Żywienie dojelitowe i pozajelitowe dzieci i młodzieży

Leczenie żywieniowe oznacza podawanie drogą pozajelitową lub dojelitową (bądź obiema jednocześnie) wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin i minerałów w ilościach zaspokajających potrzeby chorych, którzy nie mogą odżywiać się droga doustną. Takie żywienie rozpoczynane jest również, gdy pacjenci odżywiają się w sposób niewystarczający i narażeni są na niedożywienie. Leczenie żywieniowe jest złożonym postępowaniem lekarskim, które rozpoczyna się od oceny stanu odżywienia i obliczenia zapotrzebowania na składniki odżywcze. Dopiero po tych analizach zlecone zostaje podawanie odpowiednich dawek energii, białka, elektrolitów, witamin, pierwiastków śladowych, wody w postaci zwykłych produktów odżywczych, płynnych diet doustnych lub sztucznego odżywiania. Żywienie dojelitowe i pozajelitowe jest metodą odżywienia również u dzieci i młodzieży w specjalnych sytuacjach.

Żywienie dojelitowe u dzieci i młodzieży

Żywienie dojelitowe (enteralne), zgodnie z definicją zawartą w „Standardach żywienia pozajelitowego i dojelitowego”, jest to podawanie diet przemysłowych do przewodu pokarmowego wyłącznie drogą inną niż doustna. Ten sposób żywienia zalecany jest chorym z co najmniej częściowo sprawnym przewodem pokarmowym. U takich dzieci nie ma możliwości zaspokojenia zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze drogą tradycyjną – doustną. Wskazania do żywienia dojelitowego dzieci to przede wszystkim mukowiscydoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, a także nietolerancje pokarmowe. Żywienie enteralne jest formą leczenia również w chorobach nowotworowych, przy urazach i po operacjach.

Żywienie dojelitowe w mukowiscydozie

Prawidłowy stan odżywienia dzieci i młodzieży chorujących na mukowiscydozę jest bardzo ważną częścią terapii chorych na mukowiscydozę. Jednakże pacjenci tacy są często narażeni na niedożywienie. U chorych z mukowiscydozą stosuje się dwie metody żywienia enteralnego. Pierwszą z nich jest gastrostomia przezskórna endoskopowa gastrostomia (PEG), która polega na wykonaniu zabiegu endoskopowego i umieszczeniu w żołądku sondy poprzez ściany jamy brzusznej i dostarczaniu przez nią pokarmów. Druga metoda wykorzystuje zgłębnik nosowo-żołądkowy. Taka rurka wprowadzana jest do żołądka przez nos. Metoda ta jest tymczasowa i nieinwazyjna. Rurkę można wyjąć lub wymienić w dowolnym momencie bez operacji czy zabiegu. Obecnie, aby stosować żywienie dojelitowe u dzieci i młodzieży, nie ma konieczności ich hospitalizacji – żywienie może odbywać się w warunkach domowych.

Domowe żywienie dojelitowe dzieci

Od 2007 roku procedura domowego żywienia dojelitowego dzieci jest refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Oznacza to, że jeśli stan zdrowia na to pozwala, dziecko nie musi być hospitalizowane – zamiast tego zostaje zapisane do poradni żywieniowej. Sprzęt i dobrane indywidualnie do pacjenta diety są dowożone do miejsca pobytu dziecka. Po odpowiednim przeszkoleniu każdy jest w stanie samodzielnie podłączyć pokarm. Domowe żywienie dojelitowe zapewnia większy komfort psychiczny dzieciom i niweluje stres związany z przewlekłymi pobytami w szpitalach.

Żywienie pozajelitowe u dzieci i młodzieży

Żywienie pozajelitowe (parenteralne) to dostarczanie wszystkich niezbędnych składników odżywczych – białka, energii, elektrolitów, witamin i wody drogą dożylną. Takie żywienie jest ogólnie dostępną metodą leczenia żywieniowego – stosowanego, gdy przyjmowanie pokarmów drogą przewodu pokarmowego jest niemożliwa, niewystarczająca lub nie jest wskazana.

