicznych (dysfagia neurogenna), ale także jako następstwo urazów, chorób nowotworowych. Przyczyną mogą być również zaburzenia psychiczne, może też ją wywoływać obecność ciała obcego w przełyku oraz zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego. Zaburzenia połykania uniemożliwiają bądź znacząco utrudniają przyjmowanie płynów bądź proces spożywania pokarmów. Towarzyszy im często niekomfortowe uczucie zalegania pokarmu. W dysfagii obserwujemy uczucie przeszkody podczas połykania, uczucie rozpierania w klatce piersiowej, wymioty (niekiedy są to przypadki krwistych wymiotów), łzawienie oczu, suchy kaszel i odkrztuszanie. Może to stwarzać poważne ryzyko zachłyśnięcia. W przypadku wad wrodzonych układu pokarmowego dysfagia wywołana jest obniżonym napięciem mięśniowym. Zaburzenia połykania mogą doprowadzić do odwodnienia bądź niedożywienia, dlatego niezwykle istotne jest jak najszybsze wprowadzenie właściwego żywienia medycznego. Dieta przemysłowa (specjalistyczne preparaty żywieniowe wykorzystywane w ramach procedur leczenia żywieniowego) może być podawana drogą doustną, pozajelitowo bądź dojelitowo. Konsekwencją psychiczną dysfagii jest unikanie pokarmów – spadek masy ciała stanowi tu niejako naturalną konsekwencję.
Dysfagia to zaburzenia przełykania – utrudniające bądź uniemożliwiające proces połykania pokarmów stałych, jak i płynów. To duży i poważny problem dla pacjentów i ich rodzin. Przyjmowanie właściwej dawki pokarmu, w tym składników odżywczych w odpowiednich proporcjach jest istotne dla zdrowia, samopoczucia i rekonwalescencji osób chorych. Brak odpowiedniej podaży płynów i zbilansowanej diety może szybko doprowadzić do odwodnienia i niedożywienia, zagrażającego nie tylko zdrowiu, ale i życiu pacjenta
Za prawidłowe, wydolne przełykanie odpowiada ośrodkowy układ nerwowy, który sprawuje fizjologiczną kontrolę nad funkcjonowaniem mięśni. Dysfagia cechuje często choroby ośrodkowego układu nerwowego, jest także następstwem urazów. Jeśli chodzi o rodzaje dysfagii, moźemy wyróżnić dysfagię przedprzełykową, zwaną też górną lub ustno-gardłową, gdy występują zaburzenia w formowaniu kęsa pokarmowego (niemożność uformowania kęsa pokarmowego jest poważnym zaburzeniem procesu trawienia) i przemieszczaniu go na poziomie górnego odcinka przewodu pokarmowego (dysfagię tę wywołują m.in. układowe choroby tkanki łącznej, choroby zwyrodnieniowe układu nerwowego, choroba Parkinsona, neuropatie obwodowe, stany po zabiegach chirurgicznych krtani, guzy mózgu, powiększona tarczyca), a także dysfagię dolną, przełykową (zwężenie przełyku w przypadku raka przełyku, eozynofilowe zapalenie przełyku, wada zastawki mitralnej serca, przebyte zabiegi kardiochirurgiczne), gdy problem z przemieszczaniem kęsów jedzenia następuje w przełyku (za strefą jamy ustnej i gardłem). Rzadką przyczyną zaburzeń połykania stanowi tzw. pierścień Schatzkiego (włóknisty pierścień wokół połączenia w obrębie przełyku z żołądkiem), skutek przepukliny rozworu przełykowego.
Leczenie zaburzeń połykania jest bezpośrednio związane z ustaleniem konkretnej przyczyn schorzenia. W pierwszej kolejności ustalany jest typ dysfagii (wspomniana wyżej przedprzełykowa bądź przełykowa składające się na dwa rodzaje dysfagii). Badanie to wykonywane jest poprzez RTG przełyku.
Dysfagia może prowadzić do odwodnienia, niedożywienia, a także infekcji układu oddechowego w następstwie zakrztuszenia pokarmem. W przypadku zaburzeń połykania często występuje uczucie dyskomfortu, krztuszenia się i dławienia, jak również wypływanie pokarmu przez nos podczas przyjmowania posiłku. Wpływa to negatywnie na komfort i psychikę pacjentów, dla których posiłek jest stresem i wiąże się z dużym dyskomfortem – co skutkuje odmową przyjmowania płynów i pokarmów.
Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić? Jeśli podczas posiłku zaobserwujesz u bliskiej osoby problemy z krztuszeniem się, kaszel, łzawienie, odruch wymiotny. Osoba ta skarży się dodatkowo na ból przy przełykaniu, uczucie rozpierania w klatce piersiowej – mogą być to pierwsze symptomy dysfagii. Objawy dysfagii to:
Nie ignoruj żadnego z powyższych objawów. Udaj się do lekarza bądź poproś o lekarską konsultację, jeśli problem dotyczy kogoś bliskiego. Diagnostyka i leczenie dysfagii nie są proste. W pierwszym etapie zostanie w badaniu oceniona budowa gardła i przełyku, lekarz może zlecić wykonanie tomografii gardła i przełyku oraz gastrologię. Jeśli badania nie wykaże fizycznych zmian, które mogą powodować problemy z przełykaniem wówczas zwykle wykonuje się manometrię przełyku – badanie to powinno jasno wskazać przyczynę problemów z przyjmowaniem posiłków.
Dysfagia to problem, którego często doświadczają osoby dotknięte chorobą bądź urazem ośrodkowego układu nerwowego, doświadczone udarem, chorujące na stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne (ALS), neuropatię obwodową, dystrofię mięśniową, miastenię mięśniową. Problemy z przełykaniem mogą pojawić się u pacjentów z nowotworem mózgu, gardła, krtani, przełyku, a także jako następstwo operacji i powstałych po zabiegach blizn w obrębie dna jamy ustnej i przełyku.
Zaburzenia przełykania to poważny problem medyczny, a dla pacjenta duży dyskomfort, wiążący się ograniczonym połykaniem pokarmów i płynów. Żywienie medyczne – odpowiednio zaplanowane i prowadzone pozwala zapewnić pacjentowi odpowiednią ilość i jakość dostarczanych składników odżywczych.
Żywienie medyczne to całkowite bądź częściowe uzupełnienie diety o wysokoenergetyczne preparaty doustne bądź dietę przemysłową, dostarczającą wszelkich niezbędnych składników odżywczych. Dieta przemysłowa jest podawana pacjentowi: doustnie, dojelitowo bądź pozajelitowo.
Jeśli zauważyłeś u bliskiej osoby stopniowe trudności w połykaniu, zgłoś problem lekarzowi prowadzącemu i poproś go o ocenę stanu zdrowia chorego i przygotowanie planu żywienia zastępczego bądź komplementarnego.
Żywienie doustne – jeśli pacjent jest w stanie przełykać płyny, możliwe jest podanie wysokoenergetycznych preparatów odżywczych, które zawierają właściwe skomponowane i zbilansowane składniki odżywcze. Preparaty występują w płynnej postaci – wyglądem i konsystencją przypominają jogurt do picia. Różnią się nie tylko zawartością składników odżywczych, ale także smakiem. To najmniej inwazyjna i najwygodniejsza forma żywienia.
Żywienie pozajelitowe – pożywienie dostarczane jest w postaci mieszanin odżywczych, dożylnie, z pominięciem przewodu pokarmowego. Roztwory zwierające składniki odżywcze podawane są za pośrednictwem specjalnych cewników dożylnych lub przez kaniule obwodowe.
Żywienie doustne to najwygodniejsza, najmniej inwazyjna i najlepsza dla pacjenta forma podawania składników odżywczych. Różnorodność preparatów odżywczych pozwala skomponować odpowiednią do wieku, stanu zdrowia i potrzeb pacjenta dietę, która dostarczy choremu wszelkie niezbędne do życia składniki odżywcze. Preparaty są zróżnicowane w smaku, dzięki czemu dieta będzie urozmaicona, a pacjentowi nie będzie doskwierała monotonia i powtarzalność posiłków.
Żywienie dojelitowe – wszelkie niezbędne do życia substancje odżywcze – białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy, minerały i pierwiastki śladowe – podawane są przez zagłębnik (sondę, gastrostomię) lub przetokę odżywczą, bezpośrednio do układu pokarmowego. Składniki podawane są w postaci diety przemysłowej – wszystkie składniki są pochodzenia organicznego, z produktów naturalnych. Określenie przemysłowa (przywoływane już na początku artykułu) oznacza sposób pozyskania i przetworzenia składników odżywczych do formy przyswajalnej przez pacjenta.
Jeśli masz pytania odnośnie dostępnych form żywienia medycznego, spożywania pokarmów w dysfagii, układania planu i żywienia pacjentów z problemami z przełykaniem – skontaktuj się z nami wybierając opcje „Kontakt”.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
