Leczenie żywieniowe oznacza podawanie drogą pozajelitową lub dojelitową (bądź obiema jednocześnie) wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin i minerałów w ilościach zaspokajających potrzeby chorych, którzy z różnych przyczyn nie mogą odżywiać się droga doustną. Takie żywienie rozpoczynane jest również, gdy pacjenci odżywiają się w sposób niewystarczający i narażeni są na niedożywienie (to blisko 50% przypadków hospitalizacji na oddziałach intensywnej terapii). Leczenie żywieniowe jest złożonym postępowaniem lekarskim, które podlega przesiewowej ocenie stanu odżywienia oceny stanu odżywienia i obliczenia zapotrzebowania na składniki odżywcze. Dopiero po tych analizach zlecone zostaje podawanie odpowiednich dawek energii, białka, elektrolitów, witamin, pierwiastków śladowych i wody w postaci zwykłych produktów odżywczych, płynnych diet doustnych lub sztucznego odżywiania. Żywienie dojelitowe i pozajelitowe jest metodą odżywienia również u dzieci i młodzieży w specjalnych sytuacjach.
Żywienie dojelitowe (enteralne), zgodnie z definicją zawartą w „Standardach żywienia pozajelitowego i dojelitowego” Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego, jest to podawanie diet przemysłowych do przewodu pokarmowego wyłącznie drogą inną niż doustna. Ten sposób podaży substancji odżywczych zalecany jest chorym z co najmniej częściowo sprawnym przewodem pokarmowym. U takich dzieci nie ma możliwości zaspokojenia zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze drogą tradycyjną – doustną. Wskazania do żywienia dojelitowego dzieci to przede wszystkim konsekwencje choroby podstawowej, czyli np. mukowiscydozy (choroba oprócz niewydolności oddechowej, objawia się także niewydolnością trzustki, a niekiedy – wtórną cukrzycą), choroby Leśniowskiego-Crohna (proces zapalny najczęściej końcowej części jelita cienkiego oraz początkowej jelita grubego), a także nietolerancje pokarmowe oraz zaburzenia metaboliczne. Żywienie enteralne jest formą leczenia również w chorobach nowotworowych mających przełożenie na układ pokarmowy, przy urazach i po operacjach.
Prawidłowy stan odżywienia dzieci i młodzieży chorujących na mukowiscydozę jest bardzo ważną częścią właściwej terapii żywieniowej. Pacjenci tacy są często narażeni na niedożywienie, które może skutkować głębokim lub nieodwracalnym spadkiem masy ciała. Mogą również wystąpić problemy z trawieniem i wchłanianiem składników odżywczych. Problemem może być także niedobór białka (żywienie dojelitowe jest kluczowe przy podawaniu białka we właściwych ilościach). U chorych z mukowiscydozą stosuje się trzy metody żywienia enteralnego. Pierwszą z nich jest gastrostomia – przezskórna endoskopowa gastrostomia (PEG), która polega na wykonaniu zabiegu endoskopowego i umieszczeniu w żołądku sondy poprzez ściany jamy brzusznej i dostarczaniu przez nią pokarmów. Druga metoda wykorzystuje zgłębnik nosowo-żołądkowy. Żywienie dojelitowe w warunkach domowych polega na wprowadzaniu takiej rurki do żołądka przez nos (zgłębnik nosowy). Metoda ta jest tymczasowa i nieinwazyjna. Rurkę można wyjąć lub wymienić w dowolnym momencie – bez konieczności wykonywania operacji czy zabiegu. Obecnie, aby stosować żywienie dojelitowe u dzieci i młodzieży, nie ma konieczności realizowania go w warunkach szpitalnych – żywienie może odbywać się w warunkach domowych (Ministerstwo Zdrowia oraz NFZ zapewniają dostęp do tego rodzaju leczenia), wskazane jest jednak monitorowanie go przez lekarza specjalistę. Trzecią metodą żywienia enteralnego jest podawania pożywienia bezpośrednio do jelita czczego (jejunum). Żywienie jejunalne pomija żołądek. Ten rodzaj żywienia stosowany jest w sytuacjach takich jak problemy z przełykiem czy szeroko rozumiana niedrożność żołądka.