Najczęściej konieczność żywienia pozajelitowego u dzieci następuje z powodu przyczyn związanych z niewydolnością jelit. Zazwyczaj są to sytuacje przejściowe. U wcześniaków wskazaniem do żywienia pozajelitowego jest niedojrzałość przewodu pokarmowego czy martwicze zapalenie jelit. Wskazania do żywienia pozajelitowego dzieci to urazy i zabiegi operacyjne, a także ostre zapalenie trzustki. Również leczenie żywieniowe dzieci z nowotworem poddanych chemioterapii wymaga czasem włączenia żywienia pozajelitowego. Najczęstszą przyczyną przewlekłego żywienia parenteralnego jest zespół krótkiego jelita będący wynikiem resekcji (usunięcia) powyżej 50% jelita cienkiego.

Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, jego zaplanowanie i prowadzenie u dzieci jest dużym wyzwaniem. Musi ono przede wszystkim utrzymać prawidłowy stan odżywienia, ale również zapewnić rozwój ośrodkowego układu nerwowego. Zapotrzebowanie na poszczególne składniki odżywcze u dzieci i młodzieży zależy od wieku, płci, toczących się chorób, a także wyjściowego stanu odżywienia. Zaplanowanie żywienia pozajelitowego dziecka rozpoczyna się od obliczenia zapotrzebowania na poszczególne składniki odżywcze, a następnie wyboru odpowiedniego dla niego preparatu.

Wsparcie żywieniowe w butelce

Żywienie medyczne dla dzieci musi być dobrane w zależności od wieku, masy i aktywności fizycznej. Na polskim rynku znajdują się produkty, które mogą być wsparciem w czasie choroby lub/i rekonwalescencji. Przykładem jest Frebini® Energy Drink – napój dla dzieci w wieku 1-12 lat występujący trzech smakach: truskawkowym, bananowym oraz czekoladowym. Produkt ten zalecany jest dzieciom i młodzieży, u których występuje zwiększone zapotrzebowanie na energię np. z powodu choroby. W jednej butelce preparatu znajduje się aż 300 kcal, 7,6 gramów białka, niezbędne składniki odżywcze, minerały i witaminy. Ponieważ Frebini® Energy Drink posiada taki bogaty i skoncentrowany skład jest to kompletna, wysokoenergetyczna dieta przeznaczona do wsparcia żywieniowego dzieci do lat 12.

Żywienie medyczne dzieci i młodzieży jest niezwykle ważne i wymaga wiele uwagi. Ma ono na celu odżywienie całego organizmu, utrzymanie go w doskonałej kondycji. Wpływa na funkcjonowanie wszystkich narządów i układów, w tym niezwykle ważnego i wciąż rozwijającego się u dzieci układu nerwowego.

Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą

Bibliografia:

  1. Pertkiewicz M, Korta T, Książyk J, Łyszkowska M, Matczuk M, Spodaryk M, Kamocki ZK, Zalewski BJ, Kalaciński J, Orawczyk T, Karwowska K, Skowrońska-Piekarska U, Kundel M, Ciszewska-Jędrasik M, Majewska K, Urbanowicz K, Kłęk S, Mielewczyk M, Kawecki K, Paluszkiewicz P, Bogucki K, Cebulski W, Rudzki S. Standardy Żywienia Pozajelitowego i Żywienia Dojelitowego. PZWL 2005.
  2. Kłęk S, Jarosz J, Jassem J, Kapała A, Krawczyk J, Krzakowski M, Misiak M, Szczepanek K, Polskie Rekomendacje Żywienia Dojelitowego i Pozajelitowego w Onkologii — część II: żywienie drogą przewodu pokarmowego (żywienie dojelitowe). Onkologia W Praktyce Klinicznej 2013, 9(6): 209-2015
  3. Laskowska J, Leczenie żywieniowe u dzieci. Nowa Pediatria 2007, 3: 60-62