Od 2007 roku procedura domowego żywienia dojelitowego dzieci jest refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Oznacza to, że jeśli stan zdrowia na to pozwala, dziecko nie musi być hospitalizowane – zamiast tego zostaje zapisane do poradni żywieniowej. Sprzęt i dobrane indywidualnie do pacjenta diety są dowożone do miejsca pobytu dziecka. Po odpowiednim przeszkoleniu każdy jest w stanie samodzielnie podłączyć pokarm. Domowe żywienie dojelitowe zapewnia większy komfort psychiczny dzieciom i niweluje stres związany z przewlekłymi pobytami w szpitalach (nawet przyjazne Centrum Zdrowia Dziecka może być dla naszej pociechy jednak mocno stresującym doświadczeniem ze względu na wyizolowanie jej z naturalnego środowiska).
Żywienie pozajelitowe (parenteralne) to dostarczanie wszystkich niezbędnych składników odżywczych – białka, energii, elektrolitów, witamin i wody drogą dożylną. Takie żywienie jest ogólnie dostępną metodą prowadzonego leczenia żywieniowego – stosowanego, kiedy przyjmowanie pokarmów drogą przewodu pokarmowego jest niemożliwe, niewystarczające lub po prostu nie jest wskazane.
Najczęściej konieczność żywienia pozajelitowego u dzieci następuje z powodu przyczyn związanych z niewydolnością jelit. Zazwyczaj – nawet w przypadku chorób nowotworowych – są to sytuacje przejściowe. U wcześniaków wskazaniem do żywienia pozajelitowego jest niedojrzałość przewodu pokarmowego czy martwicze zapalenie jelit (najczęstsze objawy to m.in.: ostry kryzys oddechowy, rozdęty brzuszek, krwawe stolce, bradykardia). Wskazania do żywienia pozajelitowego dzieci to urazy i zabiegi operacyjne, a także ostre zapalenie trzustki. Również leczenie żywieniowe dzieci z nowotworem poddanych chemioterapii wymaga czasem włączenia żywienia pozajelitowego. Najczęstszą przyczyną przewlekłego żywienia parenteralnego jest zespół krótkiego jelita będący wynikiem resekcji (usunięcia) powyżej 50% jelita cienkiego.
Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, jego zaplanowanie i prowadzenie u dzieci jest dużym wyzwaniem. Musi ono przede wszystkim utrzymać prawidłowy stan odżywienia, ale również zapewnić rozwój ośrodkowego układu nerwowego. Zapotrzebowanie na poszczególne składniki odżywcze u dzieci i młodzieży zależy od wieku, płci, toczących się chorób, a także wyjściowego stanu odżywienia. Zaplanowanie żywienia pozajelitowego dziecka rozpoczyna się od obliczenia zapotrzebowania na poszczególne składniki odżywcze, a następnie wyboru odpowiedniego dla niego preparatu.
Żywienie medyczne dla dzieci musi być dobrane w zależności od wieku, masy i aktywności fizycznej. Na polskim rynku znajdują się produkty, które mogą być wsparciem w czasie choroby lub/i rekonwalescencji. Przykładem jest Frebini® Energy Drink – napój dla dzieci w wieku 1–12 lat występujący trzech smakach: truskawkowym, bananowym oraz czekoladowym. Produkt ten zalecany jest dzieciom i młodzieży, u których występuje zwiększone zapotrzebowanie na energię np. z powodu choroby. W jednej butelce preparatu znajduje się aż 300 kcal, to także źródło białka (7,6 gramów). W skład wchodzą także niezbędne składniki odżywcze, minerały i witaminy. Ponieważ Frebini® Energy Drink posiada taki bogaty i skoncentrowany skład jest to kompletna, wysokoenergetyczna dieta przeznaczona do wsparcia żywieniowego dzieci do lat 12.
Żywienie medyczne dzieci i młodzieży jest niezwykle ważne i wymaga wiele uwagi. Ma ono na celu odżywienie całego organizmu, utrzymanie go w doskonałej kondycji. Wpływa na funkcjonowanie wszystkich narządów i układów, w tym niezwykle ważnego i wciąż rozwijającego się u dzieci układu nerwowego.
Serwis zywieniemaznaczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Bibliografia:
Zapisz się na newsletter Żywienie ma znaczenie i dowiaduj się o nowościach w naszym serwisie jako pierwszy.
Nie musisz wychodzić z domu, zamów nasze produkty z wygodną dostawą pod same drzwi.
